Một tuyến cao tốc và bước ngoặt kết nối vùng
Cao tốc Bến Lức Long Thành là tuyến đường dài gần 58km, được nối liền toàn tuyến sau 12 năm thi công và từng nhiều lần đình trệ, tạo ra một trục giao thông mới rút ngắn hơn 1 giờ di chuyển giữa Tây Nam Bộ và Đông Nam Bộ, đồng thời mở thêm hướng kết nối trực tiếp đồng bằng sông Cửu Long với TP.HCM, Đồng Nai và các khu công nghiệp lân cận. Đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là một bước ngoặt trong cách miền Tây tiếp cận các trung tâm công nghiệp, cảng biển và sân bay Long Thành. Thời khắc thông xe toàn tuyến, được hàng triệu người dân phía Nam chờ đợi, đánh dấu việc kết nối hoàn chỉnh hành trình gần 58km lần đầu tiên thành một dải liền mạch.
Giảm hơn 1 giờ di chuyển: Lợi ích rất cụ thể cho người dân và doanh nghiệp
Giá trị lớn nhất của cao tốc Bến Lức Long Thành nằm ở thời gian. Tuyến đường này rút ngắn hơn 1 giờ di chuyển so với hành trình cũ, khi xe từ miền Tây không còn phải đi vòng qua các tuyến chằng chịt như Nguyễn Văn Linh, quốc lộ 1, Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ, cầu Phú Mỹ hay Võ Chí Công. Hành trình từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long theo cao tốc TP.HCM – Trung Lương, nhập vào nút Mỹ Yên rồi chạy xuyên qua phía nam TP.HCM, vượt Soài Rạp, Lòng Tàu sang Đồng Nai để kết nối quốc lộ 51 trở nên liền mạch, rõ ràng. Với người dân, điều này đồng nghĩa với quãng đường ngắn hơn để đến sân bay Long Thành, xuống Vũng Tàu tắm biển, hay đơn giản là tránh cảnh kẹt xe trong nội đô TP.HCM. Đây là yếu tố sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành thói quen di chuyển mới của cả miền Tây.
Trục giao thương mới: miền Tây tiến gần hơn tới cảng biển và khu công nghiệp
Từ góc nhìn kinh tế, cao tốc Bến Lức Long Thành mở ra một trục giao thương Đông Nam Bộ mới đúng nghĩa. Hàng hóa, nông sản từ miền Tây nay có thể đến các hệ thống cảng biển nhanh hơn, trong đó có cụm cảng Cái Mép – Thị Vải. Điều này không chỉ giảm chi phí logistics về thời gian, mà còn nâng sức cạnh tranh của chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản khi tiếp cận nhanh hơn các tuyến vận tải quốc tế. Kết nối kinh tế miền Tây không còn bị “đóng khung” trong bán kính quanh TP.HCM, mà mở rộng sang những khu vực công nghiệp, cảng biển, dịch vụ logistics ở Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Biên Hòa – Vũng Tàu. Khi hành trình gần 58km được nối liền một dải, nó tạo nên nền tảng vật chất để hình thành các chuỗi giá trị liên vùng giữa vùng nguyên liệu nông nghiệp và các trung tâm công nghiệp, chế biến, xuất khẩu.
Sân bay Long Thành và áp lực giao thông khu vực
Không thể bàn về ý nghĩa của tuyến này mà bỏ qua sân bay Long Thành. Với hành trình mới, hàng triệu người dân miền Tây có thêm hướng đi trực tiếp về miền Đông, tiếp cận sân bay Long Thành nhanh và tiết kiệm thời gian hơn. Khi sân bay đi vào vận hành đầy đủ, cao tốc Bến Lức Long Thành sẽ giữ vai trò như một hành lang giao thông đưa hành khách và hàng hóa từ đồng bằng sông Cửu Long đến hub hàng không quốc tế mà không phải đi xuyên qua nội đô TP.HCM. Bằng cách mở thêm một trục giao thông song song, tuyến này được kỳ vọng giảm áp lực cho các tuyến quốc lộ và đường vành đai hiện hữu, thay vì để tất cả luồng xe đổ dồn vào vài điểm nghẽn cố hữu. Nút giao Nguyễn Văn Tạo, cầu Bình Khánh, Phước Khánh, điểm cuối kết nối quốc lộ 51 và cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu tạo thành mạng lưới giúp giao thương Đông Nam Bộ phân tán lưu lượng tốt hơn.
Hành trình 12 năm và yêu cầu mới về quản trị hạ tầng
Ít tuyến đường nào cho thấy rõ bài học về cơ chế và quản trị hạ tầng như cao tốc Bến Lức Long Thành. Khởi công năm 2014 với kỳ vọng hoàn thành trong khoảng 5 năm, dự án đạt 80% khối lượng thì phải ngưng trệ từ năm 2019 do vướng cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Một số gói thầu bị chấm dứt hợp đồng, nhà thầu rút khỏi công trường, nhiều hạng mục dang dở kéo dài nhiều năm. Chỉ sau quá trình tháo gỡ, dự án mới được tái khởi động từ 2023; từ tháng 1-2025, chủ đầu tư khai thác từng phần gần 30km để phát huy hiệu quả bước đầu, chờ hoàn thành đoạn giữa. Vài ngày trước thời khắc thông xe, cầu Phước Khánh và các hạng mục còn lại mới hoàn tất, khép lại hành trình 12 năm thi công. Câu hỏi bây giờ không còn là “khi nào xong”, mà là làm thế nào khai thác tuyến cao tốc này hiệu quả, an toàn, và giữ nó trở thành động lực lâu dài cho tích hợp kinh tế khu vực.
