Chuyến thăm nghị viện hay bước ngoặt chính trị?
Chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 5 đến 7/8 của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Vương quốc Thái Lan Sophon Zaram, theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Thanh Mẫn, là sự kiện ngoại giao nghị viện quan trọng nhằm củng cố tin cậy chính trị và tăng tốc triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Nếu phải rút ra một kết luận ngắn gọn, chuyến thăm này khẳng định: kênh Quốc hội đang trở thành “đường dây nóng” mới của quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan. Tối 7/8, khi Chủ tịch Quốc hội Thái Lan rời Hà Nội, chuyến công du ba ngày đã để lại thông điệp rõ ràng: hai bên không chỉ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, mà còn chủ đích nâng tầm hợp tác nghị viện lên vai trò trụ cột của Đối tác chiến lược toàn diện. Đáng chú ý, đánh giá của lãnh đạo hai nước về chuyến thăm đều nhấn mạnh tính “xung lực mới” thay vì lễ nghi thuần túy – một tín hiệu cho thấy cả Hà Nội và Bangkok muốn biến lời nói chính trị thành chương trình hành động cụ thể.
Tin cậy chính trị: từ biểu tượng đến chương trình hành động
Một trong những điểm nhấn quan trọng của chuyến thăm là thông điệp củng cố tin cậy chính trị thông qua ngoại giao nghị viện. Việc Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trên đường Bắc Sơn không chỉ là nghi thức ngoại giao, mà là cách Thái Lan gửi đi tín hiệu tôn trọng lịch sử, độc lập và sự hy sinh của nhân dân Việt Nam.
Ở cấp độ chiến lược, lãnh đạo Việt Nam đề nghị hai bên duy trì thường xuyên trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao và các cấp, đồng thời triển khai hiệu quả Chương trình hành động thực hiện quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Thái Lan giai đoạn 2026 – 2031. Nói cách khác, tin cậy chính trị được gắn chặt với lịch trình làm việc cụ thể chứ không dừng ở tuyên bố chung. Có thể xem đây là bước chuyển từ “tin nhau” sang “cùng làm”, đặc biệt khi hai bên cùng nhấn mạnh hợp tác nghị viện là trụ cột quan trọng để triển khai các thỏa thuận lãnh đạo cấp cao. Nếu không có một kênh lập pháp đồng thuận, mọi ý tưởng chiến lược sẽ dễ bị mắc kẹt trong quá trình thể chế hóa.
Đối tác chiến lược toàn diện: nội dung hợp tác nào nổi bật?
Điểm đáng chú ý nhất trong phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan là khẳng định Thái Lan luôn coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, đồng thời cho rằng việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương. Câu nói này cho thấy Bangkok nhìn nhận Hà Nội không chỉ là láng giềng, mà là đối tác mang lại lợi ích chiến lược tương đồng.
Trọng tâm hợp tác được nhấn mạnh gồm kinh tế, thương mại, giáo dục và du lịch – những lĩnh vực sẽ chịu tác động trực tiếp từ các quyết sách của Quốc hội hai nước. Về phía Việt Nam, lãnh đạo đề nghị triển khai hiệu quả Chương trình hành động Đối tác chiến lược toàn diện 2026 – 2031, coi đây là “bản thiết kế” cho hợp tác mười năm tới. Ở chiều ngược lại, Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm của Việt Nam trong tinh gọn tổ chức bộ máy, cho thấy hợp tác không chỉ một chiều về kinh tế mà còn lan sang cải cách thể chế. Đó là một tín hiệu hiếm gặp trong quan hệ khu vực – khi một nước công khai tìm kiếm bài học từ mô hình tổ chức của nước láng giềng.
Nghị viện hai nước: từ kênh tham vấn sang “đối tác đồng hành”
Chuyến thăm Việt Nam lần này diễn ra với sự tham gia của Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Thái Lan, cho thấy Bangkok coi trọng kênh nghị viện như một công cụ triển khai chính sách đối ngoại, chứ không chỉ là nơi thông qua luật. Lãnh đạo Việt Nam chào mừng Đoàn và nhấn mạnh hợp tác nghị viện là trụ cột quan trọng, góp phần củng cố tin cậy chính trị và thực thi các thỏa thuận cấp cao.
Về phần mình, Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram khẳng định Quốc hội Thái Lan sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Quốc hội Việt Nam trên cả bình diện song phương và đa phương; đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm trong công tác lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Nói cách khác, hai cơ quan lập pháp đang chuyển từ vai trò “theo sau” sang “đồng hành” trong quá trình hoạch định chính sách. Ở góc độ rộng hơn, việc hai Quốc hội chủ động gắn kết còn gửi tín hiệu tới cộng đồng khu vực rằng ASEAN hoàn toàn có thể nâng chuẩn hợp tác nghị viện, thay vì chỉ dựa vào kênh hành pháp. Đây là một bước tiến mềm nhưng có tác động dài hạn đến chất lượng quan hệ ngoại giao.
Vị thế Việt Nam trong mắt Thái Lan và thông điệp sau cùng
Một trong những chi tiết giàu ý nghĩa của chuyến thăm là việc Chủ tịch Quốc hội Thái Lan bày tỏ ấn tượng và chúc mừng những thành tựu phát triển của Việt Nam, đồng thời đánh giá cao vai trò, vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Đây là sự thừa nhận công khai từ một đối tác khu vực gần gũi, có nhiều lợi ích chiến lược tương đồng.
Trong khuôn khổ chuyến công du, Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram tham quan Nhà Quốc hội, thăm Đền Ngọc Sơn và dự khai mạc Triển lãm trang phục dân tộc “Đan kết hữu nghị: Tôn vinh 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan”. Những hoạt động này tạo nền tảng mềm bổ trợ cho quan hệ ngoại giao chính trị. Nhìn tổng thể, chuyến thăm Việt Nam lần đầu của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan không chỉ là nghi thức đánh dấu 50 năm quan hệ ngoại giao, mà là lời cam kết cùng xây dựng một cấu trúc tin cậy mới dựa trên Đối tác chiến lược toàn diện. Câu hỏi đặt ra cho cả hai bên sau chuyến thăm là: họ sẽ biến những tuyên bố nghị viện hôm nay thành lợi ích thiết thực cho người dân hai nước như thế nào trong giai đoạn 2026 – 2031.
