Phở châu Âu: Món ăn mưu sinh đã hóa thành biểu tượng
Phở châu Âu là hành trình biến một món ăn đường phố Việt Nam, ban đầu gắn với nhu cầu mưu sinh của người Việt xa xứ, thành biểu tượng văn hóa, căn cước cộng đồng và cầu nối ngoại giao văn hóa giữa Việt Nam và xã hội châu Âu hiện đại. Phở không xuất hiện ở châu Âu như một sản phẩm được thiết kế sẵn cho thị trường quốc tế, mà bắt đầu từ những quán ăn gia đình của cộng đồng Việt tìm kế sinh nhai ở Praha, Berlin hay Warszawa. Theo thời gian, chính bát phở nóng đã giúp nhiều gia đình người Việt trụ vững nơi đất khách, tạo nền tảng kinh tế cho thế hệ thứ hai đi học, hội nhập. Nhưng nếu dừng ở “món ăn kiếm sống”, phở đã không có mặt trong các festival văn hóa, các nhà hàng đạt chuẩn quốc tế hay được nhắc đến trong hành trình trình hồ sơ Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại.
Từ quán phở mưu sinh đến “căn cước Việt” của cộng đồng
Điểm ngoặt của phở Việt tại châu Âu là khi cộng đồng Việt nhận ra: bát phở không chỉ nuôi sống họ, mà còn nói lên họ là ai. Từ những quán ăn phục vụ nhu cầu mưu sinh, phở đang bước vào một vai trò rộng hơn trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài: một dấu hiệu nhận diện văn hóa, một điểm gặp gỡ cộng đồng và một cách kể câu chuyện Việt Nam với thế giới. Khi người Việt đưa con cháu đến quán phở vào cuối tuần, đó không chỉ là bữa sáng mà là một buổi học lịch sử gia đình, học tiếng Việt qua tên món, học ký ức quê nhà qua mùi nước dùng. Dù trải qua nhiều biến động nhưng ẩm thực Việt, phở Việt từ mưu sinh đến việc định hình tên gọi vững chắc, là một bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển thành một di sản của người Việt ở nước ngoài. Ở góc nhìn văn hóa, mỗi quán phở là một “bảo tàng sống” về căn cước Việt nơi châu Âu.
Không gian quán phở: nơi cộng đồng Việt gặp gỡ và đối thoại
Nếu phải chọn một nơi dễ gặp người Việt nhất giữa lòng châu Âu, đó chính là quán phở. Phở đã trở thành chất keo kết nối cộng đồng Việt, nơi các hội đoàn, doanh nghiệp, đầu bếp và người lao động gặp nhau, chia sẻ chuyện nghề lẫn chuyện đời. Trong Phở Culture & Networking Dinner tại Warszawa, gần 150 thành viên gồm chủ nhà hàng, đầu bếp, doanh nghiệp ngành ẩm thực và cộng đồng người Việt đã cùng thưởng thức phở, bàn chuyện hợp tác, nâng chất lượng ẩm thực Việt Nam, từ đó nâng vị thế của cộng đồng Việt trên bản đồ ẩm thực bản địa. Tại thủ đô nước Đức, các hoạt động trình diễn ẩm thực, giao lưu cộng đồng, kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy hợp tác giữa các tổ chức, hiệp hội và hệ thống nhà hàng Việt Nam cho thấy quán phở đã vượt khỏi vai trò “chỗ ăn” để trở thành một hạ tầng xã hội của cộng đồng Việt.
Phở Cultural Roadshow Europe: phở bước vào ngoại giao văn hóa
Khi phở đi cùng hộ chiếu ngoại giao, câu chuyện đã khác: phở chính thức bước vào vai trò công cụ ngoại giao văn hóa. Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Ninh Bình phối hợp với Hội WE LOVE PHỞ triển khai chương trình “Phở Cultural Roadshow Europe 2026” – quảng bá ẩm thực và ngoại giao văn hóa, lan tỏa giá trị của ẩm thực Việt Nam. Hành trình này diễn ra trong gần ba tuần, di chuyển hơn 4.000 km, đi qua 09 điểm dừng tại 06 quốc gia với các thành phố như Praha, Warszawa, Bratislava, Trnava, Vienna, Budapest, Bochum, Berlin và Frankfurt am Main. Tại Vienna, bữa tiệc ẩm thực Việt Nam ở nhà hàng Phở Sài Gòn đón các chính khách Áo, Vienna và đại diện nhiều quốc gia, nhấn mạnh phở như một “căn cước” Việt gắn liền ngoại giao văn hóa. Theo chuyên gia ẩm thực Dương Văn Hùng, chương trình không đơn thuần là quảng bá món ăn mà còn kể câu chuyện về văn hóa, con người và bản sắc Việt Nam thông qua ẩm thực đến khách quốc tế.
Mỗi bát phở là một câu chuyện Việt Nam kể với châu Âu
Hành trình phở châu Âu đang cho thấy một điều rõ ràng: ẩm thực Việt Nam có thể tự tin đứng ngang hàng với các dòng ẩm thực lớn, không bằng khẩu hiệu mà bằng câu chuyện được kể qua từng bát phở. Phở Cultural Roadshow Europe 2026 không chỉ giới thiệu phở mà còn mang đến những giá trị đặc trưng của ẩm thực Việt từ nhiều vùng miền như mì Quảng, ẩm thực Bình Định hay các món ăn Nam bộ, hướng tới lan tỏa giá trị ẩm thực Việt Nam trên khắp toàn cầu. Được bảo trợ bởi các cơ quan đại diện Việt Nam tại nhiều nước châu Âu và kết nối với cộng đồng người Việt, chương trình biến quán phở thành điểm gặp gỡ giữa ký ức quê nhà và tò mò của người bản địa. Phở Việt là niềm tự hào dân tộc, là bản sắc văn hóa và tinh thần Việt Nam thông qua ẩm thực, mỗi bát phở không chỉ là món ăn mà còn là kết tinh của tri thức dân gian, nghệ thuật ẩm thực và ký ức văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ, góp phần đưa bản sắc Việt đến gần hơn với thế giới.
