Khu kinh tế ven biển và cửa khẩu: Bước ngoặt không gian phát triển mới của Đồng Tháp
Khu kinh tế ven biển Đồng Tháp và khu kinh tế cửa khẩu là không gian phát triển tổng hợp mới, kết nối kinh tế biển với thương mại biên giới, nhằm tạo trục logistics Mekong gắn với công nghiệp xanh, dịch vụ cảng biển và đô thị hiện đại cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch số 1413/KH-UBND triển khai Khu kinh tế ven biển Gò Công giai đoạn 2026-2030, đồng thời chuẩn bị lập Đề án thành lập khu kinh tế ven biển, quy hoạch chung và quy hoạch phân khu, chi tiết. Song song, tỉnh điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế cửa khẩu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng địa giới phát triển, mà là lựa chọn chiến lược: lấy cửa khẩu – ven biển làm đôi cánh mới để Đồng Tháp thoát khỏi thế “vùng trũng” logistics của ĐBSCL. Nếu được triển khai nghiêm túc, hai khu kinh tế này có thể định nghĩa lại vị thế kinh tế của tỉnh trong chuỗi giá trị khu vực.
Khu kinh tế cửa khẩu 31.936 ha: Trục công nghiệp xanh cho thương mại biên giới
Khu kinh tế cửa khẩu tỉnh Đồng Tháp có quy mô khoảng 31.936 ha, trải trên 7 xã, phường. Đây là không gian đủ lớn để tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái thương mại biên giới, từ logistics, công nghiệp chế biến đến dịch vụ thương mại hiện đại. Thay vì chỉ là những cửa khẩu đơn lẻ, tỉnh đang chọn cách biến cả vùng biên thành một khu kinh tế cửa khẩu gắn hạ tầng đồng bộ, ưu tiên công nghiệp xanh và sạch.
Theo quy hoạch, Đồng Tháp sẽ điều chỉnh tổng thể khu kinh tế cửa khẩu đến năm 2030, tầm nhìn 2045, rà soát các khu chức năng và nâng cấp Cửa khẩu phụ Mộc Rá lên cửa khẩu chính vào năm 2030. Cùng với các tuyến cao tốc Dinh Bà – Cao Lãnh, Quốc lộ N1, cầu Tân Châu – Hồng Ngự, nâng cấp Quốc lộ 30 và liên kết với tỉnh Prey Veng của Campuchia, tỉnh đang đặt cược vào một trục logistics biên giới mới. Điểm then chốt là khu kinh tế cửa khẩu sẽ ưu tiên thu hút công nghiệp chế biến, công nghiệp xanh, thương mại – dịch vụ và logistics, kết hợp huy động vốn xã hội hóa để hoàn thiện hạ tầng. Nếu Đồng Tháp không kiên định với tiêu chí “xanh, sạch”, khu kinh tế cửa khẩu rất dễ trượt thành một vành đai công nghiệp gia công giá rẻ.
Khu kinh tế ven biển Gò Công 26.700 ha: Cửa ngõ logistics Mekong gắn với năng lượng
Khu kinh tế ven biển Gò Công có quy mô khoảng 26.700 ha trên địa bàn 5 xã, được thiết kế như một khu kinh tế ven biển Đồng Tháp theo hướng tổng hợp: công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp gắn với kinh tế biển. Khác với nhiều khu công nghiệp truyền thống, mô hình này nhắm tới sự kết hợp giữa cảng biển, logistics Mekong và công nghiệp năng lượng, tạo một cực tăng trưởng mới ngoài lõi đồng bằng lúa gạo.
Theo kế hoạch, Đồng Tháp sẽ xây dựng Đề án thành lập KKTVB giai đoạn 2026-2030, tổ chức không gian phát triển, xác định các khu vực hạ tầng trọng điểm và các vùng ưu tiên thu hút đầu tư. Khu kinh tế ven biển được định hướng phát triển dịch vụ cảng biển và logistics, hướng tới trung tâm logistics tại KKTVB, khai thác luồng tàu trọng tải lớn ra biển và sông Soài Rạp. Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghiệp năng lượng, sản xuất điện, đóng tàu và công nghiệp phụ trợ. "Tỉnh xác định phát triển dịch vụ cảng biển và logistics là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới xây dựng trung tâm logistics tại KKTVB". Đây là tham vọng rõ ràng: biến Gò Công thành điểm trung chuyển hàng hóa và năng lượng của cả vùng ĐBSCL.
Chiến lược tích hợp nông nghiệp – cảng biển – năng lượng: Động lực mới cho phát triển ĐBSCL
Điểm đáng chú ý nhất trong chiến lược của Đồng Tháp là quyết định phát triển tổng hợp, không tách rời nông nghiệp khỏi công nghiệp, cảng biển và năng lượng. KKTVB được xây dựng trên nền tảng công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp gắn với kinh tế biển, ưu tiên công nghiệp năng lượng, sản xuất điện, đóng tàu và công nghiệp phụ trợ. Trong thuỷ sản, tỉnh định hướng các khu nuôi trồng ứng dụng công nghệ cao, đồng thời phát triển du lịch gắn với kinh tế cảng, khu phi thuế quan và các khu dân cư đô thị – nông thôn mới.
Ở tầng khu vực, hai khu kinh tế từ cửa khẩu đến ven biển được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, tăng cường giao thương, thu hút đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế Đồng Tháp giai đoạn 2026-2030. Các khu kinh tế vùng ven biển và cửa khẩu sẽ góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương, tức là đóng vai trò hạt nhân mới cho phát triển ĐBSCL. Câu hỏi đặt ra là Đồng Tháp có biến được lợi thế này thành năng lực cạnh tranh dài hạn hay không: nếu quy hoạch, logistics Mekong và quản trị môi trường không đi cùng nhau, khu kinh tế ven biển rất dễ trở thành vùng khai thác đất đai ngắn hạn hơn là động lực bền vững.
Tổ chức thực thi: Từ kế hoạch 2026-2030 đến sức cạnh tranh vùng
Để biến quy hoạch thành sức cạnh tranh, Đồng Tháp lập Ban Chỉ đạo phát triển các khu kinh tế, gồm khu kinh tế cửa khẩu và ven biển, với Thường trực UBND tỉnh làm Trưởng ban và các sở, ngành, địa phương liên quan tham gia. Ban Quản lý Khu kinh tế được giao chủ trì xây dựng đề án, lập quy hoạch KKTVB, phối hợp xử lý khó khăn vượt thẩm quyền. Giai đoạn 2026-2030, các cơ quan phải rà soát thông tin, bố trí kinh phí, xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm, bảo đảm phối hợp đồng bộ trong quá trình lập quy hoạch.
Đây là điểm then chốt: nếu bộ máy không đủ năng lực điều phối, tham vọng biến Đồng Tháp thành trung tâm logistics và năng lượng của ĐBSCL sẽ bị trì hoãn. Tỉnh đã yêu cầu rà soát đầu tư hạ tầng đối ngoại, nâng cấp cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ, đường liên xã và cảng biển, đồng thời ưu tiên kêu gọi đầu tư đô thị lấn biển hiện đại, xanh, thông minh gắn với đô thị và du lịch ven biển. Việc triển khai KKTVB phải phù hợp Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Quan điểm cần giữ vững là: hạ tầng logistics và năng lượng phải phục vụ rộng hơn tỉnh, đặt Đồng Tháp vào chuỗi logistics Mekong thay vì chỉ chạy đua nội bộ giữa các địa phương.
