Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội: Không gian hội tụ di sản ở Hoàng thành Thăng Long
Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội là một sự kiện văn hóa quốc tế quy mô lớn, diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long, nơi gần 50 quốc gia, tổ chức và doanh nghiệp quốc tế cùng giới thiệu di sản, ẩm thực, nghệ thuật, thời trang, điện ảnh và các sản phẩm sáng tạo, tạo nên một không gian đối thoại bằng văn hóa giữa Việt Nam và bạn bè năm châu. Điều đáng nói trước tiên: đây không chỉ là một lễ hội để tham quan, mà là một tuyên bố tham vọng của Hà Nội về vị thế trung tâm văn hóa trong khu vực. Sự kiện lần hai được tổ chức từ ngày 1 đến 4/10 tại Hoàng thành Thăng Long, gắn với dịp kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO, mang chủ đề "Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai". Việc chọn khu di sản Hoàng thành Thăng Long làm điểm hẹn cho hàng chục nền văn hóa đã cho thấy sự tự tin: di sản văn hóa Việt Nam đủ sức làm nền cho một cuộc trò chuyện toàn cầu.
Quy mô ấn tượng: 45 không gian văn hóa, 32 gian ẩm thực và những trải nghiệm đa sắc
Nếu phải chọn một từ cho Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội lần này, đó là "tham vọng". Lễ hội có 45 không gian văn hóa, 32 gian ẩm thực, chương trình chiếu phim với 18 quốc gia đăng ký tham gia, không gian thời trang giới thiệu trang phục truyền thống của 19 quốc gia và sự góp mặt của 20 đoàn nghệ thuật quốc tế. Đó là con số đủ để bất cứ người yêu văn hóa nào cảm thấy bị cuốn vào một mê cung trải nghiệm. Điều đáng đánh giá cao là cấu trúc lễ hội không dừng ở trưng bày, mà đẩy mạnh tính tương tác: từ biểu diễn âm nhạc, múa, trình diễn thời trang, cho tới hoạt động trải nghiệm ẩm thực và điện ảnh. Các tiết mục nghệ thuật kết hợp nghệ sĩ trong nước và quốc tế, dùng nhạc cụ truyền thống Việt Nam cùng nhạc cụ quốc tế để trình diễn tác phẩm Việt, cho thấy một quan điểm rõ ràng: di sản văn hóa Việt Nam không phải thứ bất động trong bảo tàng, mà là chất liệu sống để đối thoại và sáng tạo.
Từ cồng chiêng đến Festival Games: Di sản bước vào không gian công nghệ
Một trong những điểm nhấn cho thấy Hà Nội không muốn bị mắc kẹt trong cách tiếp cận di sản kiểu cũ là khu vực "Lan tỏa sáng tạo từ di sản - Festival Games Quốc tế". Tại đây, các trò chơi điện tử lấy cảm hứng từ lịch sử, văn hóa Việt được giới thiệu, kết nối chất liệu di sản với công nghệ và thẩm mỹ đương đại. Khán giả, nhất là công chúng trẻ, có thể trải nghiệm game, tham gia hoạt động tương tác, xem trình diễn cosplay và vũ đạo từ game Audition kết hợp hiệu ứng màn hình LED. Theo ban tổ chức, khu vực này tạo thêm một hình thức tiếp cận di sản, đặc biệt với lớp khán giả trẻ vốn quen với thế giới số. Đặt cạnh các không gian cồng chiêng, múa xoang, hát Then, đàn Tính hay múa Thái được giới thiệu trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, bức tranh hiện lên khá rõ: di sản văn hóa Việt Nam đang dịch chuyển từ chỗ "được bảo tồn" sang "được sống cùng" trong đời sống số hóa.
Hà Nội và chiến lược liên kết vùng: văn hóa là sợi dây chung
Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội không thể tách rời khỏi bối cảnh rộng hơn: Hà Nội đang chủ động xây dựng hình ảnh một đô thị di sản có khả năng kết nối các vùng văn hóa trong nước. Lễ phát động hưởng ứng "Ngày Văn hóa Việt Nam" tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam là chương trình mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa, với sự tham dự của Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố như Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Sơn La, Gia Lai, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Huế và Cần Thơ. Nghi thức ký kết Quy chế phối hợp giữa Hà Nội và 10 địa phương này không phải là thủ tục hành chính khô khan; đó là bản cam kết cùng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Theo cơ quan chức năng, việc bố trí kỳ nghỉ liên tục dịp Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ tạo điều kiện để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, gia đình, cộng đồng và sự kiện tại địa phương. Nhìn từ Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội, có thể thấy rõ một triết lý: muốn nói chuyện với thế giới bằng văn hóa, trước hết phải có một mạng lưới liên kết văn hóa trong nước đủ rộng và sống động.
Tại sao người dân nên quan tâm: từ niềm tự hào đến cơ hội tham gia
Lễ hội Văn Hóa Thế Giới Hà Nội rốt cuộc có ý nghĩa gì với người dân, ngoài việc thêm một sự kiện để chụp ảnh và đăng mạng xã hội? Câu trả lời nằm ở cách ban tổ chức đặt người dân vào trung tâm. Sau lễ phát động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, hàng loạt hoạt động trình diễn, giao lưu văn hóa cộng đồng diễn ra, giới thiệu nghệ thuật truyền thống của các dân tộc Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Tày, Thái, Dao, Tà Ôi, Cơ Tu, Khmer... từ cồng chiêng, múa xoang đến xòe cộng đồng. Đồng thời, chương trình còn có 26 không gian văn hóa, trong đó 6 không gian Thăng Long – Hà Nội và 20 gian hàng quảng bá, trưng bày sản phẩm làng nghề, phố nghề và sản phẩm OCOP của Thủ đô. Việc đưa hoạt động trải nghiệm, trình diễn và giới thiệu sản phẩm vào cùng một chương trình cho thấy định hướng tăng cường sự tham gia trực tiếp của người dân và các chủ thể văn hóa. Ở chiều ngược lại, với khách quốc tế, lễ hội là cánh cửa mở vào hình ảnh một Hà Nội vừa nghìn năm văn hiến, vừa dám thử nghiệm với công nghệ và sáng tạo – hình ảnh mà nếu được nuôi dưỡng đúng cách, sẽ tạo ra sức hút bền vững hơn mọi chiến dịch quảng bá ngắn hạn.
