Miễn thị thực Nga-Việt: bước ngoặt hay lợi thế dễ bị bỏ lỡ?
Miễn thị thực Nga-Việt Nam là chính sách cho phép công dân hai nước được nhập cảnh và lưu trú tối đa 30 ngày cho mục đích du lịch, thăm thân, công tác và một số hoạt động ngắn hạn khác mà không cần xin visa trước, qua đó giảm chi phí, thời gian chuẩn bị chuyến đi và xóa bỏ một rào cản tâm lý lớn trong quyết định đi lại quốc tế. Đây là tin tốt cho cả du lịch khách Nga lẫn khách Việt, nhưng nếu chỉ dừng ở việc “mở cửa biên giới”, Việt Nam sẽ khó thắng trong cuộc cạnh tranh du lịch Đông Nam Á đang ngày càng khốc liệt. Ngày 12.10, Tổng thống Nga Vladimir Putin ký sắc lệnh miễn thị thực cho công dân Việt Nam mang hộ chiếu phổ thông, lưu trú tối đa 30 ngày với nhiều mục đích ngắn hạn, chính sách có hiệu lực từ 15.10.2026 đến 15.10.2027. Ở chiều ngược lại, Việt Nam hoan nghênh chính sách này trong bối cảnh hai bên vừa ra tuyên bố chung củng cố quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Vấn đề không còn là “có visa hay không”, mà là Việt Nam sẽ dùng lợi thế mới này như thế nào để chuyển thành lượng khách và doanh thu thực tế.
Việt Nam đang đón sóng khách Nga nhưng chưa đủ để dẫn đầu
Điểm mạnh rõ ràng nhất của Việt Nam là nhu cầu du lịch dài ngày, tránh mùa đông của khách Nga trùng khớp với lợi thế biển nhiệt đới, nghỉ dưỡng và chi phí hợp lý. Trong 9 tháng, Việt Nam đón khoảng 1,1–1,13 triệu lượt khách Nga, tăng hơn 160% so với cùng kỳ và trở thành thị trường nguồn lớn thứ ba, chỉ sau Trung Quốc và Hàn Quốc. Đây là con số ấn tượng, nhưng mới chỉ cho thấy Việt Nam “đón sóng” tốt, chưa phải là người dẫn dắt cuộc chơi. Dữ liệu tìm kiếm trên nền tảng Yandex cho thấy Việt Nam chiếm 21% tổng lượng tìm kiếm về các điểm đến châu Á của khách Nga, đứng sau Trung Quốc (31%) và Thái Lan (29%). Một câu nói đáng chú ý từ báo cáo này là: “Với khách Nga, cuộc đua tại châu Á không chỉ nằm ở tốc độ phục hồi lượng khách, mà còn ở khả năng hiểu nhu cầu trước khi chúng chuyển thành đặt dịch vụ”. Nói cách khác, miễn thị thực Nga Việt Nam chỉ là bước khởi đầu; thắng lợi sẽ thuộc về điểm đến nào hiểu rõ hành trình ra quyết định của khách Nga và chủ động dẫn dắt họ từ tìm kiếm đến đặt tour.
Thái Lan, Trung Quốc: đối thủ không chỉ mạnh về visa
Trong cuộc cạnh tranh du lịch Đông Nam Á, Việt Nam không đối đầu trong khoảng trống, mà trực tiếp với hai đối thủ đã quen thuộc với khách Nga: Thái Lan và Trung Quốc. Cả hai đều đang dùng chính sách visa mới, kết nối hàng không dày đặc và sản phẩm nghỉ dưỡng biển, mua sắm, giải trí để giữ thị phần. Trung Quốc thậm chí đã thí điểm miễn thị thực cho công dân Nga mang hộ chiếu phổ thông, cho phép lưu trú tối đa 30 ngày với nhiều mục đích, tạo thuận lợi cho cả du lịch nghỉ dưỡng lẫn qua lại biên giới. Các địa phương biên giới Trung Quốc ghi nhận hàng trăm nghìn lượt khách Nga, doanh thu du lịch tăng mạnh nhờ dịch vụ tiếng Nga, thanh toán bằng đồng ruble và thủ tục xuất nhập cảnh chỉ mất khoảng 2 phút. Thái Lan cũng đang “vào cuộc” với chiến lược quen thuộc: bay thẳng, sản phẩm biển đảo, giải trí đêm và tâm lý điểm đến thân thiện với khách Nga. Nếu Việt Nam chỉ trông chờ vào chính sách miễn thị thực Nga Việt Nam mà không cải thiện trải nghiệm tổng thể, lợi thế visa sẽ nhanh chóng bị trung hòa bởi dịch vụ và hạ tầng của các đối thủ.
Chiến lược đa thị trường: Nga là mảnh ghép, không phải toàn bộ bức tranh
Điều đáng chú ý là miễn thị thực với Nga diễn ra song song với một chính sách visa mới khác: Việt Nam thí điểm miễn thị thực cho công dân Trung Quốc mang hộ chiếu phổ thông đi du lịch theo đoàn đến Khánh Hòa trong Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026–2027. Chính sách này áp dụng cho khách bay thẳng từ Trung Quốc đại lục, đi theo đoàn từ 2 người trở lên, tham gia chương trình trọn gói và nhập – xuất cảnh cùng một cửa khẩu. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Việt Nam đang theo đuổi chiến lược đa thị trường, không đặt toàn bộ kỳ vọng vào du lịch khách Nga. Bộ Ngoại giao khẳng định việc thí điểm miễn thị thực với khách Trung Quốc là bước đi cụ thể để triển khai nhận thức chung cấp cao, đồng thời các cơ quan chức năng sẽ theo dõi, đánh giá để điều chỉnh cho phù hợp thực tiễn. Cùng lúc, Nga cũng đẩy mạnh quảng bá du lịch tại Đông Nam Á thông qua chương trình “Khám phá Nga”, hướng tới thu hút thêm du khách trong khu vực. Nếu Việt Nam biết kết nối các chính sách này thành một mạng lưới hợp tác du lịch song phương và khu vực, lợi ích sẽ vượt xa câu chuyện thị phần của riêng thị trường Nga.
Từ miễn thị thực đến đặt tour: Việt Nam cần hành động gì ngay?
Miễn thị thực giúp xóa một rào cản lớn, nhưng không tự động biến thành vé máy bay và phòng khách sạn. Dữ liệu cho thấy khách Nga mất trung bình 40 ngày từ lần tìm kiếm đầu tiên đến khi đặt dịch vụ khách sạn, dành nhiều thời gian nghiên cứu nơi lưu trú và trải nghiệm. Nếu Việt Nam không xuất hiện đúng lúc trong 40 ngày đó bằng nội dung tiếng Nga, gói nghỉ dưỡng rõ ràng và kênh đặt dịch vụ thuận tiện, lợi thế visa sẽ bị bỏ phí. Ở chiều ngược lại, khách Việt sang Nga mỗi năm mới khoảng 15.000 lượt, dù giờ đã có thể du lịch tối đa 30 ngày mà không cần xin visa nếu đáp ứng điều kiện hộ chiếu và mục đích nhập cảnh. Chính sách không áp dụng cho người sang làm việc, học tập hoặc cư trú lâu dài, những nhóm này vẫn phải xin thị thực phù hợp. Đây là cơ hội để doanh nghiệp lữ hành Việt Nam xây dựng sản phẩm Nga rõ ràng về chi phí, lịch trình và trải nghiệm, tận dụng chương trình quảng bá “Khám phá Nga” để tạo dòng khách hai chiều. Nếu Việt Nam coi miễn thị thực Nga Việt Nam là điểm khởi đầu cho một chiến lược dịch vụ, dữ liệu và sản phẩm du lịch chuyên biệt cho khách Nga – thay vì một “ưu đãi chính trị” rồi để tự phát – thì chính sách này có thể trở thành cú hích thật sự cho phục hồi du lịch và nâng vị thế cạnh tranh trong khu vực.
