Tuyến cao tốc 58km: không chỉ là con đường mới mà là trục động mạch vùng Nam
Cao tốc Bến Lức Long Thành là tuyến đường cao tốc dài gần 58km, quy mô 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp, được thiết kế để rút ngắn thời gian di chuyển và vận chuyển hàng hóa giữa miền Tây và miền Đông Nam Bộ, giảm phụ thuộc vào các tuyến xuyên tâm TP.HCM, qua đó tái cấu trúc hạ tầng giao thông Việt Nam ở vùng Nam theo hướng kết nối ngang thay vì chỉ dồn vào trung tâm. Quan điểm thẳng thắn cần nói ngay: ngày tuyến cao tốc này thông toàn tuyến là ngày bản đồ giao thông vùng Nam được vẽ lại. Đúng 0h ngày 1/10, dòng xe từ Quốc lộ 51 đã bắt đầu lăn bánh qua nút giao Phước An, cầu Phước Khánh, Bình Khánh hướng về TP.HCM để đi miền Tây, đánh dấu thời khắc cao tốc Bến Lức - Long Thành chính thức được nối liền một mạch. Niềm háo hức của các tài xế chờ sẵn từ khuya 30/9 cho thấy đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là cảm giác "12 năm rồi mới tới ngày này" của cả vùng.
Vì sao cao tốc Bến Lức - Long Thành là bước ngoặt trong kết nối miền Tây – miền Đông?
Trước thời điểm thông tuyến, người dân miền Tây muốn đi Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu hay các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ thường phải vòng qua loạt trục xuyên tâm TP.HCM như Nguyễn Văn Linh, Quốc lộ 1, Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ, cầu Phú Mỹ, Võ Chí Công và cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đây đều là những tuyến huyết mạch nhưng áp lực lưu lượng xe luôn cao, đặc biệt giờ cao điểm, khiến hành trình dài và mệt mỏi. Khi cao tốc Bến Lức Long Thành thông toàn tuyến, hành trình giữa miền Tây và miền Đông có thêm một trục kết nối ngang, cho phép xe từ nút giao Mỹ Yên đi theo cao tốc TP.HCM - Trung Lương rồi chuyển vào cao tốc mới, vượt Soài Rạp, Lòng Tàu, qua cầu Bình Khánh, Phước Khánh và tiếp tục sang Nhơn Trạch, Phước An, Quốc lộ 51. Theo tính toán, tùy điểm xuất phát, điểm đến và tình trạng giao thông, tuyến mới có thể rút ngắn hơn 1 giờ so với nhiều phương án di chuyển cũ. Đây là thay đổi mang tính cấu trúc, không chỉ là vài phút cải thiện.
Hạ tầng giao thông Việt Nam vùng Nam: từ điểm nghẽn TP.HCM đến mạng lưới đa hướng
Câu chuyện của cao tốc Bến Lức - Long Thành cũng là câu chuyện của hạ tầng giao thông Việt Nam vùng Nam: sự chuyển dịch từ mô hình "mọi đường đều qua TP.HCM" sang một mạng lưới đa hướng, phân tải và kết nối tốt hơn. Trong nhiều năm, các trục Nguyễn Văn Linh, Quốc lộ 1, Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ, cầu Phú Mỹ, Võ Chí Công và cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây phải gồng gánh lưu lượng khổng lồ, dẫn tới ùn ứ, tai nạn, thời gian di chuyển lãng phí. Việc thông tuyến cao tốc mới giúp giảm một phần áp lực đó bằng cách mở thêm lựa chọn di chuyển độc lập với khu trung tâm, nhất là cho các hành trình xuyên vùng Tây – Đông. Cảm nhận của người dân – từ việc "chạy thử một vòng dù không có việc gì" đến niềm vui "triệu niềm vui" khi được đi xuyên tuyến – phản ánh sự khát khao về một mạng lưới hạ tầng hiện đại và hợp lý hơn. Đây là bài kiểm tra thực tế cho chiến lược phát triển logistics vùng Nam, chứ không chỉ là một cây cầu đẹp hay vài chục km mặt đường nhựa.
Logistics vùng Nam bứt tốc: cơ hội cho nông sản, cảng biển và sân bay Long Thành
Lợi ích lớn nhất của cao tốc Bến Lức Long Thành nằm ở logistics vùng Nam. Từ nút giao Phước An, phương tiện có thể kết nối Nhơn Trạch, cảng Phước An và các tuyến đường trong khu vực, đồng thời nối với Quốc lộ 51 để đi các khu vực khác của Đồng Nai và hướng về Bà Rịa - Vũng Tàu. Hành lang này mở rộng khả năng kết nối tới trung tâm TP Đồng Nai, các tỉnh phía Bắc, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. Nói cách khác, nông sản miền Tây đi ra cảng biển và sân bay quốc tế có thêm một tuyến nhanh, tránh điểm nghẽn TP.HCM. Người miền Tây đưa nông sản lên cảng, doanh nghiệp đi Long Thành, người đi Vũng Tàu, người làm việc ở Đồng Nai… đều có thêm sự lựa chọn, qua đó mở thêm cơ hội cho nông sản khu vực phía Nam. Đối với nhà vận tải, việc rút ngắn hơn 1 giờ hành trình không chỉ là tiết kiệm thời gian mà là tăng vòng quay phương tiện, giảm chi phí nhiên liệu và nâng sức cạnh tranh logistics vùng.
12 năm chờ đợi và những kỳ vọng tiếp theo cho giao thông vùng
Dự án được khởi công từ năm 2014, đến 2019 đã hoàn thành khoảng 80% nhưng sau đó phải dừng nhiều năm trước khi được tái khởi động và tiếp tục hoàn thiện. Thời gian qua, đơn vị đầu tư tập trung nguồn lực vào các hạng mục còn lại, trong đó có hai cầu dây văng Bình Khánh và Phước Khánh, giúp nối liền hai phần phía Tây và phía Đông, khép kín toàn tuyến. Từ tháng 1/2025, các đoạn đủ điều kiện đã lần lượt được đưa vào khai thác, gồm đoạn từ nút giao Mỹ Yên kết nối cao tốc TP.HCM - Trung Lương đến nút giao Nguyễn Văn Tạo và đoạn từ nút giao Phước An đến nút giao Quốc lộ 51, với tổng chiều dài gần 30km. Việc toàn tuyến thông xe từ 0h ngày 1/10 là bước hoàn tất cho chặng đường 12 năm đó, nhưng cũng mở ra câu hỏi: chúng ta có dám yêu cầu nhiều hơn ở hạ tầng giao thông Việt Nam? Phải coi tuyến này như chuẩn mực mới cho các dự án khác – từ tiến độ, chất lượng đến khả năng kết nối logistics – nếu muốn vùng Nam thoát khỏi tình trạng "đường có mà vẫn tắc".
