Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội: Từ không gian di sản đến phòng thí nghiệm sức mạnh mềm
Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội là một sự kiện giao lưu văn hóa quốc tế được tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long, nơi các di sản Việt Nam gặp gỡ di sản văn hóa đa quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, qua đó biến văn hóa thành công cụ xây dựng lòng tin, tăng sức hấp dẫn quốc gia và mở ra những kết nối ngoại giao lâu dài.
Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai diễn ra từ ngày 1 đến 4-10-2026 tại Hoàng thành Thăng Long với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”. Sự kiện quy tụ đại diện 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, với 45 không gian văn hóa, 19 đoàn nghệ thuật quốc tế, 35 gian hàng ẩm thực và chương trình giới thiệu tác phẩm của gần 20 nền điện ảnh. Trong không gian di sản nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, những sắc màu văn hóa của Việt Nam và thế giới không chỉ cùng tỏa sáng, mà còn tạo ra “phòng thí nghiệm” thực tế về Sức mạnh mềm Việt Nam. Đây không phải lễ hội để xem cho vui; đây là cách Việt Nam khẳng định: hội nhập không chỉ là hiệp định và con số, mà là khả năng được hiểu, được tôn trọng và được yêu mến.
Sắc màu năm châu: Khi phố đi bộ trở thành “đại sứ quán” của ngoại giao văn hóa
Nếu Hoàng thành Thăng Long là “trái tim” của Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội, thì hồ Hoàn Kiếm với Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu” là lá phổi, nơi văn hóa đa quốc gia hòa vào đời sống thường ngày. Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu” trên khu vực phố đi bộ đưa những sắc màu văn hóa của các quốc gia đến gần hơn với người dân và du khách. Ở đây, mỗi đoàn diễu hành, mỗi bộ trang phục, mỗi âm thanh trên phố không chỉ là tiết mục, mà là “đại sứ quán di động” của ngoại giao văn hóa khu vực và thế giới.
Trong những ngày diễn ra sự kiện, Hoàng thành Thăng Long trở thành không gian gặp gỡ, nơi những giá trị văn hóa khác nhau cùng hiện diện và tìm thấy những điểm giao thoa. 19 đoàn nghệ thuật quốc tế cùng nghệ sĩ Việt Nam mang đến nhiều thanh âm, vũ điệu và cách thể hiện đa dạng, làm nhẹ đi khác biệt ngôn ngữ khi nghệ thuật trở thành phương tiện chung. Lễ khai mạc và bế mạc được truyền hình trực tiếp trên VTV, trong khi sự đồng hành của Meta đưa câu chuyện lễ hội đến công chúng trên nền tảng số, giúp Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội vượt khỏi khuôn khổ một sự kiện tại chỗ để chạm tới khán giả quốc tế. Đó là ngoại giao văn hóa khu vực theo nghĩa cụ thể: từ sân khấu, bước ra phố, rồi lan lên không gian số.
Di sản sống và công nghiệp văn hóa: Khi quá khứ được chuyển hóa thành tương lai
Điểm quan trọng nhất của Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội không nằm ở số lượng tiết mục, mà ở cách di sản được “kích hoạt” như một nguồn lực đương đại. Chủ đề “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai” đặt ra câu hỏi: di sản tồn tại để được ngắm, hay để tiếp tục sống? Theo phát biểu tại lễ bế mạc, di sản không chỉ là giá trị quá khứ mà phải hiện diện trong đời sống đương đại, được sáng tạo và tạo ra những giá trị mới. Quan họ, ca trù, nhã nhạc, tranh dân gian, áo dài hay những câu chuyện lịch sử được khuyến khích bước vào điện ảnh, âm nhạc, thời trang, thiết kế, trò chơi điện tử, nghệ thuật số và các ngành công nghiệp văn hóa.
Một phát biểu then chốt khẳng định: các ngành công nghiệp văn hóa là nơi bản sắc, di sản và năng lực sáng tạo được chuyển hóa thành sản phẩm, trải nghiệm và giá trị mới, đóng góp vào sức mạnh nội sinh và sức mạnh mềm quốc gia. Điều này cho thấy Sức mạnh mềm Việt Nam không còn là khẩu hiệu trừu tượng. Nó hiện lên trong một bộ phim lấy bối cảnh Hoàng thành, một bộ sưu tập thời trang cảm hứng áo dài, hay một trò chơi điện tử kể lại lịch sử Thăng Long. Khi những sản phẩm này tham gia thị trường và đối thoại với công chúng toàn cầu, di sản văn hóa đa quốc gia không còn “đóng khung” trong bảo tàng, mà trở thành ngôn ngữ chung của sáng tạo và ngoại giao.
Từ Nghị quyết 59, 80 đến hệ sinh thái ngoại giao văn hóa dài hạn
Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội không xuất hiện trong khoảng trống chính sách. Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính đồng bộ và chiều sâu của hội nhập; đồng thời giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam, nâng cao sức mạnh tổng hợp, vai trò, vị thế, uy tín quốc tế của đất nước. Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa xác định nhiệm vụ chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia; hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới.
Nhìn từ tinh thần hai nghị quyết này, Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội là cách đường lối hội nhập văn hóa được “cụ thể hóa” thành không gian trải nghiệm, nơi nghệ sĩ, công chúng, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế và các chủ thể sáng tạo tương tác trực tiếp. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao, thành phố Hà Nội, UNESCO, các cơ quan đại diện ngoại giao và đối tác quốc tế để từng bước xây dựng Lễ hội trở thành nền tảng giao lưu và hợp tác văn hóa quốc tế có uy tín, được tổ chức thường niên, có bản sắc riêng và tạo ra kết quả hợp tác cụ thể qua từng năm. Nói cách khác, đây là bước chuyển từ “tư duy sự kiện” sang “tư duy hệ sinh thái”: một lễ hội tạo chú ý vài ngày, nhưng một hệ sinh thái ngoại giao văn hóa có thể nuôi dưỡng hợp tác nhiều năm.
Kết luận: Văn hóa như lời mời lâu dài từ Hà Nội gửi ra thế giới
Giá trị của một lễ hội không thể đo bằng số lượng chương trình hay gian hàng, mà bằng những kết nối nó để lại sau khi sân khấu tắt đèn. Câu hỏi đặt ra là: sau bốn ngày từ 1 đến 4-10-2026, Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội đã gieo những hạt giống nào cho tương lai? Các nguồn tư liệu nhấn mạnh, giá trị của một lễ hội không nên kết thúc khi chương trình khép lại; điều quan trọng là những kết nối mới, dự án hợp tác và sản phẩm văn hóa có thể đi ra thế giới. Khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cam kết tiếp tục phối hợp cùng Bộ Ngoại giao, Hà Nội, UNESCO và đối tác quốc tế để biến lễ hội thành nền tảng giao lưu thường niên, thông điệp rất rõ: văn hóa không phải “tiết mục biểu diễn” cho hội nhập, mà là hạ tầng mềm cho một chiến lược ngoại giao dài hạn.
Ở cấp độ quốc gia, Lễ hội Văn hóa Thế giới Hà Nội chứng minh rằng Sức mạnh mềm Việt Nam được xây dựng không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng trải nghiệm thật, cảm xúc thật và quan hệ hữu nghị được nuôi dưỡng qua thời gian. Ở cấp độ cá nhân, người dân – đặc biệt là thanh niên – được gọi tên như chủ thể hội nhập văn hóa, những người sẽ tiếp tục kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của thế giới. Khi Hoàng thành Thăng Long trở thành nơi hội tụ di sản, hồ Hoàn Kiếm thành sân khấu “Sắc màu năm châu”, và các kết nối được duy trì qua từng mùa lễ hội, Hà Nội gửi đi một lời mời dài hạn: hãy đến để gặp gỡ, để hiểu nhau hơn, và để cùng kiến tạo tương lai trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa.
