Chuyến thăm nghị viện và thông điệp then chốt đối với quan hệ Việt Nam - Thái Lan
Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Vương quốc Thái Lan Sophon Zaram, cùng Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Thái Lan, là sự kiện đối ngoại nghị viện nhằm củng cố quan hệ Việt Nam Thái Lan trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời khẳng định vai trò chủ động của hai cơ quan lập pháp trong việc đưa các cam kết chính trị cấp cao đi vào hiện thực hợp tác cụ thể và bền vững.
Điểm đáng chú ý không phải ở nghi thức lễ tân, mà ở thông điệp chính trị: Quốc hội hai nước muốn tự đặt mình vào vị trí “động cơ thể chế” cho Đối tác Chiến lược toàn diện. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Lễ đón và nhấn mạnh kỳ vọng chuyến thăm sẽ “tạo động lực mới, đưa quan hệ hợp tác giữa hai Quốc hội ngày càng đi vào chiều sâu”. Đây là cách Hà Nội và Bangkok gửi đi tín hiệu rằng quan hệ song phương sẽ không dừng lại ở ý chí Chính phủ, mà phải được neo chặt trong luật pháp, cơ chế giám sát và đối thoại nghị viện thường xuyên.
Bối cảnh Đối tác Chiến lược toàn diện và ý nghĩa thời điểm chuyến thăm
Chuyến thăm diễn ra đúng dịp hai nước hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (06/8/1976 – 06/8/2026), trong bối cảnh quan hệ hai nước đang phát triển hết sức tốt đẹp sau khi nâng cấp lên khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 5/2025. Thời điểm này cho thấy cả Hà Nội và Bangkok muốn biến cột mốc ngoại giao thành cú hích chính sách, thay vì chỉ là một dịp kỷ niệm mang tính nghi lễ.
Trong hội đàm, hai Chủ tịch Quốc hội chia sẻ bức tranh phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước, qua đó đặt nền cho sự đồng cảm chính sách. Việt Nam khẳng định kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, đồng thời coi trọng và ưu tiên cao quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với Thái Lan, đối tác quan trọng và người bạn đồng hành trong ASEAN và Tiểu vùng Mê Công. Ngược lại, phía Thái Lan đánh giá quan hệ Việt Nam - Thái Lan là hình mẫu hợp tác hữu nghị, thúc đẩy ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực.
Hợp tác Quốc hội: Từ kênh đối thoại bổ trợ đến trụ cột của Đối tác Chiến lược toàn diện
Nếu trước đây kênh Quốc hội thường bị xem như “bổ trợ” cho ngoại giao Chính phủ, thì qua chuyến thăm này, hợp tác Quốc hội đang chuyển mình thành một trụ cột chính, có tiếng nói rõ rệt trong quan hệ Việt Nam Thái Lan. Hai bên đánh giá cao quan hệ hợp tác giữa cơ quan lập pháp thời gian qua và nhất trí tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn cấp cao và các cấp, triển khai hiệu quả Thỏa thuận hợp tác giữa Quốc hội hai nước và Bản ghi nhớ hợp tác giữa Văn phòng Quốc hội Việt Nam với Ban Thư ký Hạ viện Thái Lan.
Điểm tiến bộ là hợp tác không chỉ dừng ở lãnh đạo cao nhất, mà lan tỏa xuống các Ủy ban chuyên môn, Nhóm Nghị sĩ hữu nghị, Nhóm Nghị sĩ trẻ, Nhóm nữ Nghị sĩ và các cơ quan tham mưu, với trọng tâm là chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, giám sát tối cao, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu. Nói cách khác, Quốc hội hai nước đang xây dựng một “hệ sinh thái hợp tác nghị viện”, nơi các tầng nấc lập pháp cùng tham gia, qua đó giúp các thỏa thuận chính trị được cụ thể hóa bằng luật, chính sách và cơ chế giám sát gắn với nhu cầu phát triển của cả hai bên.
Quốc hội trong triển khai Đối tác Chiến lược toàn diện: Từ khuôn khổ pháp lý tới chiến lược "Ba kết nối"
Điểm then chốt trong hội đàm là hai bên nhất trí tăng cường vai trò của Quốc hội trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, giám sát triển khai các thỏa thuận cấp cao và Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam – Thái Lan giai đoạn 2026-2031. Điều này cho thấy quan hệ song phương được thiết kế không chỉ bằng tuyên bố chính trị, mà còn bằng một lộ trình hành động cụ thể, có sự theo dõi chặt chẽ của cơ quan lập pháp.
Hai Quốc hội cũng cam kết thúc đẩy triển khai hiệu quả Chiến lược "Ba kết nối", nhằm tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp và địa phương giữa hai nước. Cùng với đó là mục tiêu đẩy mạnh hợp tác quốc phòng - an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững, phấn đấu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD. Ở đây, vai trò của Quốc hội không chỉ là thông qua luật hỗ trợ thương mại, bảo vệ nhà đầu tư, mà còn là giám sát các chương trình kết nối hạ tầng, logistics, du lịch, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và giao lưu nhân dân để tránh tình trạng “cam kết nhiều, thực hiện ít”.
Tác động đối với quan hệ ngoại giao khu vực và bước đi tiếp theo
Tác động của chuyến thăm không giới hạn trong quan hệ song phương, mà còn lan sang quan hệ ngoại giao khu vực. Khi Chủ tịch Quốc hội Thái Lan nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - Thái Lan là hình mẫu hợp tác hữu nghị thúc đẩy ổn định, thịnh vượng chung trong khu vực, thông điệp gửi tới ASEAN là Hà Nội và Bangkok sẵn sàng cùng nhau củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và nâng tầm hợp tác trong các cơ chế tiểu vùng Mê Công.
Hai Chủ tịch Quốc hội nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại ASEAN, AIPA, IPU và các diễn đàn nghị viện đa phương, biến kênh nghị viện thành “cánh tay nối dài” của chính sách đối ngoại ở cấp khu vực và toàn cầu. Việc Chủ tịch Quốc hội Thái Lan mời và được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận lời sẽ thu xếp thăm Thái Lan vào thời gian phù hợp cho thấy tiến trình này sẽ không dừng ở một chuyến thăm đơn lẻ. Nhìn tổng thể, quan hệ Việt Nam Thái Lan trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện chỉ có thể bền vững nếu Quốc hội hai nước tiếp tục giữ vai trò người gác cổng thể chế, bảo đảm mọi cam kết chính trị đều được “phiên dịch” thành luật, nguồn lực và hành động cụ thể.
