Hai hoạt động, chung mối quan tâm về cách sống
Giáo dục liêm chính và truyền thông hệ giá trị là hai cách đưa chuẩn mực ứng xử, trách nhiệm và lợi ích chung đến gần hơn với người trẻ thông qua học tập và trải nghiệm. Điểm đáng chú ý là hai hoạt động cùng hướng đến việc nối những giá trị được nêu thành hành vi thường ngày, nhưng khác nhau về phạm vi và cách tổ chức.
Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai khung giáo dục về liêm chính, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và giáo dục tiết kiệm, chống lãng phí cho học sinh phổ thông theo Quyết định số 2907/QĐ-BGDĐT ngày 5/10/2026. Trong khi đó, Thanh Hóa chuẩn bị chương trình truyền thông “Giá trị Việt - Hành trang tuổi trẻ xứ Thanh”, hướng đến học sinh THCS, THPT và sinh viên đại học, cao đẳng trên địa bàn. Hai hướng đi này bổ sung góc nhìn cho giáo dục học sinh: một bên nhấn vào lựa chọn đúng trước sai phạm, bên kia đặt hành vi cá nhân trong bức tranh giá trị rộng hơn.
Khung liêm chính đi vào môn học và hoạt động giáo dục
Khung của Bộ GD&ĐT đặt trọng tâm vào việc hình thành tính trung thực, trách nhiệm, lòng tự trọng, sự công bằng, tôn trọng pháp luật và ý thức bảo vệ lợi ích chung. Học sinh cũng được định hướng biết từ chối, không tham gia hoặc tiếp tay cho việc sai trái, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp khi cần. Đây là những giá trị cho học sinh có ý nghĩa trực tiếp trong các tình huống ở trường lớp và đời sống.
Nội dung không tách thành môn học riêng, không có thời lượng hay cách đánh giá riêng, cũng không tổ chức bài kiểm tra, chấm điểm hoặc xếp hạng liêm chính. Thay vào đó, trường học lồng ghép nội dung vào môn học và hoạt động theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, qua thảo luận, nghiên cứu tình huống, đóng vai, tranh biện, trải nghiệm, dự án và hoạt động Đoàn, Hội, Đội. Cách làm này có ưu điểm là đặt liêm chính trong bối cảnh thực tế; yêu cầu đi kèm là nhà trường tránh biến nội dung thành hoạt động hình thức, đồng thời phối hợp với gia đình và cộng đồng.
Thanh Hóa chọn truyền thông trực tiếp và đối thoại
Chương trình của Thanh Hóa dự kiến gồm hai hoạt động truyền thông trực tiếp, mỗi hoạt động thu hút khoảng 1.000 học sinh, sinh viên. Nội dung bao quát các giá trị quốc gia như hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc; các giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Những phẩm chất được nêu gồm yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo.
Khác với khung liêm chính được tích hợp liên tục vào hoạt động trong trường, chương trình ở Thanh Hóa được thiết kế thành sự kiện truyền thông có giao lưu, nói chuyện chuyên đề với chuyên gia, diễn giả, cùng không gian trao đổi, đối thoại, trải nghiệm và thực hành. Cách tiếp cận này hướng người tham gia liên hệ các hệ giá trị với cách ứng xử trong đời sống hằng ngày. Nội dung được định hướng trình bày gần gũi, phù hợp tâm lý, lứa tuổi và môi trường học tập, sinh hoạt của học sinh, sinh viên.
Khác cách triển khai, chưa thể kết luận về tác động
So sánh hai hoạt động cho thấy khung giáo dục liêm chính tập trung vào năng lực nhận diện và từ chối hành vi sai, đồng thời xây dựng phẩm chất cá nhân qua chương trình học và sinh hoạt nhà trường. Chương trình Thanh Hóa mở rộng phạm vi sang các hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người, sử dụng sự kiện trực tiếp để tạo cơ hội tiếp xúc, trao đổi và thực hành. Một bên có cấu trúc lồng ghép; bên kia có quy mô truyền thông tập trung.
Các thông tin hiện có mô tả mục tiêu, nội dung và phương thức tổ chức, chưa cung cấp căn cứ để đánh giá tác động thực tế. Với chương trình Thanh Hóa, đơn vị tổ chức đang tiếp thu ý kiến để hoàn thiện phương án, thống nhất nội dung với hình thức và khuyến khích người trẻ tham gia chủ động. Vì vậy, điểm cần theo dõi tiếp không phải lời hứa về kết quả, mà là cách các giá trị được duy trì trong hoạt động giáo dục và gắn với trải nghiệm thật của học sinh, sinh viên.
