Cuộc tổng rà soát bàn ghế học đường: sức khỏe học sinh được đặt làm trọng tâm
Cuộc tổng rà soát và thay mới bàn ghế không phù hợp với chiều cao học sinh tại các trường ở TPHCM là chương trình cải thiện tiêu chuẩn nội thất trường học, nhằm điều chỉnh bàn ghế học sinh chiều cao theo dữ liệu thực tế, giảm nguy cơ sai lệch tư thế và tạo môi trường học tập an toàn, thoải mái cho học sinh từ tiểu học đến THPT. Đây không chỉ là một chiến dịch cơ sở vật chất, mà là tuyên bố rõ ràng: sức khỏe học sinh phải được thiết kế ngay từ chiếc ghế các em ngồi hàng giờ mỗi ngày. Năm học 2026-2027, 100% trường học trên địa bàn TPHCM phải rà soát và xây dựng kế hoạch thay mới bàn ghế không còn phù hợp với tiêu chuẩn chiều cao của học sinh. Yêu cầu này cho thấy ngành giáo dục đã thừa nhận một thực tế kéo dài: nội thất ergonomic trẻ em không thể tiếp tục dùng kích thước “một cỡ cho tất cả”. Khi chiều cao trung bình của học sinh tăng lên, đặc biệt nhóm trên 1,75m, việc chậm điều chỉnh bàn ghế đồng nghĩa chấp nhận rủi ro cong vẹo cột sống, mỏi cổ, đau lưng ngay trong lớp học.
Khoảng trống tiêu chuẩn nội thất trường học với nhóm học sinh trên 1,75m
Điểm yếu lớn nhất của tiêu chuẩn nội thất trường học hiện nay nằm ở khoảng trống dành cho học sinh cao từ 1,75m trở lên. Thông tư 26 đang quy định tiêu chuẩn bàn ghế cho nhóm học sinh có chiều cao từ 1m đến 1,75m, nhưng chưa bao phủ nhóm cao hơn. Trong khi đó, riêng năm 2024, cả nước đã có gần 125.000 học sinh có chiều cao trên 1,75m. Nói cách khác, một lực lượng học sinh ngày càng đông đang phải “thu mình” trong những bộ bàn ghế thiết kế cho cơ thể thấp hơn. Chỉ đến khi Bộ GD-ĐT ban hành công văn hướng dẫn xác định kích thước bàn ghế phù hợp với nhóm học sinh có chiều cao trên 1,75m thì khoảng trống này mới được thừa nhận chính thức. Theo hướng dẫn, bàn ghế phải được chọn dựa trên chiều cao và thể trạng thực tế của học sinh, thay vì áp dụng máy móc một mã số quốc gia. Đây là bước đi đúng nhưng đến muộn, cho thấy cách tiếp cận trước đây quá thiên về chuẩn chung, thiếu linh hoạt theo sự phát triển thể chất mới của thế hệ học sinh hiện nay.
Những con số báo động từ thực tế nhà trường TPHCM
Các trường ở TPHCM đang đứng trước bài toán vừa thiếu, vừa lệch bàn ghế. Ở một trường THPT, kết quả rà soát cho thấy hiện có 768 bộ bàn ghế, đáp ứng 100% nhu cầu đối với học sinh cao 1,75m. Nhưng năm học tới, trường sẽ có 186 học sinh cao trên 1,75m, chiếm gần 11% tổng số học sinh. Câu hỏi đặt ra là: những em này sẽ ngồi đâu, nếu bộ bàn ghế chuẩn hiện tại đã chạm trần kích thước? Tại một trường THPT khác, gần 30% bàn ghế lớp học cần được thay thế trong năm học 2026-2027 vì không đáp ứng tiêu chuẩn về chiều cao và thể chất học sinh. Bàn ghế ở đây được mua từ năm 2011, chủ yếu chỉ có một loại kích thước, dẫn đến tình trạng "lệch pha" rõ rệt với học sinh cao trên 1,75m. Các con số này cho thấy câu chuyện bàn ghế học sinh chiều cao không còn là chuyện lặt vặt, mà là dấu hiệu của cả một hệ thống nội thất học đường lỗi thời so với tầm vóc mới của học sinh.
Rà soát, điều chuyển, thay thế: kế hoạch có đủ mạnh để thay đổi lớp học?
Điểm tích cực là các trường không chờ đợi mệnh lệnh rồi để đó. Một trường THPT lên kế hoạch tiếp tục rà soát các tiêu chuẩn liên quan cho học sinh từ 1,75m trở lên, tổng hợp số lượng bàn ghế cần sửa chữa, điều chỉnh hoặc thay thế, đồng thời xây dựng phương án, lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế và nguồn kinh phí. Trường khác chủ động sắp xếp, điều chuyển bàn ghế giữa các lớp để tối ưu trong ngắn hạn, song song lên kế hoạch thay mới theo lộ trình từng năm học, bắt đầu từ năm học 2026-2027. Ở bậc tiểu học, có trường cho biết bàn ghế hiện vẫn đáp ứng chiều cao thực tế, nhưng vẫn tiếp tục đo, phân loại, đối chiếu chiều cao học sinh với các cỡ bàn ghế theo quy định. Cách làm này cho thấy sự cẩn trọng cần thiết: không thay mới ào ạt, mà dựa trên số liệu. Tuy vậy, nếu chỉ dựa vào điều chuyển nội bộ và lộ trình dài, nguy cơ kéo dài thêm vài năm học sinh cao vẫn phải ngồi nội thất không tương xứng là hoàn toàn có thể xảy ra.
Từ bàn ghế đến triết lý giáo dục: học sinh cao không thể bị "co lại"
Theo thống kê hiện trạng cơ sở vật chất năm học 2025-2026, tổng số bàn ghế ở bậc tiểu học mới đáp ứng 75% nhu cầu tối thiểu, bậc THCS đạt 84% và bậc THPT đạt 95%. Trong bối cảnh đó, yêu cầu của Sở GD-ĐT về tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và khẩn trương thay thế, sửa chữa bàn ghế không phù hợp, nhằm bảo đảm điều kiện tốt nhất cho năm học mới, tạo môi trường học tập an toàn, khang trang, sạch đẹp cho học sinh, là một tín hiệu chính sách đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, nếu coi đây chỉ là việc chuẩn hóa kích thước thì vẫn chưa đủ. Nội thất ergonomic trẻ em đòi hỏi một cách nhìn mới: mỗi centimet chiều cao đều cần được tôn trọng trong thiết kế lớp học. Khi một nhóm học sinh phải cúi gập người suốt buổi học vì bàn ghế thấp, đó không chỉ là lỗi vật tư mà là dấu hiệu hệ thống chưa xem sức khỏe học sinh tối ưu là mục tiêu thiết kế. Cuộc tổng rà soát lần này sẽ chỉ thật sự có ý nghĩa nếu mở ra một tư duy dài hạn: không để thêm thế hệ nào phải "co người" cho vừa chiếc ghế.
