Mục tiêu cao đòi hỏi điều hành sát thực tế
Tăng trưởng miền Bắc là mục tiêu thúc đẩy hoạt động kinh tế tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời thu hẹp khoảng cách phát triển bằng đầu tư, cải cách và khai thác lợi thế địa phương. Sáng 28/10, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì cuộc họp trực tuyến với lãnh đạo Lào Cai, Phú Thọ, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn, yêu cầu tăng nỗ lực để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây không thể là chỉ tiêu chỉ được nhắc lại trong nghị quyết: phải trở thành kế hoạch điều hành có người chịu trách nhiệm, tiến độ kiểm chứng được và biện pháp bù đắp khi kết quả hụt nhịp. Trong chín tháng đầu năm 2026, GRDP toàn vùng tăng 9,43%, cao hơn mức bình quân cả nước 9,01%, nhưng vùng mới chiếm khoảng 8,5% quy mô kinh tế cả nước. Khoảng cách giữa kết quả hiện tại và đích đến khiến quý cuối năm trở thành phép thử năng lực thực thi.
Áp lực không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở độ bền của động lực. Thái Nguyên và Phú Thọ chiếm 56,4% quy mô kinh tế vùng, trong khi tăng trưởng của nhiều địa phương chưa đạt kịch bản và phụ thuộc vào hai đầu tàu này. Công nghiệp và xây dựng đóng góp khoảng 57% mức tăng trưởng toàn vùng; đó là lực đẩy đáng kể, nhưng cũng là lời nhắc rằng những tỉnh còn yếu không thể chờ hiệu ứng lan tỏa tự phát. Phó Thủ tướng gọi mục tiêu hai con số là mệnh lệnh chính trị, đồng thời yêu cầu rà soát kịch bản đến từng tuần, tháng, ngành và sản phẩm theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, việc, tiến độ, trách nhiệm, quy trình và kết quả. Cách tiếp cận ấy hợp lý: chỉ tiêu lớn chỉ có ý nghĩa khi được chia thành đầu việc nhỏ, có thể theo dõi và điều chỉnh.
Đầu tư công phải chuyển thành công trình và năng lực sản xuất
Đẩy nhanh đầu tư công là ưu tiên đúng, nhưng tỷ lệ giải ngân tự nó không phải thành tích nếu vốn chưa tạo ra công trình hữu ích. Phó Thủ tướng yêu cầu các tỉnh phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn, điều chuyển vốn khỏi dự án chậm sang dự án có khả năng hoàn thành khối lượng, tập trung vào chín dự án giao thông liên vùng. Đây là hướng đi cần thiết vì kết nối yếu làm tăng thời gian vận chuyển, hạn chế giao thương và khiến cơ hội đầu tư khó lan khỏi những trung tâm đang phát triển. Tuy vậy, yêu cầu giải ngân phải đi cùng tháo gỡ mặt bằng, tái định cư, nguồn cung vật liệu và xử lý dự án tồn đọng; nếu không, việc chuyển vốn chỉ đổi nơi tắc nghẽn. Toàn vùng còn 178 dự án kéo dài, còn tiến độ các tuyến như cao tốc Bắc Kạn – Cao Bằng, Hữu Nghị – Chi Lăng và đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng bị chậm bởi vướng mắc giải phóng mặt bằng và vật liệu.
Các địa phương cần lập danh mục dự án theo mức độ sẵn sàng, công khai vướng mắc và giao đầu mối có quyền xử lý thay vì để hồ sơ đi vòng giữa các cấp. Đầu tư công có tác dụng kép: hoàn thiện hạ tầng và kích thích hoạt động kinh tế, nhưng chỉ phát huy khi tiến độ thi công gắn với chất lượng và nhu cầu kết nối thực tế. Thái Nguyên đặt mục tiêu giải ngân toàn bộ vốn được giao, đồng thời tháo gỡ mặt bằng cho dự án trọng điểm; Phú Thọ cũng cần cải thiện tỷ lệ giải ngân. Những kế hoạch này cho thấy đầu tàu tăng trưởng vẫn còn việc phải làm, chứ không thể chỉ dựa vào kết quả GRDP tích cực để chủ quan. Ưu tiên nên là dự án có mặt bằng, vật liệu và thủ tục đủ điều kiện triển khai, song song với lịch xử lý cụ thể cho những công trình đang mắc kẹt.
Gỡ nghẽn quản trị để mục tiêu đến được cấp cơ sở
Tăng tốc kinh tế sẽ khó thành hiện thực nếu bộ máy ở cấp xã thiếu người, thiếu thẩm quyền hoặc không đủ kinh phí thực hiện nhiệm vụ. Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp làm khối lượng công việc tại cơ sở tăng lên, trong khi năng lực hành chính và nhân sự còn hạn chế, nhất là ở vùng sâu, vùng biên. Vì thế, yêu cầu của Phó Thủ tướng về kiện toàn tổ chức, hoàn thiện phân cấp, bố trí kinh phí, xử lý tài sản công dôi dư và đẩy nhanh chuyển đổi số không phải phần việc phụ bên cạnh tăng trưởng. Đó là điều kiện để thủ tục đầu tư, dịch vụ công và hỗ trợ người dân không bị nghẽn ngay tại nơi triển khai. Các tỉnh cần hoàn tất việc rà soát vị trí việc làm trong hai tháng còn lại của năm, làm cơ sở xác định biên chế giai đoạn 2027–2031 và hỗ trợ kế hoạch cải cách tiền lương.
Tác động cuối cùng phải được nhìn từ đời sống người dân: dự án chậm có thể kéo dài thời gian đi lại và hạn chế cơ hội việc làm; bộ máy cơ sở quá tải có thể khiến thủ tục, khám chữa bệnh hay hỗ trợ an sinh chậm đến đúng đối tượng. Các địa phương cũng cần theo dõi chỉ số giá tiêu dùng tại nơi đang ở mức cao để không làm suy giảm đời sống và an sinh. Chuyển đổi số có thể giúp theo dõi tiến độ, nhưng không thay thế việc bố trí đủ cán bộ và phân quyền rõ ràng. Cùng với xử lý điểm nghẽn trước mắt, các tỉnh phải xây dựng kịch bản phát triển kinh tế – xã hội cho năm 2027 và giai đoạn 2027–2030 ngay từ đầu kỳ. Kịch bản tốt cần gắn mục tiêu với năng lực từng địa bàn, thay vì áp cùng một công thức cho các tỉnh có điều kiện rất khác nhau.
Kết luận: biến quyết tâm thành trách nhiệm đo được
Chín tỉnh không thể đạt tăng trưởng hai con số chỉ bằng việc đẩy cao chỉ tiêu hoặc trông cậy vào Thái Nguyên và Phú Thọ. Họ cần đồng thời đưa đầu tư công đến công trường, tháo gỡ vướng mắc hành chính và xây dựng động lực riêng cho từng địa phương. Việc phải làm ngay là rà soát kịch bản theo tuần, tháng và từng dự án; điều chuyển vốn có căn cứ; xử lý dứt điểm các nút thắt mặt bằng, vật liệu, nhân sự và thẩm quyền. Về dài hạn, kết nối giao thông, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải hỗ trợ năng suất, thay vì chỉ làm đẹp báo cáo. Áp lực thực hiện mục tiêu là có thật, nhưng phép đo đáng tin nhất không phải lời hứa đạt chỉ tiêu: đó là công trình được hoàn thành, bộ máy cơ sở hoạt động thông suốt và cơ hội phát triển lan rộng hơn trong toàn vùng.
