Khu kinh tế Lao Bảo - Densavan: Từ cửa khẩu quốc tế đến không gian kinh tế chung
Khu kinh tế thương mại Lao Bảo - Densavan là mô hình khu kinh tế biên giới thí điểm, nơi hai khu kinh tế riêng của Việt Nam và Lào được tổ chức thành một không gian kinh tế chung với cơ chế, chính sách thuận lợi hơn nhằm mở rộng đầu tư, thương mại, logistics, dịch vụ và việc làm xuyên biên giới. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng mới, mà là bước thử nghiệm tái định nghĩa thương mại biên giới: từ một cặp cửa khẩu quốc tế sang một không gian sản xuất - kinh doanh chung gắn với chuỗi giá trị bền vững. Điểm cốt lõi của mô hình là hai nước vẫn duy trì hai khu kinh tế nhưng cùng chia sẻ một số chính sách ưu đãi, tạo điều kiện tốt hơn so với quy định thông thường để hàng hóa, dịch vụ và lao động dịch chuyển linh hoạt hơn qua biên giới. Nếu hiệp định thí điểm được ký kết, Lao Bảo - Densavan có cơ hội trở thành hình mẫu mới cho thương mại biên giới Việt - Lào.
Hiệp định thí điểm: Không gian kinh tế chung và lợi ích cho doanh nghiệp, người dân
Hiện hai bên đang hoàn thiện đề án, hồ sơ và các nội dung dự kiến đưa vào Hiệp định, tập trung vào mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, thời hạn thí điểm và các chính sách đặc thù về đầu tư, kinh doanh, thương mại, logistics, đi lại và sử dụng lao động. Hai bên phấn đấu hoàn thành chuẩn bị để trình Chính phủ hai nước ký Hiệp định vào tháng 12/2026, với Bộ Công Thương được giao chủ trì thủ tục ký kết giữa hai Chính phủ. Quan điểm đáng chú ý là lần này, khu kinh tế biên giới không chỉ nhắm vào ưu đãi thuế hay đất đai mà đặt trọng tâm vào việc "mở thêm không gian đầu tư, sản xuất, kinh doanh và kết nối thị trường" cho doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm việc làm, thu nhập và cơ hội kinh doanh cho cư dân biên giới. Thực chất, đây là thử nghiệm chính sách để thương mại Việt Lào bước sang giai đoạn gắn chặt hơn với sản xuất và logistics, thay vì chỉ dựa vào buôn bán qua chợ biên giới và cửa khẩu.
Hạ tầng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo: Từ cảng cạn đến trung tâm logistics thông minh
Để không gian kinh tế chung Lao Bảo Densavan không dừng lại trên giấy, Quảng Trị đang chạy song song hai đường: chỉnh sửa thể chế và nâng cấp hạ tầng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh rà soát, điều chỉnh quy hoạch chi tiết khu vực cửa khẩu với quy mô 49,2 ha, trong đó 8,58 ha dành cho Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị, một mắt xích quan trọng cho việc vận chuyển, tập kết và thông quan hàng hóa khi thương mại qua biên giới gia tăng. Tỉnh cũng nghiên cứu Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo quy mô khoảng 21,87 ha, kết nối cửa khẩu với ICD và mạng lưới vận tải xuyên biên giới; mô hình này dự kiến sử dụng Smart Gate, camera AI, quản lý phương tiện, quản lý bãi và trung tâm điều hành, nhằm rút ngắn thời gian chờ, giảm chi phí logistics và nâng năng lực phục vụ hàng hóa qua cửa khẩu. Nếu không kiểm soát được chi phí logistics và thời gian thông quan, mọi ưu đãi khác trong khu kinh tế biên giới đều sẽ mất nhiều ý nghĩa.
Thương mại Việt - Lào: Tăng trưởng 20%/năm và sức ép nâng chất liên kết
Khi thương mại Việt Lào duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20%/năm trong giai đoạn 2021-2025, câu hỏi không còn là “có tăng hay không” mà là “tăng theo cách nào”. Cơ cấu hàng hóa song phương cũng đang chuyển dịch tích cực: hàng công nghiệp, hóa chất, nguyên liệu thô, máy móc, thiết bị dần chiếm tỷ trọng lớn hơn, từng bước thay thế vai trò chủ đạo trước đây của nhóm nông sản, nhiên liệu. Đây là cơ sở thực tiễn cho mục tiêu nâng cao chất lượng hợp tác và tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Song, áp lực cũng rất rõ: một sản phẩm dù có thị trường, nếu chi phí logistics cao, thời gian thông quan dài hoặc thiếu kho bãi, kho lạnh, cơ sở bảo quản thì khả năng cạnh tranh vẫn bị hạn chế. Hiệp định thí điểm Lao Bảo - Densavan vì thế không chỉ là một bước đi ngoại giao mà là câu trả lời chính sách cho yêu cầu mở rộng quy mô thương mại đi đôi với chuỗi giá trị bền vững giữa hai nước.
Xúc tiến thương mại biên giới: Từ giao thương cửa khẩu đến chuỗi giá trị bền vững
Theo cơ quan xúc tiến thương mại, với khu vực biên giới, cần một cách tiếp cận mới vì đây không chỉ là câu chuyện xuất khẩu mà còn gắn với phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, thương mại dịch vụ và sinh kế của người dân, doanh nghiệp. Định hướng được đặt ra là chuyển từ giao thương cửa khẩu sang kết nối thị trường và chuỗi giá trị bền vững, nơi cửa khẩu không chỉ là điểm hàng hóa đi qua mà trở thành nút kết nối giữa sản xuất, logistics, thương mại, dịch vụ và thị trường. Lao Bảo Densavan vì thế cần được nhìn như phần lõi của một không gian xúc tiến hiện đại: hội chợ thương mại, kết nối doanh nghiệp, logistics thông minh và hạ tầng liên vận phải cùng vận hành. Nếu hiệp định được ký kết, mô hình này sẽ giúp chuyển ý tưởng liên kết hai khu kinh tế thành một không gian kinh tế xuyên biên giới thực chất hơn, mở thêm không gian cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường. Nhưng thành công chỉ đến khi doanh nghiệp hai nước chủ động tham gia chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng và mở rộng mạng lưới phân phối tại thị trường của nhau.
