Kết nối hạ tầng xuyên biên giới: động cơ mới cho thương mại Việt Nam - Lào
Kết nối hạ tầng xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào là tiến trình vừa gỡ rào cản lưu thông hàng hóa, vốn và năng lượng, vừa tạo ra trục liên kết mới cho thương mại khu vực, trong đó đường bộ, đường sắt khu vực và các hành lang logistics giữ vai trò trung tâm. Tại Đà Nẵng ngày 27/8, hội nghị giữa kỳ của Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào và cuộc họp lần thứ 19 giữa hai Bộ Tài chính đã thống nhất tăng tốc hợp tác trên các trụ cột: giao thông, năng lượng, thương mại, đầu tư và xử lý khó khăn cho doanh nghiệp. Việc hai bên cùng đặt ưu tiên vào kết nối hạ tầng xuyên biên giới cho thấy tư duy hợp tác đã chuyển từ các dự án đơn lẻ sang cách tiếp cận hệ thống, coi logistics và năng lượng là nền tảng cho tăng trưởng thương mại Việt Nam Lào thương mại trong thập kỷ tới.
Thương mại song phương tăng tốc: con số 1,3 tỷ USD nói lên điều gì?
Dù quy mô chưa thể so sánh với các đối tác lớn, thương mại Việt Nam - Lào đang thể hiện quỹ đạo tăng trưởng đáng chú ý. Kim ngạch hai chiều 6 tháng đầu năm đạt 1,3 tỷ USD, cho thấy nhu cầu giao thương đã vượt xa khung hợp tác truyền thống. Con số này không chỉ là một mốc thống kê mà phản ánh ít nhất ba chuyển dịch: hàng hóa hai nước đang đa dạng hơn; kết nối hạ tầng xuyên biên giới bắt đầu phát huy tác dụng; và các chính sách gỡ vướng cho doanh nghiệp đang được thực thi thực chất. Việc hội nghị giữa kỳ rà soát khó khăn, vướng mắc và thống nhất các trọng tâm hỗ trợ doanh nghiệp trong những tháng cuối năm cho thấy hai bên muốn chuyển trọng tâm từ "ký kết" sang "dòng chảy thương mại thực". Nếu đà này được duy trì cùng cải cách thủ tục biên mậu, thương mại song phương có cơ hội bước sang một mặt bằng mới, ít phụ thuộc vào trung gian khu vực.
Đầu tư Việt Nam - Lào: từ dòng vốn tăng mạnh đến yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn
Trong trục hợp tác kinh tế, đầu tư Việt Nam Lào đang nổi lên như lĩnh vực năng động nhất. Lào hiện là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất của Việt Nam với 300 dự án, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam coi láng giềng phía Tây là không gian mở rộng dây chuyền sản xuất, năng lượng và nông nghiệp công nghệ cao. Đáng chú ý, trong 7 tháng đầu năm, số dự án mới từ Việt Nam vào Lào tăng mạnh, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng thị trường. Tuy vậy, dòng vốn này chỉ phát huy hiệu quả nếu các điểm nghẽn về pháp lý, tín dụng và hạ tầng được xử lý đồng bộ. Việc hai nước thống nhất tăng cường đối thoại, phối hợp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư tại hội nghị ở Đà Nẵng cho thấy nhận thức rõ ràng: không còn chỗ cho hợp tác mang tính biểu tượng, mà phải là môi trường kinh doanh ổn định, dự án triển khai đúng tiến độ và khả năng liên kết sâu với chuỗi giá trị khu vực.
Đường sắt khu vực và cao tốc: xương sống hội nhập ASEAN
Nếu thương mại là dòng chảy, hạ tầng giao thông là hệ mạch quyết định tốc độ. Việt Nam và Lào đã nhất trí huy động nguồn lực tài chính để phát triển kết nối hạ tầng, từ đường bộ đến đường sắt khu vực, coi đây là trọng tâm cho giai đoạn hợp tác mới. Việc thúc đẩy các tuyến chiến lược như cao tốc Viêng Chăn - Hà Nội, đường số 6, đường số 12 và tuyến nối cửa khẩu Cha Lo với cảng Vũng Áng cho thấy hai nước muốn mở trực tiếp các hành lang logistics từ đất liền Lào ra biển Việt Nam. Đồng thời, đề xuất đẩy nhanh phát triển mạng lưới đường sắt liên kết hai nước và nối tiếp với các thành viên ASEAN khác đặt Việt Nam - Lào vào vị trí chủ động trong bức tranh hội nhập khu vực. Khi đường sắt xuyên biên giới được hình thành, chi phí vận chuyển và thời gian thông quan có thể giảm rõ rệt, tạo ưu thế cho hàng hóa và năng lượng của hai nước tiếp cận nhanh hơn các thị trường ASEAN nội địa.
Năng lượng và tầm nhìn tam giác Việt Nam - Lào - Campuchia
Hợp tác năng lượng đang trở thành mũi nhọn bổ trợ cho thương mại và đầu tư Việt Nam Lào thương mại. Hai bên đặt năng lượng cùng với thương mại và đầu tư là lĩnh vực ưu tiên, với các thỏa thuận mua bán điện và than tạo thêm chiều sâu cho quan hệ kinh tế song phương. Động thái thống nhất tiếp tục tăng cường hợp tác giao thông vận tải, năng lượng, viễn thông, du lịch và thúc đẩy kết nối 3 nền kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia cho thấy tầm nhìn mở rộng khỏi biên giới hai nước, hướng tới một tam giác tăng trưởng mới. Trong bối cảnh năm 2027 đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 50 năm Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác, việc ưu tiên kết nối hạ tầng xuyên biên giới, đường sắt khu vực và năng lượng là lựa chọn mang tính chiến lược. Nếu tận dụng tốt giai đoạn này, cả hai nền kinh tế có thể dịch chuyển từ hợp tác dự án sang liên kết thể chế, lấy giao thông – năng lượng – thương mại làm trục xương sống cho hội nhập khu vực dài hạn.
