AI giảm quy mô đoàn phim, nhưng chưa xóa được lao động
AI làm phim là việc dùng các công cụ trí tuệ nhân tạo để tạo hoặc hoàn thiện hình ảnh chuyển động, qua đó thay đổi cách sản xuất phim và phân công lao động trong ê-kíp. Với phim ngắn dọc, lời hứa giảm chi phí đang đi kèm một hệ quả rõ rệt: ít người được thuê hơn, còn chất lượng đầu ra vẫn chưa ổn định.
Đạo diễn Paddy Ma Wendi cho biết bước ngoặt đến khi Seedance 2.0 ra mắt tại Trung Quốc ngày 12/2/2026; chất lượng video từ mức khó dùng đã tiến lên mức có thể sử dụng. Trong phim người đóng, một dự án có thể cần hàng chục nhân sự, đôi khi tới 100 người; nhóm làm phim AI có thể chỉ còn 2–5 người. Nhưng cảnh quay thường phải tạo lại nhiều lần, nên công việc không biến mất hoàn toàn: nó bị dồn vào nhóm nhỏ làm câu lệnh, kiểm tra và dựng thử.
Đây không phải một cuộc chuyển đổi êm ái. Khi nhà sản xuất chọn AI để cắt chi phí, diễn viên và lao động hậu trường phải cạnh tranh cho ít vị trí hơn, trong khi nội dung AI vẫn gây tranh cãi. Người xem có thể được tiếp cận thêm video nhanh, nhưng cũng có nguy cơ nhận những câu chuyện được làm theo logic số lượng thay vì chất lượng.
Diễn viên phim ngắn chịu sức ép trước mắt
Trường hợp của Stevan Miladinovic cho thấy tốc độ thay đổi của thị trường có thể nhanh đến mức nào. Đầu năm 2026, diễn viên người Serbia 28 tuổi vẫn nhận nhiều cơ hội thử vai; sau khi hoàn tất một dự án ở châu Âu và quay lại vào tháng 5, anh gần như không còn nhận được lời mời. Những vai diễn từng cần người thật đang được giao cho nhân vật phim AI.
Theo thông tin một người trong ngành nhận được từ giới làm phim và lượng tin tuyển diễn viên trên nền tảng Actors Access, việc làm liên quan đến phim ngắn đã giảm khoảng 90% trong sáu tuần. Đây là tín hiệu đáng lo, dù không nên xem một con số trong một giai đoạn ngắn là toàn cảnh của mọi thị trường. Điều không thể bỏ qua là người lao động đang mất cơ hội trước khi có lộ trình chuyển nghề hay cơ chế bảo vệ phù hợp.
Áp lực còn lan ra ngoài màn ảnh: khi một ê-kíp được thu gọn, nhu cầu với nhiều khâu hậu trường cũng giảm. Tuy vậy, tiết kiệm nhân sự không đồng nghĩa tiết kiệm mọi công sức. Ma nói việc tạo hình ảnh đạt yêu cầu đôi khi cần lặp lại một cảnh 20–30 lần. AI có thể thay đổi cách thuê người, nhưng chưa biến sản xuất thành một quy trình tự động không cần lao động.
Ba mươi nhân vật cho thấy điều máy móc còn thiếu
Giảm chi phí tạo video là lợi thế có thật của sản xuất video AI, nhưng hình ảnh trơn tru chưa đủ để nhân vật có sức sống. Ánh mắt, dáng đi và những chuyển động nhỏ thường mang theo ký ức, tổn thương hoặc hy vọng; đó là những lựa chọn diễn xuất, không chỉ là chi tiết hình ảnh.
Diễn viên ghi hình chuyển động Han Woojin từng thể hiện chuyển động cho 30 nhân vật trong một bộ phim hoạt hình. Để tạo khác biệt, anh nghiên cứu cách trẻ sơ sinh tập đi khi diễn cảnh một nhân vật lần đầu đứng bằng hai chân, đồng thời tìm hiểu giải phẫu để diễn tả cảm giác xa lạ với cơ thể mới. Những quyết định cụ thể ấy cho thấy dữ liệu chuyển động chỉ có ý nghĩa khi bắt nguồn từ quan sát và diễn giải của con người.
Bởi vậy, câu hỏi không nên dừng ở việc AI có thể tạo bao nhiêu nhân vật phim AI. Cần hỏi ai quyết định nhân vật đang cảm thấy gì, và ai chịu trách nhiệm khi hình ảnh mượn diện mạo hay giọng nói của người thật. Tạo được một khuôn mặt không đồng nghĩa tạo được một vai diễn thuyết phục.
Lối đi khả thi là đổi vai, không xóa vai diễn
Tháng 2/2026, Han Woojin thành lập Hanniverse, công ty khởi nghiệp phát triển nội dung AI dựa trên diễn xuất của con người. Ý tưởng này nối kinh nghiệm ghi hình chuyển động với công nghệ tạo hình: diễn viên cung cấp màn trình diễn làm điểm khởi đầu, còn AI bổ sung các yếu tố hình ảnh theo yêu cầu sáng tạo của đạo diễn. Mục tiêu là đơn giản hóa quy trình mà vẫn giữ cảm xúc và chuyển động của nhân vật.
Ma cũng đang nghiên cứu mô hình phim kết hợp diễn xuất thật với AI: đưa diễn viên vào trường quay rồi tái tạo bối cảnh thành trạm không gian hoặc thế giới phép thuật. Đây là hướng đáng theo đuổi hơn việc thay toàn bộ diễn viên bằng hình ảnh tổng hợp. Nó có thể tạo thêm vai trò cho người biểu diễn trong ghi hình chuyển động, thiết kế hành vi nhân vật và phối hợp với đạo diễn.
Dẫu vậy, phối hợp chỉ có ý nghĩa nếu người lao động được trả công, được ghi nhận và có tiếng nói về cách sử dụng màn trình diễn của mình. AI không tự bảo đảm những điều đó. Kết luận nên rõ ràng: diễn viên phim ngắn đang chịu mất việc thật, nhưng nghề diễn chưa hết chỗ đứng. Tương lai tốt hơn không phải sản xuất phim không cần con người, mà là dùng công nghệ để mở rộng khả năng sáng tạo mà không xóa giá trị của người biểu diễn.
