Mục tiêu cao gặp nền kinh tế còn hẹp
Tăng trưởng ĐBSCL là mức mở rộng sản lượng kinh tế của các tỉnh, thành trong vùng, nhưng khả năng bứt tốc bị giới hạn bởi quy mô kinh tế nhỏ, cơ cấu phụ thuộc nông nghiệp và hạ tầng kết nối còn yếu. Đây không chỉ là bài toán đặt mục tiêu cao hơn; vùng cần mở rộng động lực tăng trưởng ngoài sản xuất nông nghiệp và giảm chi phí để thu hút đầu tư.
Tại cuộc làm việc chiều 2-11 ở Cần Thơ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cùng lãnh đạo Cần Thơ, Vĩnh Long và Đồng Tháp bàn cách thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Bức tranh chín tháng cho thấy chỉ An Giang trong nhóm năm địa phương vùng ĐBSCL tăng trên 9%, còn các địa phương khác dưới 8%; Cần Thơ xếp thứ 29, Đồng Tháp thứ 31 và Vĩnh Long thứ 33 trong 34 tỉnh, thành.
Nông nghiệp vẫn là điểm tựa ổn định, nhưng khó một mình tạo cú nhảy đủ lớn. Nền đất yếu làm tăng chi phí xây dựng hạ tầng công nghiệp, trong khi chi phí đầu tư cao và logistics chưa thông suốt khiến kinh tế miền Tây khó hình thành nhanh các cụm sản xuất có giá trị gia tăng cao.
Nước rút không thể chỉ trông vào quý cuối
Khoảng cách giữa kết quả hiện tại và kịch bản cả năm khiến tham vọng tăng trưởng hai con số trở nên đặc biệt căng thẳng. Cần Thơ đạt gần 7,9% sau chín tháng; để chạm mục tiêu hai con số, quý IV phải tăng hơn 16%. Vĩnh Long tăng hơn 7,3% và cần quý cuối tăng trên 13,9%. Với Đồng Tháp, mức tăng chín tháng hơn 7,4%, trong khi mục tiêu cả năm là 8,21%.
Áp lực không chỉ nằm ở phép tính tăng trưởng. Huy động vốn đầu tư toàn xã hội còn thấp, doanh nghiệp gặp khó và giải ngân đầu tư công chậm. Cần Thơ còn khoảng 10.000 tỷ đồng vốn cần giải ngân, Vĩnh Long khoảng 8.000 tỷ đồng và Đồng Tháp khoảng 5.000 tỷ đồng.
Những con số này cho thấy đầu tư công ĐBSCL vừa là lực đẩy trước mắt, vừa là phép thử năng lực điều hành. Nhưng giải ngân cho kịp tiến độ sẽ không đủ nếu các dự án tiếp tục vướng giao thông, logistics, vật liệu xây dựng, nguồn vốn và quỹ đất phát triển. Tăng tốc cần đi cùng tháo gỡ đúng nút thắt, thay vì dồn sức vào tỷ lệ giải ngân đơn thuần.
Ba địa phương cần động lực riêng, kết nối chung
Cần Thơ, Vĩnh Long và Đồng Tháp đang tập trung hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, đẩy nhanh giải ngân và khơi thông nguồn lực cho chặng nước rút. Hướng đi hợp lý là không áp cùng một công thức cho cả ba địa phương: Cần Thơ cần phát huy vai trò trung tâm vùng, xem xét cơ chế phát triển đô thị và ưu tiên hạ tầng chiến lược; Đồng Tháp cần nâng năng lực chế biến, hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp và phát triển logistics; Vĩnh Long cần gỡ vướng cho chế biến nông, thủy sản, năng lượng và vận tải biển.
Lợi thế của Đồng Tháp về lúa gạo, trái cây, hoa kiểng, thủy sản và kinh tế biên mậu chỉ tạo thêm giá trị khi hàng hóa được chế biến, lưu thông thuận lợi. Tương tự, tiềm năng thủy sản và kinh tế biển của Vĩnh Long cần được nối với công nghiệp chế biến và vận tải. Các dự án giao thông liên tỉnh, liên vùng vì thế không phải hạng mục phụ: chúng có thể giảm chi phí vận chuyển, tăng sức cạnh tranh hàng hóa và giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.
Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương điều chỉnh kịch bản theo từng ngành, lĩnh vực, xử lý dự án tồn đọng và quyết tâm giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026. Đồng thời, cần sớm triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư công năm 2027, phân bổ vốn sớm. Với vướng mắc liên quan đầu tư sân golf trên đất lúa, các bộ, ngành được giao nghiên cứu, báo cáo Chính phủ trong tháng 11-2026.
Muốn bứt tốc, phải biến giải ngân thành năng lực sản xuất
Điểm mấu chốt không phải là chạy theo một con số tăng trưởng bằng mọi giá, mà là biến vốn đầu tư và lợi thế địa phương thành năng lực sản xuất lâu dài. Nếu đường kết nối, logistics và hạ tầng khu công nghiệp được tháo gỡ đồng bộ, nông sản có thêm cơ hội chế biến sâu, doanh nghiệp giảm chi phí và dòng vốn tư nhân có lý do để tìm đến.
Mục tiêu năm 2026 vẫn là thách thức: Cần Thơ đặt mục tiêu tăng 10,07%, Vĩnh Long 10% và Đồng Tháp 8,21%. Vì thế, kết quả nước rút cần được đánh giá cùng chất lượng dự án, khả năng tạo việc làm và sức cạnh tranh hàng hóa, chứ không chỉ bằng tiến độ giải ngân.
Các địa phương đã nhận diện đúng nhiều lực cản, nhưng tháo gỡ sẽ đòi hỏi phối hợp vùng và quyết định thực thi nhanh hơn. Nếu đầu tư công tạo được hạ tầng dùng chung, còn mỗi tỉnh phát triển đúng thế mạnh, tăng trưởng ĐBSCL sẽ có nền tảng bền hơn thay vì chỉ trông chờ một quý bứt tốc.
