APEC 2027 và bước ngoặt định nghĩa lại Phú Quốc
Phú Quốc APEC 2027 là quá trình đảo Ngọc dùng sự kiện quốc tế này như một cú hích quy hoạch lại hạ tầng Phú Quốc, tái cấu trúc không gian kinh tế và đô thị, để chuyển từ điểm đến du lịch nghỉ dưỡng sang vai trò đô thị hội tụ đa chức năng gắn với du lịch, thương mại, dịch vụ, kinh tế biển, vốn và công nghệ. Việc đăng cai APEC lần thứ ba đặt Việt Nam trước yêu cầu về quy mô đầu tư, tốc độ thi công và chất lượng tổ chức ở mức cao hơn hẳn hai kỳ trước. Nhưng sức ép đó lại biến Phú Quốc thành nơi thử nghiệm sống động cho mô hình phát triển mới: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tư nhân dẫn dắt các dự án phức tạp, cộng đồng cư dân là người hưởng lợi và đồng kiến tạo. Vấn đề không còn là "làm thế nào để đón APEC", mà là "Phú Quốc sẽ giữ được gì sau APEC" để tạo quỹ đạo tăng trưởng dài hạn.
Đại công trường hạ tầng: Sân bay, trung tâm hội nghị, LRT và MICE
Không khó để nhận ra Phú Quốc đang bước vào giai đoạn tăng tốc hạ tầng hiếm có: hạ tầng Phú Quốc được nâng cấp đồng bộ từ bầu trời đến mặt đất, từ giao thông đến dịch vụ MICE. Hàng loạt dự án lớn triển khai cùng lúc, bao gồm mở rộng sân bay Phú Quốc, xây mới trung tâm hội nghị APEC, trung tâm biểu diễn nghệ thuật, hệ thống đường sắt nhẹ LRT và các tuyến đường giao thông mới. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC kết nối trực tiếp với sân bay quốc tế Phú Quốc mở rộng, tuyến ĐT975, đường sắt đô thị LRT và các quần thể nghỉ dưỡng cao cấp, tạo nên một trục hội nghị – du lịch liên hoàn trên đảo. Ở chiều lưu trú, một khu phức hợp khách sạn và nhà ở đang bổ sung hàng chục nghìn phòng do những thương hiệu quốc tế quản lý, đặt nền cho thị trường MICE đủ sức cạnh tranh trong khu vực.
Theo nguồn tin kinh tế khu vực, “tổng vốn dành cho các dự án liên quan Phú Quốc APEC 2027 tương đương khoảng bốn năm đầu tư của đảo trong hai thập kỷ qua”. Con số này cho thấy APEC không chỉ là một tuần lễ sự kiện mà là một chương trình tái thiết đô thị quy mô lớn. Mục tiêu cụ thể được đặt ra: Phú Quốc được đầu tư để nâng cấp năng lực tiếp nhận khách quốc tế, tổ chức các sự kiện quy mô lớn và kết nối với các thị trường trong khu vực. Chuỗi giá trị MICE được hình dung như một hành trình tích hợp, nơi mỗi chuyến công tác không chỉ dừng ở vài ngày hội nghị mà kéo dài sang nghỉ dưỡng, giải trí và trải nghiệm văn hóa bản địa trên đảo.
Sân bay và trung tâm hội nghị APEC: Hai mũi nhọn nâng tầm vị thế
Trong cấu trúc mới của Phú Quốc, sân bay Phú Quốc và trung tâm hội nghị APEC là hai mũi nhọn định hình vị thế đảo Ngọc trên bản đồ khu vực. Dự án mở rộng sân bay quốc tế Phú Quốc đặt mục tiêu nâng công suất từ khoảng 4 triệu lượt khách hiện nay lên 10 triệu lượt mỗi năm vào 2030, với các hạng mục quan trọng như nhà ga VIP cho nguyên thủ được hoàn thành trước Phú Quốc APEC 2027. Đây là bước nâng cấp năng lực cửa ngõ hàng không, trực tiếp mở rộng dung lượng khách du lịch, khách MICE và dòng vốn đầu tư. Ở chiều hội nghị, Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC được thiết kế như một hạ tầng MICE chiến lược, sẵn sàng tổ chức hội nghị quốc tế, triển lãm và sự kiện quy mô lớn sau Tuần lễ Cấp cao.
Điểm nhấn mang tính biểu tượng của trung tâm hội nghị APEC nằm ở đại phòng trung tâm triển lãm rộng khoảng 11.050m2, sức chứa tới 10.000 người; không gian này đã vượt Caesars Forum ở Las Vegas để trở thành phòng không cột lớn nhất thế giới. Thiết kế dùng khoảng 12.000 tấn kết cấu thép với 13 nhịp chính, cho phép vượt nhịp không cột đến 81m tạo cảm giác choáng ngợp mà vẫn tối ưu diện tích sử dụng. Toàn bộ công trình có diện tích sàn hơn 153.000m2, tích hợp tầng hầm, ba tầng nổi, tầng tum kỹ thuật, cùng trường kính lớn đón ánh sáng tự nhiên và hệ hiên dài hơn 300m để thích ứng khí hậu nhiệt đới. Kế hoạch xây dựng cũng mang tính “chạy đua thời gian”: mục tiêu hoàn thiện mặt ngoài vào quý IV năm nay và xong nội thất vào cuối quý I/2027.
Kịch bản Đà Nẵng và tham vọng đô thị hội tụ
Chiến lược đầu tư du lịch Phú Quốc trước Phú Quốc APEC 2027 cho thấy nhà hoạch định chính sách rõ ràng muốn lặp lại – và mở rộng – câu chuyện Đà Nẵng sau APEC 2017. Sau kỳ APEC đó, Đà Nẵng tiếp tục giữ đà tăng trưởng du lịch, với khoảng 6,6 triệu lượt khách năm 2017, doanh thu du lịch tăng hơn 20%, rồi đến 2025 đạt 17,3 triệu lượt khách, trong đó 7,6 triệu khách quốc tế. Các nhà hoạch định kỳ vọng Phú Quốc sẽ tạo hiệu ứng tương tự, nhưng trên mô hình rộng hơn, nơi du lịch chỉ là một trụ cột trong không gian đô thị hội tụ gồm thương mại – dịch vụ – tổ chức sự kiện, kinh tế biển, vốn, công nghệ và nguồn lực chất lượng cao. Nói cách khác, thành công không đo bằng số ngày diễn ra APEC, mà bằng việc Phú Quốc có trở thành một cực tăng trưởng mới sau sự kiện hay không.
Trên bình diện chính sách, Phú Quốc đang được dùng như “phòng thí nghiệm” cho cách Việt Nam thể hiện bản lĩnh đối ngoại trong giai đoạn mới: vừa giữ độc lập, tự chủ, vừa mở rộng không gian hợp tác và phát triển. APEC 2027 cũng là dịp thể hiện tinh thần cải cách và hội nhập, khi sức ép tiêu chuẩn quốc tế buộc hạ tầng, dịch vụ và năng lực tổ chức của đảo phải nâng lên một mặt bằng mới. Điều quan trọng là năng lực mà doanh nghiệp tích lũy khi thực hiện những đại dự án hôm nay sẽ trở thành "vốn năng lực" cho những bước đi tiếp theo của nền kinh tế địa phương và quốc gia. Nếu Phú Quốc tận dụng được giai đoạn này để sắp xếp lại không gian đô thị, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và xây dựng thương hiệu lâu dài, đảo Ngọc có thể trở thành điểm hội tụ chứ không chỉ là điểm đến.
Từ đại công trường đến đời sống người dân sau APEC
Nhìn từ góc độ người dân, làn sóng đầu tư du lịch Phú Quốc và hạ tầng Phú Quốc cho Phú Quốc APEC 2027 sẽ chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành cơ hội sống tốt hơn. Đảo đang được đầu tư để nâng cấp năng lực tiếp nhận khách quốc tế, tổ chức các sự kiện lớn và mở rộng kết nối khu vực; mục tiêu là hình thành chuỗi giá trị MICE, trong đó một chuyến công tác có thể kết hợp nghỉ dưỡng, giải trí, trải nghiệm tại đảo. Nếu được tổ chức hợp lý, dòng khách này sẽ kéo theo nhu cầu lao động dịch vụ, logistics, công nghệ, văn hóa, tạo thêm cơ hội việc làm và kinh doanh cho cộng đồng địa phương. Thành quả cuối cùng mà các chuyên gia đặt ra là những thay đổi phải phản ánh được vào cơ hội kinh doanh, việc làm, thu nhập và chất lượng sống của người dân Phú Quốc.
Trong ngắn hạn, người dân sẽ phải chấp nhận những bất tiện của một đại công trường: tiếng ồn, áp lực hạ tầng, biến đổi nhịp sống. Nhưng trong dài hạn, nếu Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng kiến tạo, Phú Quốc có thể bước sang vai trò đô thị hội tụ với cấu trúc kinh tế đa dạng hơn, ít lệ thuộc vào một mùa du lịch. Câu hỏi còn lại là quản trị sau APEC: làm thế nào để chuỗi công trình không trở thành “hạ tầng cho một lần sự kiện”, mà tiếp tục được sử dụng hiệu quả, mở rộng sang các hội nghị khu vực, sự kiện thương mại, văn hóa quốc tế. Phú Quốc đang đứng trước cơ hội hiếm: hoặc bứt lên thành cực tăng trưởng mới, hoặc dừng lại ở hào quang một kỳ APEC. Lựa chọn phụ thuộc vào cách đảo Ngọc sử dụng cú hích hiện tại để vẽ đường phát triển vài thập kỷ tới.
