Miễn thị thực Nga–Việt: Tín hiệu chiến lược chứ không chỉ là ưu đãi du lịch
Chính sách miễn thị thực Nga Việt là việc Nga cho phép công dân Việt Nam mang hộ chiếu phổ thông được nhập cảnh và lưu trú tối đa 30 ngày với nhiều mục đích ngắn hạn như du lịch, thăm thân hay công tác, mà không cần xin visa, trong giai đoạn từ 15.10.2026 đến 15.10.2027.
Điểm đáng nói là đây không phải một ưu đãi đơn lẻ cho du lịch, mà là động thái chính trị–kinh tế có tính toán. Ngày 12.10, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh mở miễn thị thực cho công dân Việt Nam nhập cảnh với mục đích du lịch, thăm thân, công tác, tham gia hoạt động khoa học, văn hóa, chính trị – xã hội, kinh tế, thể thao hoặc quá cảnh. Nói cách khác, Nga chủ động hạ rào cản cho cả dòng người và dòng ý tưởng giữa hai nước. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đang chứng kiến làn sóng du lịch khách Nga tăng mạnh, với khoảng 1,13 triệu lượt chỉ trong 9 tháng và mức tăng hơn 160% so với cùng kỳ. Đặt hai xu hướng này cạnh nhau, miễn thị thực không còn là chi tiết kỹ thuật, mà là bước đi chiến lược.
Việt Nam trong cuộc cạnh tranh du lịch khu vực: Cửa mở nhưng cuộc chơi khó hơn
Nếu nhìn bề nổi, miễn thị thực Nga Việt là tin vui cho người Việt muốn sang Nga tối đa 30 ngày mà không phải làm thủ tục visa, miễn là không đi làm việc, học tập hay cư trú dài hạn. Nhưng ở tầng sâu hơn, nó phản chiếu một cuộc cạnh tranh du lịch khu vực ngày càng gay gắt. Việt Nam hiện đón khoảng 1,1–1,13 triệu lượt khách Nga trong 9 tháng, tăng hơn 160%, và Nga đã trở thành thị trường nguồn lớn thứ ba, chỉ sau Trung Quốc và Hàn Quốc. Đây là nhóm khách có nhu cầu cao về nghỉ dưỡng biển, lưu trú dài ngày và tránh mùa đông.
Vấn đề là Việt Nam không “một mình một chợ”. Trung Quốc và Thái Lan cũng đang dồn lực vào cùng phân khúc khách Nga, với lợi thế riêng về chính sách nhập cảnh, hàng không và sản phẩm du lịch. Diễn biến tại ba thị trường cho thấy cuộc cạnh tranh không chỉ xoay quanh mục tiêu đón thêm khách, mà còn ở khả năng đơn giản hóa thủ tục, duy trì kết nối thuận tiện, phát triển dịch vụ phù hợp và mở rộng trải nghiệm. Nói thẳng, ai khiến hành trình của khách Nga ít rào cản nhất – từ visa, chuyến bay đến dịch vụ tại chỗ – người đó sẽ thắng.
Trung Quốc và Thái Lan: Hai đối thủ không thể xem nhẹ trong cuộc đua giành khách Nga
Để hiểu sức nặng của chính sách visa mới, phải nhìn sang hai đối thủ lớn. Trung Quốc đã thí điểm miễn thị thực cho công dân Nga mang hộ chiếu phổ thông, cho phép họ nhập cảnh tối đa 30 ngày để du lịch, công tác, thăm thân và quá cảnh, và gia hạn đến hết 31.12.2027. Nhờ đó, các cửa khẩu như Hắc Long Giang ghi nhận 617.000 lượt khách Nga, tăng 76,9%, còn các thành phố biên giới như Tuy Phân Hà hay Hắc Hà nhanh chóng hưởng lợi từ mua sắm, ăn uống và chợ đêm. Trung Quốc thậm chí rút thời gian làm thủ tục tại một số cửa khẩu xuống khoảng 2 phút và mở rộng dịch vụ tiếng Nga, thanh toán bằng đồng ruble.
Thái Lan thì đặt mục tiêu đón 2 triệu lượt khách Nga, coi đây là một trong những thị trường đường dài quan trọng. Đến đầu tháng 10, nước này đã đón hơn 1,28 triệu lượt khách Nga, đứng thứ 4 trong các thị trường quốc tế, sau Trung Quốc, Malaysia và Ấn Độ. Các tour Thái Lan bán tại thị trường Nga cho mùa cao điểm từ tháng 11 tăng doanh số 20–30% so với cùng kỳ. Khi Trung Quốc tận dụng lợi thế biên giới và đảo Hải Nam, còn Thái Lan củng cố hình ảnh “thiên đường biển”, Việt Nam buộc phải xác định rõ mình muốn đứng ở đâu trong bản đồ cạnh tranh du lịch khu vực.
Cơ hội và thách thức cho Việt Nam: Từ du lịch khách Nga đến quan hệ kinh tế rộng hơn
Ở chiều đến, Việt Nam đang “đón sóng” du lịch khách Nga. Dữ liệu từ một nền tảng công nghệ quảng cáo cho thấy Việt Nam chiếm 21% tổng lượng tìm kiếm về các điểm đến trong nhóm thị trường được theo dõi tại Nga, sau Trung Quốc (31%) và Thái Lan (29%). Đà Nẵng là ví dụ rõ ràng: trong 8 tháng, thành phố đón gần 300.000 lượt khách Nga, tăng 151,4%, còn lượng tìm kiếm liên quan trực tiếp đến du lịch Đà Nẵng tăng tới 413%. Điều này chứng minh Việt Nam đã lọt vào “shortlist” của khách Nga, nhưng cũng cho thấy họ đang so sánh rất kỹ giữa các điểm đến.
Ở chiều đi, mỗi năm mới chỉ có khoảng 15.000 lượt khách Việt sang Nga. Chính sách visa mới cho phép họ du lịch Nga tối đa 30 ngày mà không cần visa, miễn là đúng mục đích nhập cảnh và không thuộc nhóm đi làm việc, học tập hay cư trú lâu dài. Nga cũng đang đẩy mạnh quảng bá du lịch tại Đông Nam Á thông qua chương trình “Khám phá Nga”, hướng tới thu hút thêm du khách trong khu vực. Nếu Việt Nam biết tận dụng, dòng khách hai chiều sẽ không dừng lại ở nghỉ dưỡng, mà có thể mở rộng sang các hoạt động công tác ngắn ngày, sự kiện khoa học – văn hóa và kết nối doanh nghiệp. Nhưng để biến ưu thế visa thành lợi ích kinh tế, Việt Nam phải đi trước một bước trong hiểu nhu cầu khách Nga, thay vì chỉ chờ họ đến rồi mới phục vụ.
