5 thói quen mỗi ngày giúp giảm nguy cơ ung thư theo bác sĩ

Phòng ngừa ung thư bắt đầu từ thói quen nhỏ, không phải mẹo “thải độc” cực đoan

Phòng ngừa ung thư là tập hợp những thói quen sức khỏe hằng ngày như ăn uống điều độ, vận động, tránh thuốc lá và quản lý căng thẳng, được duy trì lâu dài để giảm nguy cơ bệnh chứ không phải các mẹo “thải độc”, nhịn ăn hay tắm nắng cực đoan được quảng bá trên mạng xã hội. Không ai có thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ có thể thay đổi thông qua lối sống lành mạnh, và đó là nơi 5 thói quen mà các bác sĩ ung thư thực sự duy trì mỗi ngày trở nên quan trọng. Vấn đề không phải tìm một “cách chữa” thần kỳ, mà là chọn những hành vi có bằng chứng hỗ trợ rõ ràng, tránh xa những lời hứa huyễn hoặc gây hại sức khỏe và làm lãng phí cơ hội điều trị.

5 thói quen sức khỏe mà bác sĩ ung thư duy trì mỗi ngày

Điểm chung của các bác sĩ ung thư là họ tự áp dụng những lối sống lành mạnh mà chính họ khuyên bệnh nhân. Một bác sĩ điều trị ung thư lồng ngực đã chia sẻ 5 thói quen ông ưu tiên mỗi ngày để giảm nguy cơ bệnh. Thứ nhất, hạn chế thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn, vì chúng thường giàu năng lượng rỗng, muối, chất béo bão hòa và có thể hình thành các hợp chất như acrylamide khi chiên ở nhiệt độ cao. Thứ hai, không thêm đường vào cà phê, trà để tránh hấp thu quá nhiều đường bổ sung, giảm nguy cơ thừa cân, béo phì – những yếu tố liên quan tới nhiều loại ung thư. Thứ ba, tuyệt đối không hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động, được chính ông coi là biện pháp quan trọng nhất để giảm nguy cơ ung thư. Thứ tư, duy trì hoạt động thể chất đều đặn 3–4 lần mỗi tuần, dù chỉ là đi bộ, đạp xe hay bơi. Thứ năm, ưu tiên thực phẩm tươi, gần với kiểu ăn Địa Trung Hải, giàu rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá và hạt, đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm siêu chế biến.

1. Hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên và thực phẩm chế biến sẵn
2. Giảm tối đa đường thêm vào đồ uống hằng ngày
3. Không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động
4. Vận động 3–4 buổi/tuần với hình thức phù hợp
5. Ăn kiểu Địa Trung Hải, ưu tiên thực phẩm tươi, ngũ cốc nguyên hạt

Khoa học nói gì về thiền, xông hơi, phơi nắng và các “liệu pháp thay thế”?

Trong khi nhiều người chăm lo phòng ngừa ung thư bằng lối sống lành mạnh, một số nội dung về sức khỏe trên mạng xã hội lại cổ vũ thiền nhiều lần mỗi ngày, nhịn ăn, uống ít nước, phơi nắng giờ UV cao, xông hơi nóng kéo dài, cắt hoàn toàn thịt, cá, đường, sữa… để “thanh lọc thân – tâm – trí, tăng miễn dịch và thoát ung thư”. Các bác sĩ ung thư khẳng định không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy thiền, xông hơi, phơi nắng hay các phương pháp "làm sạch cơ thể" này có thể chữa ung thư. Không có cơ sở cho tuyên bố rằng tắm nắng vào thời điểm chỉ số UV cao hoặc xông hơi nhiệt độ cao sẽ giết chết tế bào ung thư trong cơ thể. Ngược lại, phơi nắng kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương DNA, viêm da, viêm mắt và một số ung thư da; còn xông hơi quá nóng có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, tụt huyết áp, gánh nặng tim mạch. Thiền, hoạt động thể chất hay thay đổi chế độ ăn chỉ nên được xem là hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa chuẩn; bệnh nhân cần phân biệt rõ lợi ích đã được chứng minh và những lời quảng bá vô căn cứ để tránh thực hành cực đoan hoặc bỏ điều trị.

Lối sống lành mạnh: kết hợp dinh dưỡng, vận động và quản lý stress

Ung thư không hoàn toàn do lối sống quyết định; tuổi tác, di truyền và nhiều yếu tố khác cũng góp phần. Tuy vậy, khoảng 40% số ca ung thư ở Mỹ liên quan tới các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi như hút thuốc, thừa cân, ít vận động, rượu bia và một số tác nhân gây nhiễm trùng. Điều này cho thấy thói quen sức khỏe mỗi ngày có thể ảnh hưởng rõ rệt đến nguy cơ bệnh. Hoạt động thể chất giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện chuyển hóa và giảm thời gian ngồi một chỗ, trong khi ngồi nhiều, ít vận động lại là yếu tố nguy cơ ung thư có thể điều chỉnh. Ở khía cạnh dinh dưỡng, kiểu ăn Địa Trung Hải – ưu tiên rau, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, hạt và dầu ô liu, đồng thời hạn chế thịt đỏ và thực phẩm siêu chế biến – là ví dụ thực tế của một chế độ ăn hỗ trợ phòng ngừa ung thư. Thiền và các kỹ thuật thư giãn không tác động trực tiếp lên khối u nhưng giúp giảm căng thẳng, trầm cảm và mệt mỏi, giữ tinh thần lạc quan và chủ động đối diện điều trị.

• Kết hợp ăn kiểu Địa Trung Hải với hạn chế thức ăn nhanh, đường bổ sung.
• Duy trì ít nhất vài buổi vận động mỗi tuần, kể cả chỉ đi bộ hoặc đạp xe.
• Dùng thiền, hít thở, viết nhật ký hoặc trò chuyện để quản lý stress.

Chiến lược áp dụng thói quen bền vững và kết luận thực tế

Điều khó nhất trong phòng ngừa ung thư không phải là hiểu các nguyên tắc, mà là biến chúng thành thói quen dài hạn. Một bác sĩ ung thư chọn cách ăn gần với chế độ Địa Trung Hải ngay trong bữa cơm hằng ngày, không phải qua những đợt “ăn sạch” ngắn ngủi. Ông cũng duy trì luyện tập 3–4 lần mỗi tuần dưới các hình thức phù hợp, chứng minh rằng hoạt động thể chất hiệu quả không cần cường độ khắc nghiệt, chỉ cần đều đặn. Người bệnh nên bàn bạc với bác sĩ trước khi chọn phương pháp hỗ trợ, ưu tiên cách có lợi ích rõ ràng, rủi ro thấp và phù hợp tình trạng sức khỏe. Không ai có thể đưa nguy cơ ung thư về 0, nhưng những lựa chọn thực tế về dinh dưỡng, vận động, tránh thuốc lá và quản lý stress có thể giúp giảm nguy cơ. Trong 5 thói quen trên, việc không hút thuốc là ưu tiên hàng đầu; bên cạnh đó, duy trì tổng thể lối sống lành mạnh trong nhiều năm mới tạo khác biệt thật sự.

Tôi nên bắt đầu thay đổi thói quen như thế nào để giảm nguy cơ ung thư?

Hãy chọn 1–2 thói quen dễ thực hiện nhất, như ngừng thêm đường vào cà phê và đi bộ 20 phút mỗi ngày, sau đó tăng dần; đồng thời tránh các biện pháp cực đoan như nhịn ăn hoặc xông hơi kéo dài, và trao đổi với bác sĩ về mọi thay đổi lớn trong lối sống.