VNeID: từ ví định danh đến hệ sinh thái dịch vụ số
VNeID là ứng dụng định danh quốc gia cho phép người dân quản lý giấy tờ cá nhân, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, nhận an sinh xã hội, thanh toán số và khai báo cư trú ngay trên điện thoại, biến một ứng dụng duy nhất thành trung tâm giải quyết phần lớn thủ tục hành chính hàng ngày của mỗi người dùng. Vấn đề là nhiều người vẫn coi VNeID chỉ để quét mã khi làm căn cước hoặc xuất trình định danh điện tử, vô tình bỏ qua hàng chục tiện ích VNeID đã được Bộ Công an triển khai – hiện con số này đã lên tới 43 tiện ích. Điều đó khiến không ít người vẫn xếp hàng, mang tập giấy tờ dày trong khi hoàn toàn có thể xử lý trên màn hình. Nếu bạn cập nhật phiên bản mới và chịu khó "đào sâu" các mục trên ứng dụng, VNeID có thể thay thế cả ví giấy lẫn nhiều chuyến đi đến cơ quan nhà nước.
1. Khai báo lưu trú VNeID: chấm dứt cảnh ghi sổ tạm trú thủ công
Tính năng khai báo lưu trú VNeID là ví dụ rõ nhất cho thấy ứng dụng này đã vượt xa vai trò định danh điện tử. Thay vì phải đến công an phường hoặc nhờ chủ nhà đi khai báo, khi có người đến lưu trú hoặc bạn chuyển đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi xã nơi đã đăng ký thường trú, bạn có thể thông báo với cơ quan đăng ký cư trú hoặc đăng ký tạm trú ngay trên ứng dụng. Về bản chất, đây là dịch vụ công VNeID được số hóa, cắt giảm hoàn toàn giấy tờ và thao tác thủ công. Thủ tục vốn khiến nhiều người ngại đi làm thì nay thu gọn trong vài phút trên điện thoại, đồng nghĩa giảm rủi ro bị xử phạt vì chậm khai báo. Nếu bạn đang cho thuê trọ, đón người thân ở xa hoặc thường xuyên đi công tác dài ngày, bỏ qua tính năng này là tự làm khó mình.
2. Ví giấy tờ điện tử: mang căn cước, bằng lái, BHYT trong một chạm
Nhiều người vẫn giữ thói quen mang ví đầy giấy tờ, trong khi VNeID đã cho phép tích hợp hầu hết giấy tờ quan trọng ở định danh mức 2: căn cước công dân, giấy tạm trú, tạm vắng, giấy phép lái xe, đăng ký xe, mã số bảo hiểm xã hội, người phụ thuộc, tình trạng hôn nhân. Sau khi tích hợp, bạn có thể xuất trình trực tiếp trên ứng dụng khi đi khám chữa bệnh, cần thẻ BHYT, hoặc khi CSGT kiểm tra đăng ký xe và bằng lái. Theo thống kê, đã có hơn 18,7 triệu giấy phép lái xe điện tử, 7 triệu đăng ký xe, 25 triệu thẻ bảo hiểm y tế và sổ sức khỏe điện tử, hơn 1 triệu giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, gần 582.000 phiếu lý lịch tư pháp được đưa lên VNeID. Con số này cho thấy ví giấy tờ điện tử không còn là thử nghiệm, mà là tiện ích VNeID đã vận hành ở quy mô toàn dân.
3. Dịch vụ công VNeID: đổi CCCD, lý lịch tư pháp, an sinh xã hội
Một trong các tính năng VNeID ít được tận dụng là nhóm dịch vụ công trực tuyến tích hợp ngay trên giao diện chính. Trong mục Thủ tục hành chính, bạn có thể thực hiện đổi căn cước công dân khi đủ 14, 25, 40, 60 tuổi hoặc khi có thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời đặt lịch, theo dõi lịch sử yêu cầu mà không phải bốc số xếp hàng. Bạn cũng có thể đăng ký cấp phiếu lý lịch tư pháp cho bản thân hoặc con dưới 14 tuổi, tra cứu tình trạng xử lý hồ sơ và tải phiếu bản điện tử khi có kết quả. Đáng chú ý, mục An sinh xã hội cho phép người thuộc diện hỗ trợ nhận chế độ qua tài khoản, giúp 2,5 triệu người dân nhận 24.000 tỷ đồng chế độ an sinh xã hội và 78% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội với số tiền hơn 41.000 tỷ đồng qua tài khoản. Việc đưa các dịch vụ công VNeID lên môi trường số tiết kiệm thời gian, giảm tiếp xúc giấy tờ, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch.
4. Thanh toán, chữ ký số và trợ lý ảo: bước nhảy sang hành chính không tiền mặt
Nếu chỉ dùng VNeID để xem thông tin cá nhân, bạn đang bỏ lỡ cả một lớp tiện ích VNeID liên quan đến thanh toán và xác thực số. Người dùng có thể thực hiện thanh toán các dịch vụ công trực tuyến ngay trên ứng dụng, liên kết với ngân hàng, mở ví điện tử để nộp phạt vi phạm giao thông, đóng thuế cá nhân, học phí, viện phí, bảo hiểm… mà không cần tiền mặt hay đến cơ quan quản lý. Từ ngày 22/5, VNeID còn xuất hiện các tính năng mới như Đăng ký chứng thư chữ ký số, Xem lại chứng thư đã ký và Lịch sử ký số, mở đường cho quy trình hành chính gần như hoàn toàn điện tử. Song song đó là các tiện ích khác như mua, kiểm tra thông tin vé máy bay, tra cứu tiền điện, thậm chí tố giác tội phạm với các hành vi như cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng, cố ý gây nhiễu có hại, bắt cóc, hành hung. Khi trợ lý ảo tích hợp hoàn thiện, VNeID sẽ không chỉ là kho chức năng mà là người "hướng dẫn" bạn đi qua rừng thủ tục hành chính.
