Bản án phản ánh quy mô lừa đảo đặc biệt lớn
Lừa đảo qua livestream “cắt đá tìm ngọc” là thủ đoạn dùng các buổi phát trực tiếp, thông tin gian dối về đá quý và tương tác giả để dụ người xem chuyển tiền, rồi tiếp tục yêu cầu nộp thêm phí. Sáng 10/11, TAND TP Quảng Ninh tuyên án sơ thẩm 36 bị cáo trong vụ án chiếm đoạt hơn 263,9 tỉ đồng của 32.167 người trên cả nước. Tổng hình phạt được tuyên là 335 năm tù; các mức án cá nhân dao động từ 7 đến 17 năm. Con số cộng dồn cho thấy đây không phải một trò gian lận nhỏ lẻ trên mạng, mà là hoạt động có tổ chức với hàng chục nghìn người bị hại. Bản án vì thế vừa xử lý trách nhiệm của những người tham gia, vừa nhắc rằng vẻ ngoài giải trí của một livestream không làm giảm mức độ nghiêm trọng khi nó trở thành công cụ chiếm đoạt tài sản.

Màn trúng thưởng được dựng để kéo người xem vào bẫy
Thủ đoạn dựa trên một chuỗi tác động có chủ đích: người xem được dẫn dắt qua màn cắt đá, nghe quảng bá về cơ hội nhận ngọc quý, rồi thấy các tài khoản bình luận rằng họ đã trúng thưởng và đăng hình giao dịch chuyển tiền. Nhiều bị hại khai đã chuyển tiền sau khi xem những tương tác này. Khi một người được thông báo trúng ngọc, bộ phận chăm sóc khách hàng yêu cầu nộp “thuế, phí”; sau đó, nhóm tiếp tục đưa ra lý do để đòi thêm tiền, cho đến khi nạn nhân ngừng chuyển khoản thì chặn liên lạc. Đây là điểm khiến lừa đảo livestream nguy hiểm: người xem không chỉ tin lời quảng cáo mà còn bị thuyết phục bởi phản hồi giả, tạo cảm giác có nhiều người đã nhận thưởng thật. Kết quả giám định ba viên đá cho thấy chúng là đá đã nhuộm, phủ sơn hoặc xử lý màu, không phải ngọc quý như quảng cáo.

114.253 giao dịch, 25 tài khoản và trách nhiệm chưa khép lại
Quy mô dòng tiền làm rõ vì sao vụ án không thể được xem như vài giao dịch riêng lẻ. Theo sao kê và chứng từ chuyển tiền, hơn 263,9 tỉ đồng được chiếm đoạt qua 114.253 giao dịch vào 25 tài khoản ngân hàng, rồi tiếp tục luân chuyển qua nhiều tài khoản khác. HĐXX xác định các bị cáo phối hợp theo phân công và phải chịu trách nhiệm về số tiền đồng phạm chiếm đoạt trong thời gian tham gia; tiền công, hoa hồng thực nhận là một căn cứ để đánh giá vai trò và quyết định hình phạt. Về dân sự, các bị cáo phải liên đới hoàn trả gần 5,984 tỉ đồng cho 211 bị hại. Hơn 257,8 tỉ đồng liên quan những người chưa xác định được nhân thân, lai lịch và chưa yêu cầu bồi thường được tách để giải quyết bằng vụ án khác khi đủ điều kiện. Nhóm tổ chức, điều hành tại Trung Quốc cùng người liên quan chưa được làm rõ cũng tiếp tục bị điều tra, xử lý trong phần vụ án đã tách.
Bài học cho người xem livestream
Kết quả xét xử vụ án cho thấy thủ đoạn không nằm ở kỹ thuật cắt đá, mà ở cách dựng lòng tin và biến sự tò mò thành các khoản chuyển tiền nối tiếp. Người xem nên cảnh giác với lời hứa nhận thưởng lớn gắn với việc góp tiền, đặc biệt khi sau thông báo trúng thưởng lại phát sinh “thuế, phí” hoặc yêu cầu chuyển thêm. Bình luận xác nhận thắng thưởng và ảnh giao dịch xuất hiện ngay trong một buổi phát trực tiếp không đủ để chứng minh chương trình minh bạch; trong vụ này, chính các tương tác ấy góp phần khiến nhiều người tin vào kịch bản. Tổng mức 335 năm tù là hậu quả pháp lý nặng nề, nhưng không tự động giải quyết ngay mọi yêu cầu bồi thường: phần dân sự liên quan số tiền chưa xác định được người chuyển vẫn chờ thủ tục tiếp theo. Kết luận rõ ràng là cần kiểm chứng độc lập trước khi gửi tiền, thay vì dựa vào đám đông trên màn hình.






