Một cuộc đối thoại cấp cao đặt lại nhịp chiến lược
Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram và cuộc hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại Nhà Quốc hội Hà Nội là một đối thoại cấp cao đặt lại nhịp ưu tiên chiến lược mới cho quan hệ Việt Nam Thái Lan, đặc biệt ở cấp lập pháp, trong bối cảnh hai nước đang kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.
Chiều 5/8/2026, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì lễ đón và hội đàm với Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Vương quốc Thái Lan Sophon Zaram. Đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của người đứng đầu Quốc hội Thái Lan kể từ khi nhậm chức vào tháng 3 và cũng là chuyến thăm chính thức đầu tiên của lãnh đạo lập pháp Thái Lan tới Việt Nam sau 9 năm. Nói cách khác, Hà Nội đang gửi tín hiệu rõ ràng: kênh Quốc hội sẽ không còn là “phần phụ” mà là một trụ cột trong hợp tác chiến lược toàn diện.
Bối cảnh 50 năm và trục mới của quan hệ Việt Nam Thái Lan
Cuộc đối thoại cấp cao lần này diễn ra trong bối cảnh hai nước đồng thời triển khai Chương trình hành động quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026-2031 và kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao. Điều đó khiến chuyến thăm không chỉ mang tính nghi thức mà trở thành mắt xích bắt buộc trong chuỗi tiếp xúc dày đặc: chuyến thăm Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2026 và chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tháng 6/2026.
Theo số liệu được công bố, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt hơn 13,3 tỷ trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 27% so cùng kỳ năm 2025, trong đó xuất khẩu của Việt Nam tăng 33%. Những con số này cho thấy quan hệ Việt Nam Thái Lan không chỉ là khẩu hiệu chính trị. Khi Thái Lan là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN và đứng thứ 8 về đầu tư với 804 dự án còn hiệu lực, việc chủ động “siết vít” kênh Quốc hội là quyết định mang tính phòng ngừa rủi ro: giữ đà hợp tác trong bối cảnh khu vực biến động.
Quốc hội Thái Lan – Việt Nam: từ biểu tượng sang cơ chế
Điểm đáng chú ý là cả hai bên đều nhấn mạnh quan hệ giữa hai Quốc hội như một bộ phận hữu cơ của quan hệ Việt Nam Thái Lan. Không còn dừng ở những chuyến thăm xã giao, hai cơ quan lập pháp đã ký mới Thỏa thuận hợp tác giữa hai Quốc hội, giữa Văn phòng Quốc hội Việt Nam và Ban Thư ký Hạ viện Thái Lan từ tháng 12/2023. Chuyến thăm của Sophon Zaram vì thế có tác dụng “kích hoạt” những văn bản này, biến chúng thành kênh làm việc thường xuyên, chứ không phải những bản ghi nhớ nằm yên trong tủ.
Trong khuôn khổ này, việc tăng cường trao đổi lập pháp – từ chia sẻ kinh nghiệm xây dựng pháp luật đến giám sát thực thi – sẽ giúp hai bên giảm khoảng cách chính sách khi triển khai hợp tác chiến lược toàn diện. Cả hai Quốc hội cũng đang phối hợp chặt chẽ tại AIPA, IPU, APPF và nhiều diễn đàn liên nghị viện khác, đồng thời ủng hộ lập trường của nhau trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Quan điểm nhất quán được lặp lại: Quốc hội không chỉ là nơi “phê chuẩn” thỏa thuận của hành pháp mà còn là nơi tạo dư địa chính trị mới cho hợp tác.
Ưu tiên hợp tác mới: từ “Ba kết nối” đến dư địa công nghệ
Trên nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên đang thúc đẩy Chiến lược “Ba kết nối”: Kết nối chuỗi cung ứng; Kết nối doanh nghiệp và địa phương; Kết nối các chiến lược tăng trưởng bền vững. Đây không phải là khẩu hiệu chung chung mà là bản đồ ưu tiên mới cho quan hệ Việt Nam Thái Lan. Khi chuỗi cung ứng khu vực liên tục tái cấu trúc, nếu không chủ động phối hợp ở cấp lập pháp, những dự án hạ tầng, logistics hay kinh tế số dễ bị chậm do vướng khung pháp lý khác nhau.
Hai nước cũng bắt đầu mở rộng hợp tác ra khỏi các ngành truyền thống sang công nghệ bán dẫn, kinh tế số, cùng với năng lượng, văn hóa, du lịch, giáo dục. Điều này cho thấy cả Hà Nội và Bangkok muốn sử dụng hợp tác chiến lược toàn diện như một “phòng thí nghiệm chính sách” cho các lĩnh vực mới, nơi Quốc hội hai nước phải đi trước một bước trong việc cập nhật luật, bảo đảm nhà đầu tư và doanh nghiệp có môi trường pháp lý tương thích.
Từ xung lực nghị viện tới chiều sâu đối tác chiến lược toàn diện
Khi Việt Nam và Thái Lan khẳng định coi trọng việc tiếp tục củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác, trong đó có quan hệ giữa hai Quốc hội, chuyến thăm lần này của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan mang ý nghĩa như một phép thử: liệu kênh nghị viện có đủ sức tạo “xung lực mới” cho hợp tác chiến lược toàn diện hay không. Nhìn vào Chương trình hành động quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, có thể thấy phần việc của Quốc hội không nhỏ: từ luật hóa các cam kết cho tới giám sát thực thi trong nước.
Với những thành quả 50 năm qua, hai bên kỳ vọng chuyến thăm mở ra cơ hội mới, đưa quan hệ hợp tác Việt Nam-Thái Lan hiệu quả hơn, sâu sắc hơn, vì hòa bình, hợp tác và phát triển chung. Về bản chất, thông điệp chính trị đã rõ: nếu kênh Quốc hội được vận hành thành cơ chế đối thoại cấp cao thường xuyên, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện sẽ ít phụ thuộc hơn vào “nhiệm kỳ” của các chính phủ, và có nền tảng vững hơn trước mọi biến động khu vực.
