Thu hồi chứng nhận phải gắn với mức độ nguy hiểm
Thu hồi giấy chứng nhận an toàn thực phẩm là biện pháp quản lý nhằm ngăn cơ sở vi phạm tiếp tục cung cấp thực phẩm khi nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng đã được xác định. Tại phiên họp toàn thể chiều 11/11, Quốc hội thảo luận dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi; đại biểu Phạm Trọng Nhân đề nghị khôi phục và bổ sung căn cứ thu hồi tại khoản 2, Điều 45. Đây là đề xuất đáng chú ý vì chế tài cần phản ánh mức độ nguy hiểm thực tế, không nên để lỗi hồ sơ bị xem là căn cứ rõ ràng hơn hành vi làm giả thực phẩm hay gây ngộ độc. Tuy nhiên, thu hồi cần dựa trên kết luận của cơ quan có thẩm quyền, đi cùng quy trình xác minh minh bạch để bảo vệ người tiêu dùng mà vẫn bảo đảm việc xử lý có căn cứ.

Khoảng trống giữa hai bản dự thảo cần được giải quyết
Theo các đại biểu, bản dự thảo tháng 10 liệt kê 9 trường hợp thu hồi giấy chứng nhận, trong đó có bốn vi phạm nghiêm trọng: dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt từ hai lần trong 12 tháng và gây ngộ độc thực phẩm. Nhưng cả bốn căn cứ này không còn trong bản dự thảo mới trình Quốc hội; các lý do còn lại chủ yếu liên quan đến sai sót giấy tờ. Sự thay đổi ấy tạo ra một nghịch lý trong thiết kế chế tài: hồ sơ có thể khiến cơ sở mất chứng nhận, trong khi hành vi làm giả cả lô thực phẩm hoặc gây hậu quả sức khỏe nghiêm trọng lại không được nêu rõ làm căn cứ thu hồi. Khôi phục các trường hợp này không phải tăng hình phạt bằng mọi giá, mà là bảo đảm mức xử lý tương xứng với bản chất và hậu quả vi phạm.
Nguy cơ tập trung ở những bữa ăn người dùng khó lựa chọn
Số liệu được nêu tại phiên thảo luận cho thấy trong sáu tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 58 vụ ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng 7 người và khiến 10 người tử vong; các vụ ngộ độc quy mô lớn chiếm khoảng 22% số vụ nhưng tác động đến hơn 84% số người. Rủi ro đặc biệt đáng lo tại bếp ăn trường học, khu công nghiệp và bệnh viện, nơi học sinh, công nhân, bệnh nhân thường không thể tự chọn hoặc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng suất ăn. Vì vậy, hậu kiểm thực phẩm cần được thiết kế theo mức độ phơi nhiễm và khả năng tự bảo vệ của người ăn, thay vì chỉ trông vào giấy chứng nhận ban đầu. Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị bếp phục vụ trẻ em, học sinh là trường hợp cần được xem xét tăng tần suất kiểm tra, đồng thời tạo điều kiện để đại diện phụ huynh và công đoàn cơ sở giám sát bữa ăn tập thể.
Thu hồi sớm là cách phòng ngừa, không chỉ là trừng phạt
Đề xuất của đại biểu Phạm Trọng Nhân là cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả hoặc gây ngộ độc hàng loạt do lỗi của mình, sau khi cơ quan có thẩm quyền kết luận, phải bị thu hồi chứng nhận ngay; không chờ tái phạm lần thứ hai hay đợi đến khi có người tử vong. Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ xử lý sau khi thiệt hại đã lan rộng sang ngăn cơ sở tiếp tục tạo rủi ro. Để áp dụng công bằng, dự thảo cũng cần phân biệt thực phẩm giả, thực phẩm không an toàn và sản phẩm sai tiêu chuẩn chất lượng, bởi mức độ gian dối, nguy hại và khả năng khắc phục không giống nhau. Đại biểu đề nghị quy định thời hạn không cấp lại chứng nhận và công khai thông tin trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm. Nếu được luật hóa cùng hậu kiểm phù hợp, các biện pháp này sẽ giúp người dân và đơn vị giám sát nhận diện nguy cơ sớm hơn.






