Quyết định giảm tốc độ: bước ngoặt sau một thập kỷ chạy 120 km/h
Việc giảm tốc độ tối đa trên cao tốc Cầu Giẽ Ninh Bình từ 120 km/h xuống 100 km/h là quyết định điều chỉnh phương án tổ chức giao thông nhằm phù hợp hơn với hạ tầng hiện có, đồng bộ với các đoạn cao tốc liền kề và ưu tiên an toàn giao thông cho người tham gia trên toàn tuyến.
Từ ngày 12/10, các làn và đoạn tuyến trước đây cho phép chạy 120 km/h trên cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình sẽ chính thức giảm tốc độ khai thác tối đa xuống 100 km/h, sau khi hệ thống biển báo được điều chỉnh hoàn tất và đưa vào sử dụng. Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) là đơn vị phát đi thông tin về việc điều chỉnh này, dựa trên văn bản số 6199 của Cục Đường bộ Việt Nam về tổ chức giao thông trên tuyến CT.01 đoạn Cầu Giẽ – Ninh Bình. Nói cách khác, đây không phải động thái “siết” tùy hứng, mà là một bước điều chỉnh có chủ đích sau quá trình rà soát điều kiện thực tế của tuyến.
Cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình dài khoảng 50 km, khai thác toàn tuyến từ năm 2012 và được nâng tốc độ tối đa lên 120 km/h từ năm 2016 sau khi bổ sung lớp bê tông nhựa tạo nhám. Sau 10 năm vận hành ở ngưỡng tốc độ cao, việc giảm xuống 100 km/h là tín hiệu cho thấy ưu tiên an toàn đang được đặt lên trên vài phút tiết kiệm thời gian hành trình.
Vì sao phải giảm tốc độ khi hạ tầng chưa kịp mở rộng?
Lý do cốt lõi của việc giảm tốc độ 100 km/h trên cao tốc Cầu Giẽ Ninh Bình nằm ở sự “lệch pha” giữa tốc độ khai thác và năng lực hạ tầng. Tuyến đường này hiện chủ yếu vẫn là 4 làn xe, chỉ có một vài đoạn ngắn 6 làn, trong khi lưu lượng phương tiện rất lớn và thường xuyên ùn tắc vào dịp lễ, Tết. Ở điều kiện như vậy, duy trì tốc độ 120 km/h trên một đoạn, rồi nối với các đoạn 100 km/h, là công thức dễ tạo ra tình huống phanh gấp, thay đổi làn đột ngột và va chạm dây chuyền.
Cơ quan quản lý khẳng định việc điều chỉnh nhằm bảo đảm tốc độ khai thác phù hợp với điều kiện kết cấu hạ tầng, đồng bộ với các đoạn cao tốc liền kề và góp phần nâng cao an toàn giao thông, khai thác tuyến đường an toàn, ổn định. Đoạn Pháp Vân – Cầu Giẽ liền kề hiện có 6 làn xe, tốc độ tối đa 100 km/h, nên việc kéo tốc độ Cầu Giẽ – Ninh Bình về cùng ngưỡng là hợp lý để tránh “giật cục” tốc độ giữa các đoạn.
Nhìn rộng hơn, đây là cách thừa nhận rằng mở rộng hạ tầng không theo kịp tăng trưởng lưu lượng, nên phải dùng công cụ quản lý tốc độ để giảm rủi ro. Tháng 3/2025, VEC đã đề xuất mở rộng tuyến từ 4 lên 6 làn xe, dự kiến khởi công quý I/2026 và hoàn thành năm 2028. Cho tới khi dự án đó thành hiện thực, giảm tốc độ là “van an toàn” tạm thời nhưng cần thiết.
Tác động thực tế: mất vài phút, đổi lại biên độ an toàn lớn hơn
Với quãng đường khoảng 50 km, việc giảm từ 120 xuống 100 km/h khiến thời gian di chuyển lý thuyết tăng thêm vài phút, nhưng đổi lại là biên độ an toàn giao thông rộng hơn đáng kể. Ở tốc độ thấp hơn, tài xế có thêm thời gian phản ứng, khoảng cách dừng xe ngắn hơn, và va chạm (nếu xảy ra) cũng ít nghiêm trọng hơn. Đây là kiểu đánh đổi mà người sử dụng cao tốc nên chấp nhận nếu muốn hành trình ít căng thẳng hơn.
Cục CSGT và VEC cùng khuyến cáo người điều khiển phương tiện phải chủ động quan sát, tuân thủ biển báo tốc độ tối đa, tối thiểu và biển báo tại các nút giao, điều chỉnh tốc độ phù hợp, giữ khoảng cách an toàn, chú ý khi chuyển làn, ra vào cao tốc và chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng. Nói thẳng, nếu tài xế vẫn bám thói quen chạy “vượt rào” 10–20 km/h, mọi nỗ lực giảm tốc độ trên biển báo sẽ mất ý nghĩa.
Về mặt tâm lý, nhiều người có thể khó chịu khi thấy biển báo 100 km/h thay vì 120 km/h trên một tuyến cao tốc vốn được coi là “nhanh nhất miền Bắc”. Nhưng khi ùn tắc, tai nạn hoặc sửa chữa xảy ra, chính những người đó lại là người đầu tiên đòi hỏi hạ tầng an toàn hơn. Thay vì coi đây là sự “xuống cấp” của cao tốc, nên nhìn nó như một bước điều chỉnh để tuyến đường vận hành ổn định trong bối cảnh chưa thể mở rộng ngay.
Tương lai tuyến CT.01: giảm tốc hôm nay để đi nhanh hơn ngày mai
Quy định tốc độ mới trên cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình có hiệu lực kể từ khi hệ thống báo hiệu đường bộ được điều chỉnh xong, dự kiến từ ngày 12/10. Đây là bước đi trung gian, trong một lộ trình dài hơn để nâng cấp toàn bộ trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Khi dự án mở rộng lên 6 làn xe được triển khai và hoàn thành, bài toán tốc độ có thể sẽ được xem xét lại trên nền tảng hạ tầng tốt hơn.
Điều đáng nói là VEC điều chỉnh tốc độ không chỉ để “an toàn cho xong”, mà còn để bảo đảm khai thác tuyến đường an toàn, ổn định, tránh xuống cấp sớm trong bối cảnh lưu lượng ngày càng tăng. Nếu tiếp tục duy trì tốc độ cao trên mặt cắt 4 làn với mật độ xe lớn, nguy cơ tai nạn và hư hỏng kết cấu sẽ là cái giá phải trả, và cuối cùng người chịu thiệt vẫn là người dùng.
Kết luận, giảm tốc độ tối đa xuống 100 km/h trên cao tốc Cầu Giẽ Ninh Bình là quyết định không chiều lòng những ai chỉ quan tâm đến việc đi nhanh, nhưng lại có lợi cho số đông về an toàn giao thông và tính ổn định khai thác. Nếu muốn đi nhanh hơn, giải pháp bền vững không phải là nới tốc độ trên hạ tầng cũ, mà là thúc đẩy sớm hoàn thành mở rộng tuyến, để tốc độ cao đi cùng với mặt đường, số làn và tổ chức giao thông tương xứng.
