700 triệu người dùng: Khi AI tạo sinh trở thành hạ tầng số đại chúng
AI tạo sinh Trung Quốc là cụm từ chỉ hệ sinh thái mô hình và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có khả năng tạo ra nội dung mới như văn bản, hình ảnh, video, mã lệnh… được tích hợp sâu vào các nền tảng số và đời sống hàng ngày của người dùng tại thị trường này, từ giải trí, tìm kiếm thông tin, thương mại điện tử đến hỗ trợ công việc văn phòng và sản xuất công nghiệp.
Tính đến cuối tháng 6, số người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc đã vượt mốc 700 triệu, tương đương hơn một nửa dân số và hơn một nửa số người dùng Internet trong nước. Điều đáng chú ý không chỉ là con số khổng lồ, mà là tốc độ tăng 16% chỉ trong nửa năm, từ mức 602 triệu người cuối năm 2025. Đây không còn là một công nghệ thử nghiệm, mà là hạ tầng số mới, giống như Internet cách đây hai thập kỷ: ai không nắm được lớp hạ tầng này sẽ bị loại khỏi cuộc chơi công nghệ toàn cầu.
Khảo sát của một ngân hàng đầu tư quốc tế cho thấy khoảng 80% người tham gia khảo sát tại Trung Quốc dùng AI cho mục đích cá nhân ít nhất mỗi tuần, so với 54% tại Mỹ. Câu chuyện cạnh tranh vì thế không chỉ là "mô hình nào mạnh hơn", mà là quốc gia nào đưa được AI vào tay nhiều người và nhiều ngữ cảnh nhất.
Từ hỏi đáp, chỉnh sửa ảnh đến bàn làm việc: Vì sao người dùng Trung Quốc dùng AI nhiều hơn?
Điều làm nên khác biệt của AI tạo sinh Trung Quốc là mức độ gắn chặt với nhu cầu rất đời thường. Theo số liệu công bố, 76% người dùng sử dụng AI tạo sinh để hỏi đáp và tìm kiếm câu trả lời. Gần một nửa (48%) dùng để biên tập hình ảnh, video, trong khi 38% xử lý văn bản và 33% tóm tắt công việc, ghi chú cuộc họp hay soạn thảo bài thuyết trình. Nói cách khác, AI đang lặng lẽ thay thế hàng loạt thao tác vụn vặt mà dân văn phòng, người sáng tạo nội dung hay sinh viên phải làm mỗi ngày.
Lý do Trung Quốc vọt lên về mức độ phổ cập nằm ở chiến lược tích hợp, không phải ở việc sở hữu mô hình mạnh nhất. AI được đưa thẳng vào các nền tảng mua sắm, nhắn tin, tìm kiếm và giải trí vốn đã có hàng trăm triệu người dùng. Khi nút chat AI nằm ngay trong ứng dụng mua hàng hay mạng xã hội, rào cản "thử AI" gần như bằng không. Đây là bài học quan trọng cho bất kỳ quốc gia hay doanh nghiệp nào: nếu AI không đi cùng hành vi sẵn có, nó khó mà vượt khỏi nhóm người dùng sớm.
Một tín hiệu thú vị khác là khoảng 39% người dùng đã đặt mua thiết bị phần cứng thông minh trong 6 tháng qua. Điều đó cho thấy AI không dừng ở lớp ứng dụng, mà bắt đầu chảy xuống thiết bị gia đình, văn phòng, tạo nền cho một thế hệ sản phẩm mới xoay quanh trợ lý thông minh và robot.
Từ màn hình ra nhà máy: AI hiện thân và tham vọng tự động hóa sản xuất
Nếu lớp AI ứng dụng đang thay đổi công việc bàn giấy, thì lớp ứng dụng AI sản xuất lại nhắm thẳng vào xưởng công nghiệp. Báo cáo cho biết AI hiện thân, đặc biệt là robot hình người, đã bắt đầu được đưa vào sản xuất công nghiệp và dịch vụ đời sống. Chỉ riêng nửa đầu năm, hơn 400 mẫu robot hình người mới được ra mắt và sản lượng cả năm được dự báo vượt 100.000 chiếc. Đằng sau những con số này là tham vọng viết lại chuỗi giá trị sản xuất: từ “công xưởng thế giới” dùng lao động giá rẻ, Trung Quốc muốn nhảy sang “công xưởng AI” dựa trên robot, cảm biến và mô hình tự động ra quyết định.
Tuy vậy, các chuyên gia trong nước cũng thừa nhận khoảng cách lớn giữa robot trình diễn và robot làm việc ổn định trong môi trường thực tế. Thách thức lớn nhất là khả năng thích ứng khi môi trường và nhiệm vụ thay đổi, điều mà ngay cả các mô hình AI tiên tiến vẫn chưa giải tốt. Để giải bài toán này, đến cuối tháng 6, hơn 70 cơ sở huấn luyện AI hiện thân đã được đưa vào hoạt động, cùng hàng chục cơ sở khác đang xây dựng. Đây là sự đầu tư hạ tầng hiếm có: thay vì chỉ huấn luyện mô hình trên dữ liệu số, Trung Quốc tạo ra "sân tập" vật lý cho robot, từ đó tích lũy lợi thế dài hạn trong tự động hóa.
Điểm mấu chốt nằm ở năng suất và hiệu quả kinh tế. Như chính báo cáo nhấn mạnh, vấn đề không phải là làm ra robot biết chạy nhảy hay biểu diễn, mà là biến các năng lực này thành năng suất thực tế và hiệu quả kinh tế. Ai giải quyết được bài toán này trước sẽ định nghĩa lại chuẩn mực chi phí sản xuất toàn cầu.
Quy định dữ liệu, an toàn người dùng và thông điệp gửi tới phần còn lại của thế giới
Khi AI tạo sinh đi vào đời sống của hàng trăm triệu người, câu chuyện quan trọng không kém hiệu năng mô hình là bảo vệ dữ liệu AI và an toàn người dùng. Trung Quốc yêu cầu các nhà cung cấp AI tạo sinh phải nâng cao độ chính xác của câu trả lời và bảo vệ thông tin cá nhân. Với các dịch vụ AI tương tác cảm xúc, quy định mới có hiệu lực từ tháng 7 cấm dụ người dùng lệ thuộc, thao túng cảm xúc, bắt buộc nhắc thời gian sử dụng và bảo vệ người chưa thành niên. Đây là bước đi cho thấy: muốn phổ cập AI ở quy mô dân số, nhà nước buộc phải can thiệp mạnh vào khung đạo đức và tiêu chuẩn sản phẩm.
Song song, hạ tầng tính toán đang được mở rộng với tốc độ hiếm thấy: tổng năng lực tính toán thông minh của Trung Quốc tăng 177% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2.185 eflops vào cuối tháng 6. Điều này không chỉ giúp nuôi các mô hình nghìn tỷ tham số trong nước, mà còn báo hiệu sự dịch chuyển quyền lực: ai sở hữu nhiều năng lực tính toán và dữ liệu hơn sẽ có tiếng nói lớn hơn trong việc đặt chuẩn mực kỹ thuật và đạo đức toàn cầu.
Thông điệp gửi tới phần còn lại của thế giới khá rõ: nếu các quốc gia khác vẫn tranh luận về quy định mà chưa chuyển hóa thành hạ tầng dữ liệu, tính toán và bộ quy tắc vận hành cụ thể, họ sẽ chậm hơn một bước. Bảo vệ dữ liệu AI, quyền riêng tư và sức khỏe tinh thần người dùng không thể là suy nghĩ sau cùng; đó phải trở thành điều kiện để AI được phép mở rộng.
Cuộc cạnh tranh AI toàn cầu sau mốc 700 triệu người dùng
Mốc hơn 700 triệu người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc là lời khẳng định: cuộc cạnh tranh AI toàn cầu đã vượt xa khung so sánh Mỹ–Trung về vài mô hình hàng đầu. Từ góc nhìn chiến lược, Trung Quốc đang xây ba lớp lợi thế cùng lúc: phổ cập người dùng, đầu tư hạ tầng tính toán và thúc đẩy ứng dụng AI sản xuất trong nhà máy, dịch vụ. Đây là cấu trúc mà nhiều quốc gia khác chưa kịp hoàn thiện.
Tuy nhiên, những lợi thế này không phải không thể bị bắt kịp. Chính việc Trung Quốc phải tăng cường quy định, yêu cầu cao hơn về độ chính xác, bảo vệ thông tin cá nhân và an toàn cho người dùng cho thấy mặt trái của tăng trưởng nóng. Nếu không giữ được niềm tin xã hội, bất kỳ hệ sinh thái AI nào cũng có thể bị chặn lại bởi phản ứng của người dân và nhà quản lý.
Kết luận công bằng là: Trung Quốc đang đi trước về quy mô và tốc độ phổ cập AI tạo sinh, nhưng cuộc đua vẫn mở ở chất lượng ứng dụng, chuẩn mực đạo đức và khả năng chuyển AI thành năng suất kinh tế. Quốc gia nào tìm được điểm cân bằng giữa đổi mới, bảo vệ dữ liệu AI và lợi ích người dùng sẽ có tiếng nói quyết định trong trật tự AI mới.
