Phố đi bộ ẩm thực Cầu Giấy là gì – và vì sao đáng chú ý?
Phố đi bộ ẩm thực Cầu Giấy là không gian văn hóa công cộng mới trên tuyến phố Thành Thái, kết hợp khu vực công viên Cầu Giấy, nơi người đi bộ được ưu tiên tuyệt đối, ẩm thực được tổ chức theo mô hình xe bán hàng lưu động hiện đại, và các hoạt động cộng đồng, nghệ thuật, thương mại được thiết kế trong một cấu trúc hạ tầng thông minh vừa tạm thời vừa lâu dài. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã ký quyết định phê duyệt đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ tại đây, đánh dấu bước thử nghiệm rõ ràng cho cách Hà Nội xây dựng phố đi bộ ẩm thực Hà Nội gắn với công nghệ và quản trị đô thị mới.
Điểm nổi bật của đề án không nằm ở chuyện mở thêm một tuyến phố đi bộ, mà ở việc dám viết lại mô hình không gian ẩm thực công cộng: bỏ ki-ốt cố định, thay bằng xe bán hàng ẩm thực lưu động đồng bộ thiết kế, có mã truy xuất nguồn gốc, thanh toán không tiền mặt và kịch bản thu gom rác, dầu mỡ, nước thải được yêu cầu ngay từ đầu. Đây là cách tiếp cận khác hẳn thói quen “trống đâu bày hàng đó” từng làm nhiều không gian ẩm thực lộn xộn và khó kiểm soát.
Từ xe bán hàng lưu động đến thương hiệu “phố ẩm thực Cầu Giấy”
Đề án xác định rõ mục tiêu xây dựng thương hiệu “phố ẩm thực Cầu Giấy” thay vì một khu ăn uống vô danh. Giai đoạn đầu, thành phố nghiên cứu mô hình khoảng 15 xe bán hàng lưu động hoặc gian hàng ẩm thực di động, thiết kế đồng bộ với màu xanh lá, trắng, vàng cốm và bố trí tại khu vực Khúc Thừa Dụ hoặc vùng đệm dịch vụ. Đằng sau bảng màu là tham vọng nhận diện thống nhất, gọn gàng, có thể kết nối với hình ảnh “Thung lũng sáng tạo, không gian xanh” mà khu vực này hướng tới. Nếu được vận hành nghiêm túc, những xe bán hàng ẩm thực này có thể trở thành biểu tượng thị giác chứ không chỉ là phương tiện bán đồ ăn.
Quan trọng hơn, cơ cấu thực đơn được định hướng rõ: tối thiểu 50% món ăn mang bản sắc Hà Nội và Cầu Giấy, 30% là món Á – Âu chọn lọc, 20% dành cho món chay, thực phẩm lành mạnh và mô hình phục vụ giảm rác thải nhựa. Quy định này cho thấy thành phố không muốn phố ẩm thực Cầu Giấy trở thành dãy quán ăn “lẩu nướng đồng giá” vô hồn, mà phải kể một câu chuyện về di sản ẩm thực, sức khỏe và môi trường. Nếu yêu cầu thực đơn được giám sát chặt, khu vực này có cơ hội trở thành điểm đến ẩm thực có chiều sâu chứ không chỉ đông đúc.
Cấu trúc ba lớp giao thông và vai trò của không gian ẩm thực công cộng
Để phố đi bộ ẩm thực Hà Nội này hoạt động trơn tru, đề án áp dụng mô hình phân lớp giao thông khá táo bạo: vùng lõi đi bộ, vùng đệm cư dân – dịch vụ và vùng phân luồng từ xa. Vùng lõi là nơi kiểm soát phương tiện cơ giới, ưu tiên tuyệt đối người đi bộ và hoạt động văn hóa; vùng đệm bảo đảm cư dân, chung cư, kinh doanh thiết yếu vẫn tiếp cận được, có mã nhận diện, lối vào ra riêng, điểm dừng cho xe công nghệ, giao hàng, phục vụ người già, trẻ em, người khuyết tật. Vùng phân luồng từ xa được hỗ trợ bởi hệ thống biển báo, ít nhất 6 biển báo điện tử tại các nút chính. Đây là cấu trúc cho thấy tư duy coi ẩm thực đường phố là phần của quy hoạch đô thị, không phải “phần phụ” gây tắc đường.
Không gian thiết kế tập trung vào tuyến phố Thành Thái, công viên Cầu Giấy và Khúc Thừa Dụ để tạo tổng thể phục vụ đi bộ, sinh hoạt cộng đồng, đồng thời hỗ trợ lẫn nhau. Hệ thống chiếu sáng, biển báo, rào chắn mềm, nhà vệ sinh công cộng, điểm trông giữ xe, thùng rác phân loại, ghế nghỉ, cây xanh di động được bố trí ngay trong đề án, cho thấy ý thức biến khu ẩm thực thành không gian ẩm thực công cộng đúng nghĩa. Nếu các chi tiết này được thực hiện đầy đủ, cư dân địa phương không chỉ đến ăn mà còn có thể coi khu vực là “phòng khách mở” của quận, từ đó tạo cảm giác sở hữu và trách nhiệm với không gian.
Tài chính, chất lượng và bài toán thu hút tiểu thương lẫn du khách
Khác với nhiều không gian công cộng phụ thuộc ngân sách, phố đi bộ Thành Thái được tính toán nguồn thu rõ ràng. Đề án dự kiến tổng nguồn thu 220 triệu đồng mỗi tháng từ phí thuê gian hàng, phí dịch vụ, gửi xe và tài trợ, xã hội hóa. Trong đó, 40 gian hàng cho thuê với giá 2 triệu đồng/gian/tháng, mang lại nguồn thu cố định 80 triệu đồng hàng tháng từ tiểu thương, hộ kinh doanh. Quan trọng hơn, một phần phí thu từ gian hàng, dịch vụ sẽ được tái đầu tư trực tiếp cho công tác bảo trì, vệ sinh và tổ chức sự kiện tại phố đi bộ. Đây là chi tiết mang tính quyết định: khi trật tự, sạch sẽ, sự kiện được duy trì, tiểu thương sẽ nhìn thấy giá trị của việc “ở lại lâu dài” thay vì bê bếp sang chỗ khác.
Một điểm hiếm thấy là thành phố đặt mục tiêu tỷ lệ lấp đầy ki-ốt, xe bán hàng lưu động, phố sách, gian hàng sáng tạo duy trì trên 90% sau giai đoạn ổn định, nhưng nhấn mạnh không chạy theo số lượng nếu chất lượng thấp. Tinh thần này đáng hoan nghênh, vì nhiều phố ẩm thực từng thất bại khi ưu tiên chỗ trống được lấp nhanh, dẫn đến sản phẩm nhạt nhòa, dịch vụ kém, trải nghiệm du khách giảm sút. Nếu Cầu Giấy giữ được kỷ luật chất lượng, những xe bán hàng ẩm thực được chọn lọc sẽ trở thành “đại diện” cho khu vực, có thể kéo cả du khách lẫn cư dân quay trở lại nhiều lần.
Hà Nội đang viết lại mô hình phố đi bộ ẩm thực?
Hà Nội hiện đã có ba tuyến phố ẩm thực: Tống Duy Tân, khu Đảo Ngọc – Ngũ Xã và Nguyễn Văn Tuyết, cùng bảy không gian phố đi bộ như khu vực hồ Hoàn Kiếm, phố cổ, thành cổ Sơn Tây, Trần Nhân Tông, Đảo Ngọc – Ngũ Xã, Trịnh Công Sơn và Hồ Ngọc Khánh. Tuy nhiên, phố ẩm thực Cầu Giấy mang màu sắc khác: nó không mở rộng dựa trên di sản sẵn có, mà tạo ra một không gian ẩm thực công cộng mới, gắn với mô hình xe bán hàng lưu động, công viên và liên kết các trường đại học, câu lạc bộ nghệ thuật để thu hút sinh viên, nguồn lực sáng tạo.
Nếu đề án được triển khai đúng tinh thần – ưu tiên người đi bộ, bảo vệ môi trường, đề cao bản sắc ẩm thực Hà Nội trong một hạ tầng hiện đại – Cầu Giấy có thể trở thành mẫu tham chiếu cho những phố đi bộ ẩm thực Hà Nội tiếp theo. Điều còn thiếu và phải được giám sát chặt là sự nhất quán giữa bản vẽ và thực tế vận hành: không để xe bán hàng ẩm thực biến thành quán cóc lấn chiếm; không để quy định “50% món mang bản sắc Hà Nội và Cầu Giấy” chỉ là khẩu hiệu treo trên giấy. Khi người dân sẵn sàng dạo bộ, ăn cơm Vòng, uống cà phê, xem biểu diễn nghệ thuật trên cùng một trục phố, Hà Nội sẽ có thêm một cách kể chuyện về mình: vừa giữ di sản, vừa bước vào một thời kỳ đô thị thông minh hơn.
