Từ cửa khẩu đông đúc tới tham vọng trở thành trung tâm logistics thông minh
Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo là dự án hạ tầng – công nghệ quy mô hơn 21 ha do Viettel Post đề xuất đầu tư tại khu vực Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, nhằm hiện đại hóa kho bãi, tự động hóa quy trình điều phối và thông quan, đồng bộ với cảng cạn và mạng lưới vận tải xuyên biên giới để biến cửa khẩu biên giới thành hạt nhân thương mại khu vực. Điểm cốt lõi của câu chuyện không phải là thêm một bãi xe hay vài kho hàng mới, mà là thay đổi cách Lao Bảo vận hành trên Hành lang kinh tế Đông – Tây. Với lưu lượng hàng hóa, phương tiện tăng nhanh, hệ thống kho bãi, khu vực chờ và quy trình xử lý tại đây đã chạm trần năng lực. Nếu không có bước nhảy về hạ tầng logistics thông minh, Lao Bảo sẽ tiếp tục bị giới hạn trong vai trò một điểm trung chuyển, khó cạnh tranh với các cửa khẩu khác trong khu vực.
Viettel Post bước vào bài toán hạ tầng: 21,87 ha để gỡ nút thắt cửa khẩu
Chiều 18/9, tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến chủ trì buổi làm việc với các sở ngành và nhà đầu tư để nghe đề xuất Dự án Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo, cùng báo cáo tiến độ Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị. Tại đây, Tổng Công ty cổ phần Bưu chính Viettel chính thức đề xuất tham gia đầu tư trung tâm trên diện tích dự kiến khoảng 21,87 ha, đặt ngay phía sau cửa khẩu. Động thái này cho thấy một doanh nghiệp logistics công nghệ đang trực tiếp bước vào xử lý những “điểm nghẽn” rất cụ thể: bãi đỗ và khu vực chờ thiếu, điều phối phương tiện rối, phần lớn khâu xử lý vẫn thủ công, năng lực thông quan chưa được tối ưu bằng công nghệ. Theo UBND tỉnh, Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo được xem là dự án tạo đột phá trong hiện đại hóa hạ tầng, giảm chi phí logistics và giải quyết ùn tắc trên Hành lang kinh tế Đông – Tây.
Mô hình hạ tầng đi cùng công nghệ: Lao Bảo không chỉ là bãi xe thông minh
Điểm khác biệt trong đề xuất của Viettel Post nằm ở nguyên tắc phát triển “hạ tầng đi cùng công nghệ, công nghệ đi cùng vận hành”. Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo không dừng ở vài hệ thống camera, mà được thiết kế như một bộ phận điều phối, tiếp nhận lưu lượng hàng hóa và phương tiện phía sau cửa khẩu, kết nối trực tiếp với Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị (ICD VSICO) và mạng lưới vận tải xuyên biên giới. Dự án dự kiến ứng dụng Smart Gate, camera AI, hệ thống quản lý phương tiện, quản lý bãi, trung tâm điều hành và các giải pháp tự động hóa phù hợp. Theo tài liệu của tỉnh, Khu cảng cạn Vsico có diện tích 8,58 ha, công suất thiết kế 50.000–150.000 TEUs/năm, tổng vốn đầu tư 236,6 tỷ đồng và đã hoàn thành khoảng 80% khối lượng san nền. Hai dự án vận hành đồng bộ sẽ tạo chuỗi liên thông Cửa khẩu – ICD – vận tải xuyên biên giới, thay vì các mắt xích rời rạc như hiện nay.
Từ điểm trung chuyển sang hệ sinh thái dịch vụ: lợi ích cho doanh nghiệp và địa phương
Khi đi vào hoạt động, Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo được kỳ vọng giảm đáng kể thời gian chờ của phương tiện, tăng năng lực thông quan và hạn chế tối đa nguy cơ ùn tắc khi sản lượng hàng hóa tăng cao. Quan trọng hơn, dự án giúp khai thác hiệu quả quỹ đất hiện hữu, từng bước hình thành hệ sinh thái Cửa khẩu – Logistics – ICD hiện đại, liên thông, nơi dịch vụ xuất nhập khẩu, thương mại và vận tải được cung cấp trọn gói thay vì manh mún. Quảng Trị muốn đưa Lao Bảo vượt khỏi vai trò điểm trung chuyển, nâng vị thế cửa ngõ phía Tây trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, tăng kết nối hàng hóa giữa Việt Nam với Lào, Thái Lan và các nước tiểu vùng Mekong. Nếu Viettel Post triển khai đúng cam kết, doanh nghiệp sẽ có một đầu mối logistics thông minh để mở rộng thương mại xuyên biên giới, còn địa phương có cơ hội nâng cấp cấu trúc kinh tế ở vùng biên thay vì chỉ dựa vào hoạt động thông quan thô.
Quyết định chính sách và câu hỏi còn bỏ ngỏ cho tham vọng Lao Bảo
Về mặt thể chế, UBND tỉnh Quảng Trị đã thống nhất cho phép Viettel Post tiếp tục nghiên cứu, đề xuất chủ trương đầu tư Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo và giao Ban Quản lý Khu kinh tế cùng các cơ quan liên quan hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Tỉnh đánh giá cao việc Viettel Post khảo sát, nghiên cứu và coi đây là cơ sở để xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh giữa Lao Bảo và Densavan trên tuyến Đông – Tây. Theo kết luận, Viettel Post phải khẩn trương phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế và các đơn vị để lập hồ sơ đề xuất dự án, làm rõ quy mô, vị trí, nhu cầu đất, nguồn vốn, công nghệ, tiến độ, phương án khai thác vận hành và hiệu quả kinh tế – xã hội, hoàn thành trước 15/10 để thẩm định và trình UBND tỉnh, phấn đấu hoàn tất thủ tục chấp thuận đầu tư theo quy định vào tháng 10/2026. Vấn đề còn bỏ ngỏ là mức độ đồng bộ giữa trung tâm của Viettel Post và ICD Vsico trong vận hành thực tế, nhưng ít nhất, khung chính sách đã mở cánh cửa cho một Lao Bảo thông minh hơn.
