Nợ lớn dần, dư địa ngân sách mỏng đi
Nợ công Mỹ là tổng nghĩa vụ tài chính mà chính phủ liên bang tích lũy qua hoạt động vay để bù đắp chi tiêu vượt nguồn thu, và quy mô của nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ứng phó các cú sốc kinh tế. Điều đáng ngại hiện nay không chỉ là mức nợ đã lên kỷ lục, mà còn là tốc độ phình to trong vài năm gần đây: tổng nợ đã tăng thêm một lượng rất lớn chỉ trong năm năm. Khi lãi suất cao kéo dài, chính phủ phải dành ngày càng nhiều nguồn lực để trả lãi thay vì đầu tư cho những ưu tiên khác. Chi phí lãi ròng trong năm tài khóa vừa qua tăng hơn 8% so với năm trước, còn chi phí lãi gộp lập kỷ lục và tăng 12%. Đây là tín hiệu cảnh báo có trọng lượng hơn một con số thâm hụt đơn lẻ: ngân sách đang ngày càng nhạy cảm với giá vốn.
Thâm hụt tháng thấp không xóa được xu hướng cả năm
Tháng cuối năm tài khóa ghi nhận mức thâm hụt thấp hơn nhiều so với tháng trước, nhưng đó không phải lý do để tuyên bố áp lực ngân sách đã dịu đi. Số thu và chi tháng này chịu ảnh hưởng của lịch thanh toán, khiến kết quả riêng lẻ dễ gây hiểu lầm; bức tranh cả năm mới cho thấy thâm hụt vẫn xấu hơn năm trước. Quan trọng hơn, khoản chi trả lãi đã lên mức kỷ lục, trong khi chi phí lãi ròng vượt ngưỡng cao chưa từng thấy. Nợ ngắn hạn cũng khiến hóa đơn có thể tăng nhanh nếu các đợt điều chỉnh lãi suất của Fed tiếp tục truyền vào chi phí vay mới. Vì vậy, mức thâm hụt thấp trong một tháng không thể bù đắp vấn đề mang tính cơ cấu: chính phủ đang vay trong môi trường đắt đỏ hơn, còn khoản lãi phải trả tiếp tục chiếm chỗ của những khoản chi công khác.
Rủi ro kinh tế vĩ mô lan ra thị trường toàn cầu
Chi phí vay tăng không đồng nghĩa một cuộc khủng hoảng tài chính sắp xảy ra. Nhu cầu tại các phiên đấu giá trái phiếu vẫn ổn định, tín dụng chưa bị bóp nghẹt, và tăng trưởng GDP danh nghĩa gần đây vẫn cao hơn lợi suất trái phiếu Kho bạc. Nhưng sự yên ổn hiện tại không nên bị nhầm với an toàn lâu dài. Lãi suất bình quân mà chính phủ trả cho trái phiếu Kho bạc đã tăng hơn gấp đôi so với năm năm trước, trong khi lợi suất thị trường hiện quanh mức 5%. Đó là nền tảng khiến nợ công Mỹ trở thành rủi ro kinh tế vĩ mô cần được theo dõi sát, kể cả với nhà đầu tư toàn cầu. Nếu một cú sốc đẩy lãi suất lên, thâm hụt có thể nới rộng, nợ tăng thêm rồi tiếp tục gây áp lực lên chi phí vay. Nguy cơ trước mắt có thể là sự bào mòn dần năng lực tài khóa; khủng hoảng tài khóa sẽ thành hiện thực nếu bên cho vay ngừng cấp vốn.
