Mục tiêu lớn phải đi cùng kế hoạch sát thực tế
Tăng trưởng hai con số ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc là mục tiêu đòi hỏi vừa mở rộng hoạt động kinh tế, vừa tháo gỡ những hạn chế về hạ tầng, nguồn lực và năng lực điều hành để phát triển nhanh hơn mà không bỏ quên đời sống người dân. Sáng 28/10, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì cuộc làm việc trực tuyến với chín tỉnh về phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu tăng trưởng, đầu tư công và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Bà yêu cầu các địa phương kiên định mục tiêu này, dù áp lực và thách thức còn lớn. Yêu cầu ấy có cơ sở: trong chín tháng năm 2026, GRDP toàn vùng tăng 9,43%, cao hơn mức bình quân cả nước 9,01%, nhưng tăng trưởng vẫn chưa đạt kịch bản và khoảng cách phát triển giữa các địa phương còn rõ.
Đó là kết quả đáng ghi nhận trong một vùng còn bất lợi về điều kiện phát triển, kết cấu hạ tầng và nguồn lực đầu tư. Nhưng mức tăng chung không thể che khuất sự phân hóa: Thái Nguyên và Phú Thọ dẫn dắt, trong khi Điện Biên, Lai Châu và Lào Cai đang tiến lên từ nền tảng khó khăn hơn. Vì vậy, đòi hỏi các tỉnh cùng đạt một đích tăng trưởng chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm giải pháp phù hợp từng địa bàn, thay vì một chỉ tiêu chung thiếu đường đi cụ thể.
Kịch bản điều hành không thể chỉ nằm trên giấy
Điểm cần thay đổi trước tiên là cách theo dõi mục tiêu. Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng đến từng tháng, từng tuần, gắn với khu vực, lĩnh vực, địa bàn, dự án và công việc cụ thể. Những lĩnh vực còn dư địa phải được tính lượng giá trị có thể đóng góp, xác định nguồn bù đắp và thường xuyên kiểm đếm tiến độ. Đây không nên là một vòng báo cáo dày thêm, mà là cách phát hiện sớm nơi hụt tiến độ và xác định ai có trách nhiệm xử lý.
Tăng trưởng vùng phía Bắc hiện dựa nhiều vào công nghiệp và xây dựng, vốn đóng góp khoảng 57% mức tăng GRDP toàn vùng. Động lực này tạo đà, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về độ bền nếu các động lực truyền thống chưa được tái cấu trúc mạnh và động lực mới hình thành chậm. Các tỉnh cần chọn những dự án, sản phẩm có khả năng tạo thêm giá trị thực, thay vì chạy theo con số tổng hợp. Đồng thời, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 cần gắn với kịch bản tăng trưởng giai đoạn 2027-2030, để việc điều hành trước mắt không tách rời định hướng dài hạn.
Đầu tư công miền núi: giải ngân phải đi cùng tháo gỡ vướng mắc
Đầu tư công miền núi là phép thử trực tiếp đối với năng lực biến kế hoạch thành hạ tầng và hoạt động kinh tế. Toàn vùng đã giải ngân gần 55.000 tỷ đồng, đạt 63,7% kế hoạch vốn Thủ tướng giao; Phó Thủ tướng yêu cầu kiên định mục tiêu giải ngân 100%. Khoảng cách còn lại không thể lấp bằng mệnh lệnh hành chính nếu mặt bằng, vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư và nhân công vẫn là điểm nghẽn. Bà yêu cầu các địa phương linh hoạt xử lý những vướng mắc này.
Giải ngân nhanh có thể thúc đẩy công trình, việc làm và nhu cầu trong nền kinh tế; nhưng tốc độ không nên thay thế chất lượng lựa chọn dự án. Với địa hình rộng, dân cư phân tán và kết nối chưa đồng đều, công trình chậm không chỉ làm giảm hiệu quả vốn mà còn trì hoãn lợi ích thiết thực như đi lại thuận tiện hơn và tiếp cận dịch vụ tốt hơn. Bởi vậy, gỡ nút thắt địa phương phải bắt đầu từ việc xác định cụ thể vướng ở khâu nào, cơ quan nào chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý ra sao, thay vì coi tỷ lệ giải ngân là mục tiêu duy nhất.
Tăng trưởng phải cải thiện đời sống, không tạo thêm sức ép
Một trở ngại khác nằm trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Các địa phương còn khó khăn về chuyển đổi số, năng lực cán bộ cấp xã, cải cách thủ tục và phân cấp, phân quyền. Nếu cấp cơ sở thiếu người, thiếu nguồn lực hoặc chưa rõ thẩm quyền, cả dự án đầu tư lẫn dịch vụ công đều có thể bị chậm. Vì thế, nâng hiệu quả bộ máy không phải việc phụ bên cạnh tăng trưởng: đó là điều kiện để quyết định được thực thi nhanh và vướng mắc được xử lý ngay tại nơi phát sinh.
Thước đo cuối cùng không nên chỉ là GRDP hay tỷ lệ giải ngân. Phó Thủ tướng lưu ý phải kiểm soát lạm phát song song với thúc đẩy tăng trưởng, theo dõi giá cả để không làm tổn hại an sinh và đời sống người dân. Bà cũng ghi nhận nỗ lực giảm nghèo, chăm lo đời sống, hỗ trợ trường học vùng biên giới và triển khai nhiệm vụ y tế, khám chữa bệnh, sàng lọc sức khỏe. Chín tỉnh cần theo đuổi mục tiêu hai con số bằng kịch bản cập nhật thường xuyên, đầu tư công có trọng điểm và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Nếu không giải quyết đồng thời các điểm nghẽn về hạ tầng, thủ tục và nhân lực, chỉ tiêu tăng trưởng sẽ khó chuyển thành cơ hội cụ thể cho người dân.
