Long Thành không chỉ là một sân bay, mà là cú tái thiết hạ tầng Đồng Nai
Những dự án hạ tầng Đồng Nai đang triển khai quanh sân bay Long Thành là mạng lưới gồm đường kết nối sân bay 8 làn, các cầu Cát Lái, Long Hưng và sự gắn kết với Vành đai 3, cùng mục tiêu không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tái định hình cấu trúc kinh tế – không gian đô thị cả vùng Đông Nam Bộ trong thập kỷ tới. Điểm mấu chốt là: đây không phải các công trình đơn lẻ, mà là một hệ sinh thái kết nối giao thông được thiết kế có chủ đích. Đường tới sân bay Long Thành không còn là một trục duy nhất, mà là mạng lưới nhiều hướng từ Bắc Đồng Nai, Tây Nguyên, TP.HCM đến cụm cảng nước sâu. Khi UBND TP Đồng Nai khởi công các dự án thành phần đường kết nối sân bay và cầu Cát Lái, Long Hưng, địa phương đang gửi đi thông điệp rõ ràng: Long Thành là trung tâm mới và mọi tuyến giao thông chiến lược phải xoay quanh nó.
Đường 8 làn xuyên khu bảo tồn: bài test về phát triển đi kèm bảo tồn
Trên bình diện kỹ thuật, Dự án thành phần 2 của đường kết nối sân bay Long Thành có chiều dài hơn 31km, bề rộng mặt đường 33,5m với quy mô 8 làn xe, sử dụng hơn 207ha đất từ ngã ba Bà Hào đến đường Vành đai 4 TP.HCM. Nhưng sự khác biệt nằm ở cách Đồng Nai chọn phát triển: công trình đi xuyên Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai, song kèm theo hàng loạt giải pháp bảo vệ hệ sinh thái. Việc thiết kế tường ngăn voi kết hợp chống ồn, che sáng liên tục dọc hai bên đoạn tuyến trong phạm vi khu bảo tồn cho thấy tư duy “không hy sinh rừng để đổi lấy đường”. Trên toàn tuyến có 17 cầu, trong đó 4 cầu cạn (thú chui) và 3 cầu vượt sinh thái, nhằm duy trì hành lang di chuyển của động vật hoang dã. Đây là mẫu hình hạ tầng mà các địa phương khác sẽ khó có lý do để không noi theo: mở rộng đường kết nối sân bay nhưng phải trả nợ sinh thái bằng công trình bảo tồn đồng thời.
Cầu Cát Lái, Long Hưng và Vành đai 3: Long Thành bước vào mạng lưới vùng
Sáng 29/9, UBND TP Đồng Nai phối hợp với hai liên danh nhà đầu tư khởi công cầu Cát Lái và cầu Long Hưng, cả hai dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Đây là mốc thời gian có tính biểu tượng: khi Long Thành vận hành đầy đủ các giai đoạn, mạng lưới cầu – đường mới cũng kịp hoàn thiện để hấp thụ luồng hành khách và hàng hóa. Điểm đáng nói là vai trò của mỗi cây cầu đã khác hoàn toàn so với 20 năm trước. Theo phân tích hạ tầng, cầu nay không chỉ giải bài toán “qua sông” mà được đặt trong mạng lưới lớn hơn: kết nối TP.HCM – Đồng Nai, kết nối với Vành đai 3, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và đặc biệt là kết nối tới sân bay Long Thành. Khi trong quy hoạch kết nối TP.HCM – Đồng Nai chỉ còn cầu Phú Mỹ 2 chưa khởi công, có thể nói đường tới Long Thành đang rộng mở hơn bao giờ hết. Đó là nền tảng để Long Thành trở thành cửa ngõ giao thông quan trọng, ít nhất ở cấp độ vùng.
Từ Bắc Đồng Nai, Tây Nguyên tới cảng nước sâu: mạng lưới mới phục vụ người dùng
Khi hoàn thành, đoạn đường 31km từ ngã ba Bà Hào tới Vành đai 4 TP.HCM sẽ tăng cường kết nối giao thông giữa Bắc Đồng Nai, Tây Nguyên tới sân bay Long Thành và cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, nông sản và hành khách. Nói cách khác, người nông dân ở Tây Nguyên hay doanh nghiệp xuất khẩu tại Đồng Nai sẽ tiếp cận đường kết nối sân bay và cảng biển nhanh hơn, với nhiều lựa chọn tuyến đường hơn. Không chỉ động vật hoang dã được bảo vệ bằng cầu cạn, cầu vượt sinh thái, biển cảnh báo khu vực động vật qua lại và các thiết bị cảnh báo an toàn giao thông, người dùng đường cũng hưởng lợi từ hệ thống kiểm soát tốc độ và cảnh báo đa dạng sinh học. Sự kết hợp giữa giải pháp kỹ thuật và môi trường cho thấy tư duy coi người sử dụng và thiên nhiên là hai bên cùng được ưu tiên, thay vì đặt lên bàn cân chọn một bỏ một. Đó là cách duy nhất để hạ tầng Đồng Nai bền vững khi Long Thành bước vào thời kỳ tăng trưởng nhanh.
Kết luận: Long Thành ép chúng ta phải nghĩ lại về cách làm hạ tầng
Nhìn tổng thể, từ các dự án thành phần của đường kết nối sân bay Long Thành đến cầu Cát Lái, Long Hưng và mối liên kết với Vành đai 3, Đồng Nai đang xây dựng một câu chuyện hạ tầng khác hẳn giai đoạn trước. Hạ tầng không chỉ để “mở đường” mà còn để cấu trúc lại cả vùng, gắn kết sân bay với cao tốc, cảng biển, đô thị, đồng thời tôn trọng khu bảo tồn thiên nhiên. Ý nghĩa lớn nhất của quá trình này là sự thay đổi trong tư duy: mọi dự án giao thông mới đều phải trả lời cùng lúc ba câu hỏi – kết nối ai, bảo vệ gì và phục vụ thế hệ nào. Sân bay Long Thành đang khiến những câu hỏi ấy không thể bị né tránh. Và nếu Đồng Nai tiếp tục nhất quán với cách làm hiện nay, vùng phụ cận sân bay sẽ không chỉ có đường đẹp, cầu lớn, mà còn có một hệ sinh thái hạ tầng – tự nhiên đủ sức chịu được sức nóng tăng trưởng trong nhiều thập kỷ.
