Thuế quan ô tô và lời cảnh báo mở toang cửa cho xe Trung Quốc
Lời cảnh báo mới từ CEO Hyundai về nguy cơ ô tô Trung Quốc tràn vào thị trường ô tô Mỹ nếu thuế quan ô tô và các rào cản thương mại được nới lỏng là dấu hiệu cho thấy cuộc chơi toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái định hình sâu sắc, nơi chính sách nhập khẩu xe Trung Quốc sẽ quyết định lại cán cân cạnh tranh hơn là năng lực sản xuất truyền thống.
Ông Jose Munoz, Giám đốc điều hành Hyundai Motor, công khai cảnh báo rằng thị trường ô tô Mỹ có thể đối mặt với một làn sóng ô tô Trung Quốc nếu các biện pháp phòng vệ thương mại hiện nay bị dỡ bỏ. Điều này diễn ra đúng lúc Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu sẵn sàng chào đón các hãng ô tô Trung Quốc xây dựng nhà máy tại Mỹ và sản xuất với lao động bản địa. Nói cách khác, Washington đang cân nhắc chuyển từ mô hình “ngăn cửa bằng thuế” sang mô hình “mở cửa có điều kiện”, biến cạnh tranh ô tô Trung Quốc Mỹ thành câu chuyện sản xuất nội địa chứ không chỉ là nhập khẩu.
Hiện tại, xe điện Trung Quốc gần như không có cơ hội tiếp cận thị trường Mỹ do mức thuế khoảng 100%, khiến biên giới thương mại trở thành bức tường bảo hộ hiệu quả. Nhưng nếu bức tường đó được hạ xuống, hoặc được thay bằng các ưu đãi để sản xuất tại chỗ, các hãng xe Mỹ sẽ không chỉ đối mặt với nguồn ô tô giá thấp hơn mà còn với các đối thủ đã quen chiến đấu trên những thị trường khắc nghiệt như châu Âu.
Châu Âu và Anh: kịch bản cạnh tranh ô tô Trung Quốc đáng để Mỹ học thuộc
Điểm đáng chú ý trong lập luận của Hyundai là Mỹ không phải người đi tiên phong, mà đang đứng trước nguy cơ lặp lại kịch bản mà Anh và Liên minh châu Âu đã trải qua với ô tô Trung Quốc. Tại đây, nhập khẩu xe Trung Quốc cho thấy một mẫu số chung: chính sách thuế quan lỏng lẻo sẽ nhanh chóng biến thị trường từ “vùng lợi nhuận tốt” thành chiến trường bị bào mòn biên lợi nhuận.
Theo dữ liệu được dẫn lại từ Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô Anh (SMMT), do không áp dụng mức thuế tương tự Liên minh châu Âu đối với ô tô Trung Quốc, các thương hiệu Trung Quốc hiện chiếm khoảng 15% lượng ô tô mới đăng ký tại Vương quốc Anh trong năm nay. Con số này đủ để biến một thị trường từng dễ sinh lời thành nơi các hãng truyền thống phải căng mình tái cơ cấu danh mục sản phẩm. Tại EU, thị phần xe mang thương hiệu Trung Quốc đã vượt 9% trong nửa đầu năm 2026, minh họa tốc độ leo thang không thể xem nhẹ.
Đáng nói hơn, ngay cả khi chịu thuế quan tại một số nước châu Âu, ô tô Trung Quốc vẫn rẻ hơn khoảng 30–40% so với các mẫu xe cạnh tranh ở Italy, Tây Ban Nha hay Pháp. Khi lợi thế giá đủ lớn, chính sách thuế chỉ còn tác dụng làm chậm, chứ không đảo ngược dòng chảy. Từ góc nhìn này, cảnh báo của Hyundai là lời nhắc để Mỹ không lặp lại sai lầm của Anh: mở cửa nhập khẩu xe Trung Quốc trước khi xây dựng bộ nguyên tắc rõ ràng về xuất xứ, trợ cấp và yêu cầu sản xuất nội khối.
Washington cân nhắc mở cửa: chiến lược sản xuất nội địa hay con dao hai lưỡi?
Điểm gây tranh cãi trong câu chuyện ô tô Trung Quốc Mỹ là cách Washington đang tiếp cận: thay vì tiếp tục siết nhập khẩu xe Trung Quốc bằng thuế quan ô tô cao, chính quyền lại cân nhắc cho phép các hãng này sản xuất trực tiếp tại Mỹ nếu sử dụng lao động địa phương và xây nhà máy trong nước. Về mặt chính trị, đây là nước cờ hấp dẫn: thêm việc làm, thêm đầu tư, thêm nhà máy hiện đại. Nhưng với giới sản xuất xe Mỹ, đó là cánh cửa mở cho đối thủ được mang lợi thế chi phí, trợ cấp nhà nước và kinh nghiệm chiến đấu toàn cầu vào sân nhà.
Tuần trước, Hội đồng Chính sách Ô tô Mỹ – đại diện cho nhiều nhà sản xuất như Ford, General Motors, Toyota, Hyundai, Stellantis và Tesla – đã yêu cầu chính quyền duy trì các hạn chế đối với doanh nghiệp ô tô Trung Quốc. Họ lập luận rằng các nhà sản xuất Trung Quốc hưởng lợi không công bằng từ trợ cấp nhà nước, tạo ra môi trường cạnh tranh lệch về chi phí và giá bán. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Các hiệp hội này cho rằng xe Trung Quốc có thể tạo lợi thế nhờ trợ cấp nhà nước và những yếu tố cạnh tranh không tương đồng với các nhà sản xuất Mỹ."
Sự đối nghịch giữa mong muốn thu hút nhà máy ô tô Trung Quốc và nỗi lo của các hãng xe Mỹ cho thấy Washington đang đứng trước bài toán khó: nếu cửa mở quá rộng, thị trường ô tô Mỹ có thể trở thành bản sao của châu Âu, nơi doanh nghiệp nội địa phải sống chung với việc biên lợi nhuận bị bào mòn bởi những đối thủ giá rẻ nhưng công nghệ tiến bộ nhanh.
Lợi thế giá của ô tô Trung Quốc và áp lực tái cấu trúc ngành xe Mỹ
Điểm cốt lõi trong cạnh tranh ô tô Trung Quốc nằm ở lợi thế giá và tốc độ phát triển công nghệ. Munoz – người từng giám sát hoạt động của Nissan tại Trung Quốc – thừa nhận tốc độ và sự phát triển công nghệ từ Trung Quốc là ấn tượng, nhưng cảnh báo rằng lợi thế này đi kèm với sức ép trực diện lên khả năng sinh lời của Hyundai và các hãng khác tại châu Âu. Khi những thương hiệu như BYD đã vươn lên nhóm bán chạy hàng đầu tại thị trường nước ngoài, câu hỏi đặt ra cho ngành xe Mỹ không còn là "liệu" mà là "khi nào" họ sẽ phải đối mặt với sức ép tương tự.
Ngay cả trong bối cảnh EU đã áp thuế đối với xe điện Trung Quốc và xây dựng các quy định “sản xuất tại châu Âu” để xác định tỷ lệ linh kiện nội khối, xe Trung Quốc vẫn giữ được mức giá thấp hơn 30–40% ở nhiều thị trường. Điều này cho thấy chênh lệch chi phí là cấu trúc, không phải tạm thời. Nếu Mỹ chuyển từ chính sách chặn bằng thuế gần 100% sang mở rộng cửa cho sản xuất nội địa của các hãng Trung Quốc, những lợi thế chi phí này sẽ bước thẳng vào thị trường ô tô Mỹ, buộc các hãng nội địa phải tái cấu trúc từ thiết kế sản phẩm, chuỗi cung ứng đến chiến lược giá.
Thực tế, CEO Ford Jim Farley đã nói với nhân viên rằng hãng đang chuẩn bị cho khả năng các thương hiệu ô tô Trung Quốc bước vào thị trường Mỹ trong khoảng 5–10 năm tới. Đó là lời thừa nhận ngầm rằng "ngày đối đầu" đã được đưa vào kế hoạch. Nếu Hyundai nhấn mạnh rủi ro biên lợi nhuận, Ford nhìn thấy bài toán thời gian chuẩn bị, còn chính quyền Mỹ cân nhắc lợi ích việc làm, thì bức tranh chung là rõ ràng: ngành xe Mỹ không thể né cạnh tranh ô tô Trung Quốc, mà chỉ còn quyền chọn cách chuẩn bị để không bị cuốn phăng.
Kết luận: Mỹ cần chiến lược, không chỉ là hàng rào thuế quan
Từ mọi dữ kiện, đề xuất mở cửa cho ô tô Trung Quốc sản xuất tại Mỹ đang biến cuộc tranh luận thuế quan ô tô thành cuộc tranh luận về mô hình công nghiệp và công bằng cạnh tranh. Dữ liệu từ Anh và EU cho thấy: khi nhập khẩu xe Trung Quốc được nới lỏng mà thiếu bộ quy tắc ràng buộc trợ cấp, xuất xứ và tỷ lệ sản xuất nội khối, thị trường nhanh chóng chứng kiến sự dịch chuyển thị phần về phía các thương hiệu Trung Quốc và biên lợi nhuận của hãng truyền thống bị thu hẹp đáng kể.
Nếu Washington mở cửa mà không đi kèm một chiến lược rõ ràng – từ quy định “sản xuất tại Mỹ”, kiểm soát trợ cấp, đến hỗ trợ tái cấu trúc cho các nhà sản xuất nội địa – thị trường ô tô Mỹ sẽ khó tránh khỏi kịch bản "châu Âu hóa": cạnh tranh ô tô Trung Quốc trở thành chuẩn mới, còn doanh nghiệp Mỹ buộc phải chơi trong một sân đấu nơi chi phí và giá đã bị tái định nghĩa. Lựa chọn giờ không còn là giữa bảo hộ và mở cửa, mà là giữa một chiến lược chủ động thích ứng với làn sóng ô tô Trung Quốc Mỹ, hay một phản ứng muộn màng khi thị phần đã trôi đi.
