Ô tô Trung Quốc tại Mỹ: Ngòi nổ mới của cuộc chiến ô tô toàn cầu
Ô tô Trung Quốc Mỹ đang trở thành tâm điểm tranh luận khi khả năng nới lỏng thuế quan ô tô và rào cản thương mại có thể mở đường cho làn sóng xe giá rẻ, được trợ cấp, tràn vào thị trường ô tô Mỹ và làm đảo lộn trật tự cạnh tranh ô tô toàn cầu hiện nay, đặt đặc biệt nhiều sức ép lên các hãng xe truyền thống ở Detroit và các nhà sản xuất châu Á, châu Âu đang sản xuất tại Mỹ.
Cảnh báo được thổi bùng lên từ phát biểu của Jose Munoz, CEO Hyundai Motor, rằng thị trường ô tô Mỹ có thể đối mặt với làn sóng xe Trung Quốc nếu các biện pháp phòng vệ thương mại hiện nay bị dỡ bỏ. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump công khai bày tỏ sẵn sàng chào đón nhà máy ô tô Trung Quốc trên đất Mỹ với điều kiện tạo việc làm cho lao động Mỹ. Sự kết hợp giữa ý chí chính trị muốn hút đầu tư và mô hình sản xuất chi phí thấp của Trung Quốc chính là “ngòi nổ” khiến cả ngành phải lo ngại, chứ không chỉ riêng Hyundai.
Châu Âu và Anh: Tấm gương cảnh báo cho Washington
Điều khiến cảnh báo của Hyundai đáng chú ý là Mỹ không còn phải tưởng tượng kịch bản ô tô Trung Quốc áp đảo – nó đã xảy ra ở châu Âu. Munoz cho rằng Mỹ có thể chứng kiến kịch bản tương tự châu Âu, nơi các hãng xe Trung Quốc nhanh chóng tăng thị phần nhờ lợi thế giá bán thấp hơn đối thủ. Ông lấy Anh làm ví dụ: do không áp mức thuế giống Liên minh châu Âu với ô tô Trung Quốc, xe mang thương hiệu Trung Quốc hiện chiếm khoảng 15% lượng ô tô mới đăng ký tại đây trong năm nay.
Ngay cả khi bị áp thuế tại nhiều nước EU như Italy, Tây Ban Nha, Pháp, xe Trung Quốc vẫn được cho là rẻ hơn khoảng 30–40% so với các mẫu cạnh tranh. Thị phần xe Trung Quốc tại EU đã vượt 9% trong nửa đầu năm 2026. Đây là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: điều gì sẽ xảy ra với thị trường ô tô Mỹ nếu các rào cản bị nới lỏng trong khi nhà máy ô tô Trung Quốc tiếp cận người tiêu dùng bằng mức giá “khó từ chối”.
Trump mở cửa, Big Three phanh gấp: Trận chiến “sân chơi công bằng”
Khi Trump tuyên bố: “Nếu Trung Quốc muốn đến và mở nhà máy ô tô ở đây, tôi không phản đối”, ông cố gắng vẽ ra một kịch bản “Made in USA” mới: xe Trung Quốc lắp ráp tại Mỹ, dùng lao động Mỹ, phục vụ người tiêu dùng Mỹ. Nhưng Detroit không nhìn mọi thứ màu hồng như vậy. Ba ông lớn GM, Ford và Stellantis thông qua Hội đồng Chính sách Ô tô Mỹ đã cảnh báo việc cho các nhà sản xuất Trung Quốc tham gia sẽ gây tổn hại nghiêm trọng tới ngành công nghiệp ô tô nội địa.
Theo AAPC, không thể so sánh ô tô Trung Quốc với ô tô Nhật trước đây, bởi các hãng Trung Quốc sở hữu hàng loạt “lợi thế phi thị trường” nhờ trợ cấp nhà nước và can thiệp tiền tệ. Nói cách khác, đặt nhà máy trên đất Mỹ không đồng nghĩa họ từ bỏ lợi thế chiến lược có gốc rễ từ Bắc Kinh. Đó là lý do khẩu hiệu Made in USA lần đầu tiên không đủ sức trấn an các doanh nghiệp trong nước: nếu luật chơi không thay đổi, Big Three có nguy cơ phải thi đấu trên một sân nghiêng.
Thuế quan ô tô: Tường lửa cuối cùng của thị trường ô tô Mỹ?
Hiện tại, tường lửa quan trọng nhất bảo vệ thị trường ô tô Mỹ trước xe điện Trung Quốc là thuế quan khoảng 100%, khiến ô tô Trung Quốc gần như không có cơ hội tiếp cận thị trường. Từ góc nhìn của Hyundai và Big Three, việc nới lỏng thuế quan ô tô hoặc mở cửa ồ ạt cho nhà máy ô tô Trung Quốc đồng nghĩa tự tay phá vỡ hàng rào bảo vệ cuối cùng. Bài học từ Anh – nơi không áp thuế như EU và chứng kiến xe Trung Quốc chiếm khoảng 15% đăng ký mới – cho thấy chỉ cần mở một cánh cửa, thị phần có thể dịch chuyển rất nhanh.
Vấn đề là Trump lại nhìn thuế quan theo hướng khác: nếu các tập đoàn Trung Quốc chấp nhận đầu tư nhà máy, tạo việc làm, ông sẵn sàng chào đón. Đây là xung đột cốt lõi giữa mục tiêu việc làm ngắn hạn và năng lực cạnh tranh dài hạn. Bởi ngay cả khi xe được lắp ráp tại Mỹ, lợi thế chi phí cấu phần, quy mô sản xuất khổng lồ và chuỗi cung ứng do Trung Quốc kiểm soát vẫn nguyên vẹn. Thuế quan vì thế không chỉ là công cụ đàm phán, mà là ranh giới giữa một thị trường tự do và một thị trường bị “lấn chiếm” bởi lợi thế trợ cấp.
Ô tô Trung Quốc trong cuộc chơi toàn cầu: Mỹ có tránh được kịch bản bị áp đảo?
Nếu Washington lơ là, việc ô tô Trung Quốc Mỹ bị “áp đảo” không phải là dự đoán bi quan mà là kịch bản có căn cứ. Ở Mexico, các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm khoảng 20% thị trường xe mới; ở EU vượt 9% thị phần; tại Anh là 15% đăng ký mới. Dự báo đến năm 2030, các nhà sản xuất Trung Quốc có thể nắm tới 30% thị phần toàn cầu. Đó không còn là câu chuyện của một vài mẫu xe giá rẻ, mà là sự dịch chuyển tâm điểm cạnh tranh ô tô toàn cầu về phía Trung Quốc.
Ford hiểu rõ mối đe dọa này đến mức CEO Jim Farley đã nói với nhân viên rằng hãng đang chuẩn bị cho khả năng ô tô Trung Quốc tiến vào thị trường Mỹ trong 5–10 năm tới. Ông thậm chí tự lái Xiaomi SU7 trong nhiều tháng để nghiên cứu đối thủ và thừa nhận chất lượng hoàn thiện cùng trải nghiệm số rất cao. Khi cả Hyundai lẫn Big Three đều gióng chuông cảnh báo, lựa chọn của Mỹ không còn là “có cho ô tô Trung Quốc vào hay không”, mà là: mở cửa với luật chơi nào, để không biến Detroit thành nạn nhân mới nhất của làn sóng xe giá rẻ được trợ cấp.
