Từ hội nghị giữa kỳ đến bước ngoặt kết nối tiểu vùng
Hợp tác Việt Nam Lào về kết nối hạ tầng tiểu vùng là quá trình hai nước cùng xây dựng các dự án giao thông, năng lượng, thương mại và đầu tư mang tính bổ trợ, nhằm khắc phục điểm nghẽn phát triển, tăng cường gắn kết kinh tế Đông Dương và làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt giữa hai bên. Tại Đà Nẵng ngày 27/8, Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào đã trở thành phép thử cho mức độ quyết tâm ấy, khi hai chủ tịch Ủy ban Hợp tác – Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane – cùng rà soát toàn bộ tiến độ 8 tháng và ấn định trọng tâm cho phần còn lại của năm. Điều đáng chú ý là hội nghị không dừng ở việc điểm danh thành tích, mà đặt vấn đề phải “thúc đẩy các dự án kết nối giao thông, năng lượng, thương mại và đầu tư” như một ưu tiên chiến lược cho tiểu vùng.
Cao tốc, đường sắt, năng lượng: những dự án trọng điểm Đông Dương
Nếu nhìn dưới góc độ cấu trúc tiểu vùng, các dự án trọng điểm Đông Dương như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và các tuyến đường sắt xuyên biên giới không chỉ là công trình giao thông, mà là khung xương của một không gian kinh tế mới. Khi Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh yêu cầu “sớm phối hợp phát triển hạ tầng giao thông” gắn với nông nghiệp, du lịch và quốc phòng, ông đang nói đến một cách tiếp cận toàn diện: hạ tầng không tách rời chuỗi giá trị sản xuất và an ninh biên giới. Ở phía Lào, cam kết tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam và thúc đẩy các dự án kết nối chủ chốt cho thấy nước này muốn định vị mình như mắt xích không thể thiếu trong kết nối ASEAN qua trục Việt Nam - Lào. Nếu các tuyến đường sắt liên quốc gia hoàn thành, kết nối hạ tầng tiểu vùng sẽ chuyển từ khẩu hiệu sang năng lực cạnh tranh thực sự.
Kinh tế bổ trợ và làn sóng đầu tư mới giữa Việt Nam và Lào
Hội nghị giữa kỳ không chỉ nói về đường sá và ống dẫn dầu, mà còn cho thấy một làn sóng tái cấu trúc hợp tác kinh tế: hai bên chủ động tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và kết nối ba trục Việt Nam - Lào - Campuchia. Việc Việt Nam có thêm 20 dự án đầu tư sang Lào trong 7 tháng với tổng vốn đăng ký tăng 4,2 lần so cùng kỳ là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp Việt Nam nhìn thấy cơ hội mới từ sự nhất quán chính sách và kế hoạch tháo gỡ vướng mắc dự án trọng điểm. Câu chuyện kết nối hạ tầng tiểu vùng vì thế gắn chặt với dòng đầu tư và hợp tác năng lượng, viễn thông, giao thông vận tải, xây dựng. Nếu hai bên thực sự biến các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp thành hành động, các dự án trọng điểm Đông Dương sẽ không còn là bản vẽ trên giấy mà trở thành động lực tăng trưởng hữu hình.
Nguồn nhân lực và viện trợ: lớp nền cho quan hệ hữu nghị vĩ đại
Điểm khác biệt của trục Việt Nam Lào hợp tác là hạ tầng vật chất luôn đi kèm hạ tầng con người. Việc Việt Nam dành 1.300 suất học bổng cho lưu học sinh Lào tại hơn 170 cơ sở giáo dục cùng dự án Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam cho thấy hai nước nhìn phát triển nguồn nhân lực như khoản đầu tư dài hạn vào tương lai tiểu vùng. Cùng với đó, nguồn viện trợ trị giá hàng nghìn tỷ đồng cho các chương trình, dự án và đào tạo cán bộ Lào được hai bên nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng, tăng kiểm tra, đôn đốc tiến độ và chất lượng. Một câu nói đáng trích ở đây là việc kết luận hội nghị khẳng định phải “làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào” thông qua việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm tiến độ. Hạ tầng, nhân lực và viện trợ vì thế là ba lớp nền gắn chặt với nhau.
Kết luận: từ quyết tâm chính trị đến năng lực kết nối tiểu vùng
Nhìn tổng thể, hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào năm nay cho thấy một thông điệp rõ ràng: kết nối hạ tầng tiểu vùng không thể chờ tới các mốc lễ kỷ niệm, mà phải được thúc đẩy ngay trong những tháng cuối năm với trọng tâm là tháo gỡ vướng mắc các dự án trọng điểm. Việc hai bên nhất trí rà soát cơ chế, hỗ trợ doanh nghiệp, tăng cường hợp tác thể chế, tài chính, giao thông, năng lượng, viễn thông và du lịch là bước dịch chuyển từ tầm nhìn sang thực thi. Đến năm 2027 – khi hai nước kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 50 năm Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác – thành công hay thất bại của các dự án trọng điểm Đông Dương sẽ là thước đo cho năng lực biến quan hệ hữu nghị vĩ đại thành lợi ích phát triển cụ thể. Cơ hội đã mở, vấn đề còn lại là tốc độ và chất lượng thực thi.
