An toàn bữa ăn phải được kiểm soát từ đầu đến cuối
An toàn thực phẩm trường học là việc kiểm soát có hệ thống từ lựa chọn, tiếp nhận nguyên liệu đến chế biến, vận chuyển và phục vụ bữa ăn, nhằm bảo vệ sức khỏe học sinh và xác định rõ trách nhiệm khi phát sinh rủi ro. Bữa ăn bán trú vì thế không thể được đánh giá chỉ bằng một lần nhìn vào căn bếp; hồ sơ phải khớp với thực tế và từng khâu phải có người chịu trách nhiệm.
Ngày 28/10, đoàn kiểm tra liên ngành của UBND xã Mao Điền, do Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đình Hiền làm trưởng đoàn, kiểm tra hoạt động bán trú năm học 2026-2027 tại Trường Mầm non Tân Trường và Trường Tiểu học Tân Trường. Trưởng Công an xã, Thượng tá Nguyễn Trọng Hiển, tham gia đoàn; Công an xã cũng tham mưu, phối hợp rà soát các trường còn lại trong thời gian tới.
Phạm vi kiểm tra cho thấy cách làm cần thiết: đối chiếu hồ sơ, chứng từ với bữa ăn thực tế; xem xét trách nhiệm người đứng đầu, hợp đồng và việc quản lý nhà cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu, chất lượng, định lượng và giá trị dinh dưỡng. Mục tiêu không dừng ở phát hiện sai sót mà còn bảo đảm suất ăn phù hợp độ tuổi và tương xứng với khoản thu.
Kiểm tra bếp ăn trường học cần vượt khỏi giấy tờ
Tại ba điểm trường mầm non tự nấu ăn, đoàn ghi nhận có hồ sơ pháp lý, hợp đồng cung cấp và hồ sơ nguồn gốc thực phẩm; nhân viên chế biến có giấy khám sức khỏe. Bếp được bố trí theo nguyên tắc một chiều, có thực đơn theo tuần, kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn. Tuy vậy, hồ sơ tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm vẫn cần được rà soát, hoàn thiện.
Đây là lời nhắc rằng kiểm tra bếp ăn trường học không nên biến thành cuộc đối chiếu giấy tờ hình thức. Với trường tự nấu, cần xem điều kiện bếp, vệ sinh, bảo quản, người chế biến và việc lưu mẫu có được duy trì hằng ngày hay không. Với suất ăn học đường chế biến bên ngoài, phải kiểm tra thêm nơi sơ chế, chế biến, vận chuyển và giao nhận; hồ sơ sạch sẽ không thay thế được việc xác minh thực phẩm đang đưa tới trường.
Ở trường tiểu học, đoàn yêu cầu hoàn thiện hồ sơ bán trú, niêm phong mẫu thức ăn lưu và kiểm tra suất ăn mỗi ngày. Nhà trường cũng cần có kế hoạch giám sát cụ thể, phối hợp phụ huynh kiểm tra nhà cung cấp và chủ động kiểm tra đột xuất theo quy định. Những bước này chỉ có ý nghĩa nếu kết quả kiểm tra dẫn đến khắc phục rõ ràng, thay vì dừng lại ở biên bản.
Trách nhiệm phải nối liền giữa trường và nhà cung cấp
Nhà trường chịu trách nhiệm tổ chức, giám sát bữa ăn và không thể khoán trắng cho đơn vị cung cấp. Người đứng đầu cần phân công người phụ trách, theo dõi nguyên liệu đầu vào, kiểm tra suất ăn, duy trì tự kiểm tra, công khai thu chi và tiếp nhận phản ánh của phụ huynh. Nếu có nhiều điểm trường, việc quản lý phải thống nhất nhưng vẫn xác định rõ người phụ trách tại từng khu.
Nhà cung cấp phải bảo đảm nguồn gốc thực phẩm, điều kiện chế biến, bảo quản và vận chuyển; thực hiện kiểm thực ba bước, lưu mẫu và thông báo, rà soát thực đơn khi thay đổi món hoặc nguyên liệu. Cơ quan quản lý, trong khi đó, cần hướng dẫn chuyên môn và kiểm tra định kỳ lẫn đột xuất. Bộ Y tế yêu cầu phân định trách nhiệm theo từng công đoạn để tránh chồng chéo hoặc bỏ trống, nhất là khi suất ăn được nấu bên ngoài trường.
Sự phân định này phải thể hiện được ai kiểm soát khâu nào và hồ sơ nào chứng minh việc đó. Khi có sự cố, trách nhiệm không thể chuyển qua lại giữa trường và nhà cung cấp. Phụ huynh cũng cần được tham gia giám sát, nhưng việc này bổ trợ chứ không thay thế nghĩa vụ quản lý của nhà trường hay chức năng kiểm tra của cơ quan nhà nước.
Chỉ đạo ở Hải Phòng cần được chuyển thành giám sát thường xuyên
Tại Hải Phòng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Trọng Đức giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp với các sở Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Giáo dục và Đào tạo cùng đơn vị liên quan triển khai biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú. Đây là hướng đi đúng, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc hướng dẫn liên ngành có được chuyển thành lịch kiểm tra, đầu mối chịu trách nhiệm và yêu cầu khắc phục cụ thể ở từng cơ sở hay không.
Các sở, ngành phải hướng dẫn dinh dưỡng, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm, truy xuất nguồn gốc và phòng ngừa ngộ độc; thực đơn cần phù hợp nhóm tuổi, cấp học, số bữa và nhu cầu năng lượng. Việc hướng dẫn được yêu cầu hoàn thành trước ngày 20/11/2026; diễn tập phương án phòng ngừa, ứng phó và xử lý sự cố tại cơ sở giáo dục phải hoàn thành trong quý I năm 2027.
Cơ quan chức năng cần tăng kiểm tra các nhà cung cấp quy mô lớn, nơi có nguy cơ mất an toàn, đồng thời giám sát thường xuyên bữa ăn học đường. Kết luận cần gắn với khắc phục và theo dõi lại; nếu chỉ kiểm tra theo đợt, những rủi ro trong khâu giao nhận, thay đổi nguyên liệu hay phục vụ hằng ngày vẫn có thể bị bỏ sót.
Bảo vệ học sinh đòi hỏi trách nhiệm liên tục
Một quy trình an toàn không kết thúc khi đoàn kiểm tra rời trường. Nhà trường phải duy trì giám sát mỗi ngày, nhà cung cấp phải chứng minh chất lượng ở mọi công đoạn, còn cơ quan quản lý cần kiểm tra lại việc khắc phục và sẵn sàng ứng phó sự cố. Công an xã Mao Điền dự kiến tiếp tục tham mưu, tham gia rà soát các trường còn lại, hướng tới phát hiện sớm và ngăn thực phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc.
Điều phụ huynh cần không chỉ là một bữa ăn đủ món mà còn là thông tin rõ ràng về nguồn gốc, dinh dưỡng, quy trình kiểm soát và cách xử lý khi có bất thường. Vì vậy, kiểm tra bếp ăn trường học phải gắn với công khai, giám sát thực chất và phân công trách nhiệm không thể né tránh. Khi các khâu cùng vận hành, an toàn thực phẩm trường học mới trở thành việc làm thường xuyên, thay vì lời cam kết chỉ xuất hiện sau một đợt kiểm tra.
