Lễ hội Văn hóa Thế giới: định nghĩa một không gian di sản toàn cầu giữa lòng Hà Nội
Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội là sự kiện giao lưu văn hóa quốc tế thường niên, nơi di sản văn hóa, âm nhạc, ẩm thực và nghệ thuật từ nhiều quốc gia được kết nối trong một không gian mở, nhằm tôn vinh giá trị truyền thống đồng thời khuyến khích sáng tạo đương đại và tăng cường hiểu biết giữa người dân Hà Nội, cả nước và cộng đồng quốc tế thông qua trải nghiệm trực tiếp, đối thoại và hợp tác văn hóa đa chiều. Điều đáng nói là lần thứ hai của Lễ hội Văn hóa Thế giới không chỉ lặp lại thành công mà đặt mục tiêu cao hơn: khẳng định Hà Nội như một trung tâm giao lưu văn hóa quốc tế năng động. Lễ hội diễn ra từ ngày 1–4/10/2026 dưới chủ đề “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai”, triển khai đồng thời tại ba địa điểm biểu tượng: Hoàng thành Thăng Long, Phố đi bộ Hồ Gươm và Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam ở xã Đoài Phương. Việc lựa chọn các không gian mang đậm di sản văn hóa để tổ chức sự kiện cho thấy một thông điệp rõ ràng: phát triển tương lai phải bắt đầu từ việc đọc lại và tái sinh giá trị quá khứ, chứ không thay thế hay làm lu mờ chúng. Hà Nội không giấu tham vọng biến Lễ hội Văn hóa Thế giới thành “nhịp cầu mềm” giúp ngoại giao văn hóa đi trước, tạo niềm tin để các hợp tác khác theo sau.
Ba địa điểm – một câu chuyện: di sản trở thành sân khấu giao lưu năm châu
Không gian Hoàng thành Thăng Long được chọn làm tâm điểm của Lễ hội Văn hóa Thế giới với lễ Khai mạc ngày 1/10 và Bế mạc ngày 4/10 diễn ra tại chính di sản này. Đây là lựa chọn mang tính tuyên ngôn: nơi từng là trung tâm quyền lực Đại Việt nay trở thành điểm hẹn của năm châu, cho thấy di sản văn hóa không chỉ là ký ức mà là nguồn lực cho tương lai. Chuỗi sự kiện gồm 8 nội dung trọng điểm, trong đó Làng Văn hóa Thế giới tại Hoàng thành Thăng Long được xác định là hoạt động trung tâm, với khoảng 50 gian hàng, mỗi quốc gia có một không gian được thiết kế đồng bộ, đầy đủ trang thiết bị cần thiết. Cách tổ chức này biến di sản thành “chợ văn hóa” theo nghĩa tích cực: không mua bán mà trao đổi câu chuyện, ký ức, phong tục. Phố đi bộ Hồ Gươm lại đóng vai trò đại lộ văn hóa qua Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu” ngày 3/10, nơi áo dài Việt Nam cùng trang phục truyền thống quốc tế cùng xuất hiện. Còn Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam tại xã Đoài Phương trở thành điểm đến để đại biểu quốc tế trực tiếp gặp gỡ, tìm hiểu không gian văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, từ phong tục đến nghề truyền thống và nghệ thuật dân gian. Việc phân bổ ba không gian như ba chương của một cuốn sách – trung tâm di sản đô thị, không gian công cộng hiện đại và làng văn hóa dân tộc – giúp người tham dự cảm nhận Hà Nội như một hệ sinh thái di sản phong phú chứ không dừng ở vài điểm check-in.
Âm nhạc, ẩm thực, điện ảnh và games: năm châu hội tụ trong một lễ hội
Nếu di sản là nền, thì âm nhạc, ẩm thực, điện ảnh và games là những “ngôn ngữ” giúp Lễ hội Văn hóa Thế giới trở nên dễ tiếp cận và sống động. Tại Hoàng thành Thăng Long, Lễ hội âm nhạc “Hòa nhạc năm châu” quy tụ các đoàn nghệ thuật trong nước và quốc tế trong một không gian sân khấu được đầu tư chuyên nghiệp về âm thanh, ánh sáng. Đây là lựa chọn khôn ngoan: người trẻ có thể đến vì âm nhạc, nhưng ở lại vì câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi tiết mục. Song song đó, Lễ hội “Ẩm thực năm châu” mở ra hành trình khám phá mỹ vị qua các phân khu tương ứng với năm châu lục: Á, Âu, Mỹ, Phi và Đại Dương. Mỗi quốc gia có một gian hàng giới thiệu món ăn truyền thống, biến khẩu vị thành chiếc chìa khóa mở cửa văn hóa. Từ Phở Việt Nam, Pizza Ý, Sushi Nhật Bản đến những món ăn ít được biết tới, du khách không chỉ thưởng thức mà còn có thể xem nghệ nhân trình diễn chế biến, tham gia không gian “Bếp ăn thế giới” để trò chuyện trực tiếp với người tạo ra món ăn. Không dừng ở đó, chương trình chiếu phim và khu vực trải nghiệm “Lan tỏa sáng tạo từ di sản với Festival Games Quốc tế” xuất hiện như một tuyên bố rằng di sản văn hóa có thể sống trong những định dạng hiện đại nhất. Du khách được thưởng thức các tác phẩm điện ảnh, đồng thời trực tiếp trải nghiệm những sản phẩm game mang dấu ấn lịch sử, văn hóa Việt Nam trên hệ thống thiết bị tân tiến. Một câu nói có thể trích dẫn từ sự kiện này là: “Festival Games Quốc tế cho thấy khi di sản bước vào thế giới game, lịch sử thôi không còn là những dòng chữ trong sách mà trở thành hành trình tương tác mà người trẻ muốn tham gia.”
Từ giao lưu văn hóa quốc tế đến hệ sinh thái kinh tế sáng tạo của Hà Nội
Điểm mạnh của Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội là không tự giới hạn mình trong khuôn khổ một sự kiện giải trí. Đây là sự kiện văn hóa đối ngoại mang tầm quốc tế, lấy “văn hóa làm nền tảng – nghệ thuật là phương tiện” để kết nối các quốc gia, qua đó thúc đẩy giao lưu nhân dân, tăng cường hiểu biết và tin cậy giữa Việt Nam và cộng đồng quốc tế. Nói cách khác, mỗi gian hàng, mỗi màn trình diễn, mỗi cuộc trò chuyện bên món ăn là một phần của chiến lược ngoại giao mềm. Lễ hội được đánh giá là góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, trình độ thẩm mỹ cho người dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung, đồng thời hướng tới xây dựng hệ sinh thái văn hóa – giải trí hiện đại, giúp Việt Nam bắt kịp xu hướng kinh tế sáng tạo toàn cầu, kích thích công nghiệp văn hóa, du lịch, tạo việc làm và thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Đây chính là điểm khiến Hà Nội khác với nhiều thành phố chỉ dừng ở lễ hội theo mùa: thành phố đang dùng sự kiện để thử nghiệm mô hình kinh tế sáng tạo gắn với di sản. Khi Lễ hội Văn hóa Thế giới trở thành thường niên, Hà Nội có cơ hội ghi tên mình trên bản đồ những đô thị văn hóa toàn cầu, nơi mỗi năm bạn bè quốc tế đều có một lý do cụ thể để quay trở lại, tiếp tục cuộc đối thoại dang dở từ lần trước.
Kết luận: “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai” không chỉ là khẩu hiệu
Nhìn từ tổng thể, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai cho thấy chủ đề “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai” đã được triển khai bằng những lựa chọn rất cụ thể: chọn di sản Hoàng thành Thăng Long làm trung tâm, mở rộng ra Phố đi bộ Hồ Gươm và Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, kết nối năm châu qua âm nhạc, ẩm thực, điện ảnh và games. Di sản ở đây không bị đóng khung trong bảo tàng, mà được đưa ra đường phố, vào bếp ăn, lên sân khấu và bước vào không gian tương tác số. Điều đó khẳng định Lễ hội Văn hóa Thế giới không phải một bộ sưu tập hoạt động rời rạc, mà là một chiến lược dài hơi nhằm đặt Hà Nội vào vị thế trung tâm giao lưu văn hóa quốc tế. Nếu được duy trì và nâng cấp, sự kiện có thể trở thành “thương hiệu mềm” của Thủ đô: mỗi mùa thu, khi tiết trời dịu lại, Hà Nội lại mở rộng vòng tay với năm châu bằng chính di sản và sức sáng tạo của mình. Trong bối cảnh thế giới nhiều chia rẽ, việc một thành phố chọn văn hóa làm ngôn ngữ để trò chuyện với bạn bè quốc tế là một lựa chọn đáng ủng hộ. Lễ hội Văn hóa Thế giới vì thế không chỉ là lịch sự kiện từ 1–4/10/2026, mà là lời nhắn: tương lai chung sẽ bền vững hơn nếu chúng ta bắt đầu từ những giá trị tưởng như “cũ” – di sản văn hóa.
