Tiêm chủng là một phần của chăm sóc tim mạch
Tiêm chủng trong chăm sóc tim mạch là biện pháp dự phòng chủ động giúp người mắc bệnh tim giảm nguy cơ nhiễm một số bệnh truyền nhiễm và hạn chế tác động của nhiễm trùng lên sức khỏe tim mạch. Đây không phải phần việc tách rời khỏi điều trị, mà nên được cân nhắc cùng kiểm soát bệnh nền, theo dõi sức khỏe và các biện pháp dự phòng khác. Tại Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20, các chuyên gia nhấn mạnh tiêm chủng là một trụ cột trong quản lý toàn diện bệnh nhân tim mạch. Cách nhìn này có ý nghĩa rõ nhất với người cao tuổi tim mạch và người sống chung với nhiều bệnh nền: giữ bệnh ổn định không chỉ là kiểm soát huyết áp hay triệu chứng, mà còn là giảm những nguy cơ có thể châm ngòi cho một đợt bệnh nặng. Tiêm chủng cần được đưa vào cuộc trao đổi thường kỳ giữa người bệnh và nhân viên y tế.
Một đợt nhiễm trùng có thể làm tim mất bù
Nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm trùng hô hấp, có thể làm tăng viêm toàn thân, stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô và tình trạng tăng đông; những thay đổi này góp phần đẩy cao nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ và tử vong tim mạch. Vì vậy, các triệu chứng tưởng nhẹ như ho, mệt hay khó thở không nên bị xem nhẹ ở người đã mắc bệnh tim. Một trường hợp được chia sẻ tại hội nghị là bệnh nhân nữ 67 tuổi mắc suy tim, tăng huyết áp và bệnh mạch vành, trước đó ổn định và không nhập viện trong sáu tháng. Sau khoảng một tuần có triệu chứng hô hấp, bà nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng cấp kèm suy tim cấp; xét nghiệm xác định virus hợp bào hô hấp (RSV). Trường hợp này cho thấy bệnh có thể chuyển nặng nhanh dù phác đồ tim mạch trước đó vẫn đang kiểm soát tình trạng tương đối ổn định.
Người cao tuổi và đa bệnh nền cần được chú ý
Nguy cơ không phân bố đồng đều. Người cao tuổi mắc bệnh tim mạch, nhất là người có nhiều bệnh nền, dễ gặp nhiễm trùng nặng và mất bù tim mạch hơn. Với người từ 65 tuổi trở lên mắc bệnh động mạch vành, tỷ lệ nhập viện do RSV có thể cao gấp 6,5 lần, theo thông tin được trình bày tại hội nghị. Những con số này không có nghĩa mọi ca nhiễm đều dẫn đến biến chứng, nhưng là lý do đủ thuyết phục để xem dự phòng tim mạch rộng hơn việc điều trị khi bệnh đã bùng phát. Nhiễm trùng có thể làm tăng gánh nặng cho người bệnh, kéo theo nhu cầu nhập viện và khiến việc quản lý bệnh nền phức tạp hơn. Bảo vệ tim vì thế cũng cần tính đến nguy cơ nhiễm trùng, thay vì chỉ tập trung vào các chỉ số tim mạch thường được theo dõi.
Biến khuyến cáo thành kế hoạch cá nhân
Khoảng cách giữa khuyến cáo và thực hành chỉ được thu hẹp khi tiêm chủng được đưa vào buổi khám thường lệ, thay vì chờ người bệnh tự hỏi. Khuyến cáo của các hội chuyên môn và hướng dẫn trong nước nhìn nhận tiêm chủng là một phần quan trọng của dự phòng tim mạch toàn diện, trong đó có phòng ngừa các đợt cấp và biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ liên quan đến nhiễm trùng. Người bệnh tăng huyết áp và các bệnh tim mạch khác nên được đánh giá định kỳ về tình trạng tiêm chủng, dựa trên tuổi, bệnh đồng mắc, nguy cơ nhiễm trùng và tiền sử tiêm. Các vaccine có thể được cân nhắc theo khuyến cáo hiện hành và nguy cơ cá nhân gồm vaccine phế cầu, RSV, cúm, bạch hầu-uốn ván-ho gà, viêm gan B và những vaccine khác. Không nên tự quyết định tiêm hoặc trì hoãn; hãy trao đổi với nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp.
