Long Thành: dự án trọng điểm bước vào thời khắc quyết định
Đợt kiểm tra sân bay Long Thành và hệ thống giao thông kết nối của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc là cuộc rà soát cấp Chính phủ nhằm đánh giá mức độ sẵn sàng của một dự án hạ tầng hàng không và liên kết vùng trọng điểm, đo lường tiến độ các gói thầu xây lắp, kiểm tra các tuyến cao tốc và đường kết nối, đồng thời nhận diện những điểm nghẽn cuối cùng trước khi sân bay được đưa vào vận hành giai đoạn 1. Điểm đáng chú ý là cuộc kiểm tra không dừng ở việc nghe báo cáo mà đi thẳng vào hiện trường các tuyến giao thông, từ cao tốc TP.HCM – Long Thành đến các trục 25B, 25C và khu vực nhà ga hành khách. Điều này cho thấy Chính phủ muốn đo trực tiếp mức độ ăn khớp giữa "sân bay Long Thành" và "giao thông kết nối", bởi nếu đường ra vào không kịp hoàn thành, cả công trình hàng không quốc tế sẽ bị giảm ý nghĩa. Thông điệp rất rõ: đã đến lúc toàn bộ hệ thống phải chuyển sang chế độ nước rút.
Tiến độ dự án: 80% khối lượng chưa đồng nghĩa với an tâm
Báo cáo cho Phó Thủ tướng cho thấy khối lượng thực hiện tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã đạt gần 80%, nhiều gói thầu cơ bản hoàn thành. Riêng dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, giá trị sản lượng thực hiện đã đạt hơn 73,8 ngàn tỷ đồng, tương đương 85,55% giá trị hợp đồng, trong khi giải ngân mới đạt khoảng 54,49%. Con số đẹp trên giấy nhưng chưa đủ để yên tâm khi nhìn vào cấu trúc tiến độ. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, 12 gói đáp ứng điều kiện tiến độ phục vụ mục tiêu khai thác tháng 12-2026, 4 gói đã hoàn thành như giao thông kết nối tuyến số 1, số 2, san nền, thoát nước, cọc nhà ga hành khách và tường rào ranh giới. Tuy nhiên, các gói nằm trên đường găng gồm "nhà ga hành khách", giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa số 1 và nhà để xe vẫn mang áp lực lớn. Đây chính là phần lõi của trải nghiệm khai thác, nếu chậm sẽ kéo chậm cả dự án.
Giao thông kết nối: điểm nghẽn có thể quyết định thành bại
Qua kiểm tra thực tế buổi sáng, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đánh giá hệ thống "giao thông kết nối" sân bay Long Thành đang từng bước hình thành, với sự vào cuộc của TP.HCM, TP. Đồng Nai và các cơ quan liên quan. Các dự án như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành, Vành đai 3 TP.HCM, Tân Vạn – Nhơn Trạch, mở rộng "cao tốc TP.HCM Long Thành" và đường 25C đang tạo nên mạng lưới trục vận tải hướng tâm, mở ra các hành lang liên vùng mới. Tại dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung nguồn lực cho cả phần đường và cầu Long Thành, bảo đảm đồng bộ với sân bay. Ở khu vực nút giao dẫn vào cảng, ông tiếp tục nghe báo cáo về các tuyến 25B, 25C – những tuyến không chỉ dẫn khách mà còn nối sân bay với khu công nghiệp, trung tâm logistics, mở rộng không gian đô thị quanh Long Thành. Nếu các mạch này không được mở thông, Long Thành rất dễ rơi vào tình trạng "sân bay hiện đại, đường vào lạc hậu".
Kịch bản khai thác từng bước và áp lực về chất lượng
ACV đã vạch ra lộ trình khai thác "sân bay Long Thành" theo 3 giai đoạn để giảm rủi ro: từ tháng 12-2026 đến tháng 3-2027, sân bay dự kiến khai thác cánh Tây và khu trung tâm "nhà ga hành khách" với sản lượng các hãng Vietnam Airlines, Vietjet đăng ký đạt 6–10% công suất thiết kế, tương đương khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày, tối đa 366 chuyến mỗi tuần. Nhà ga hàng hóa số 1 sẽ khai thác một phần từ cuối tháng 12-2026 cho hàng quốc nội, rồi mở rộng dần cho các tuyến quốc tế từ tháng 1-2027. Từ tháng 4 đến tháng 10-2027, sản lượng hành khách dự kiến nâng lên 50% công suất, trước khi tiến tới 100% theo lịch bay mùa đông từ tháng 10-2027. Để chuẩn bị, ACV sẽ tổ chức 3 đợt thử nghiệm vận hành toàn diện vào các tháng 9–10, 11 và 12-2026 nhằm kiểm tra hạ tầng, hệ thống, nhân sự. Điều này phù hợp với yêu cầu của Phó Thủ tướng: hoàn thành đúng "tiến độ dự án" mà Quốc hội đề ra, nhưng tuyệt đối không đánh đổi chất lượng, an ninh, an toàn.
Thông điệp nước rút và bài kiểm tra về trách nhiệm
Đằng sau chuyến kiểm tra là yêu cầu rõ ràng: dự án giai đoạn 1 phải hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2026 như chủ trương đầu tư của Quốc hội. Phó Thủ tướng yêu cầu các bên "không chủ quan, không chờ đợi, không đùn đẩy trách nhiệm", phải chuyển sang trạng thái tăng tốc, kiểm soát sát từng hạng mục, từng gói thầu. Đồng thời, ông nhấn mạnh nguyên tắc phân định trách nhiệm: việc thuộc thẩm quyền chủ đầu tư phải xử lý ngay; phần thuộc bộ, ngành, địa phương phải giải quyết kịp thời; vướng mắc vượt thẩm quyền phải được báo cáo nhanh, tránh ách tắc kéo dài. Nhìn rộng ra, Long Thành không chỉ là một sân bay mà còn là hạt nhân của "đô thị sân bay", trung tâm liên kết TP.HCM, Đồng Nai, vùng Đông Nam Bộ và các địa phương phía Nam. Nếu "giao thông kết nối" hoàn thành đồng bộ, đây sẽ là bước nhảy lớn cho năng lực vận tải và cấu trúc phát triển vùng. Nhưng nếu những gói thầu trên đường găng không được tháo nút kịp thời, Long Thành sẽ trở thành bài học về cách một dự án chiến lược có thể bị kéo chậm bởi chính các mắt xích phụ trợ. Thời gian từ nay tới 2026 vì thế là bài kiểm tra không chỉ về kỹ thuật, mà còn về trách nhiệm và năng lực điều phối cấp quốc gia.
