Bắt đầu từ hàng hóa, không phải từ công nghệ
Logistics số là cách dùng dữ liệu và công nghệ để theo dõi, dự báo, điều phối chuỗi vận chuyển, kho bãi và giao nhận giữa các đầu mối kinh tế. Với Đồng Nai, giá trị của mô hình này không nằm ở số nền tảng được dựng lên, mà ở việc hàng hóa đến đúng nơi, đúng lúc với chi phí và hao hụt thấp hơn.
Sáng 1/11, trong khuôn khổ DIGIFEST Đồng Nai 2026, thành phố tổ chức hội thảo về hệ sinh thái đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không và cảng biển, với sự tham dự của lãnh đạo địa phương, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, các sở ngành và doanh nghiệp. Thông điệp đáng chú ý là phải bắt đầu từ nhu cầu vận hành của doanh nghiệp và yêu cầu quản lý, thay vì chọn công nghệ trước rồi mới tìm việc để áp dụng. Giải pháp cần kết nối được với hệ thống hiện hữu và được đánh giá bằng chỉ tiêu cụ thể.
Đây là lựa chọn thực dụng: doanh nghiệp không cần thêm một bảng điều khiển đẹp mắt nếu vẫn phải nhập lại dữ liệu, chờ xác nhận thủ công hay không biết lô hàng đang mắc ở đâu. Logistics số Đồng Nai chỉ có ý nghĩa khi xử lý được những điểm nghẽn cụ thể.
Nối sân bay, cảng biển và khu công nghiệp bằng dữ liệu
Đồng Nai đang có cơ hội định hình một hệ sinh thái logistics nhờ sân bay Long Thành, các cảng biển Phước An và Gò Dầu – Phước Thái, khu công nghiệp cùng mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt liên vùng. Các đầu mối này có thể hỗ trợ vận tải đa phương thức, thương mại quốc tế và dịch vụ logistics chất lượng cao. Nhưng lợi thế ấy sẽ bị phân mảnh nếu mỗi công trình vận hành như một ốc đảo.
Vì vậy, hạ tầng dữ liệu phải được tính cùng lúc với đường sá, đường sắt, kho bãi và quy hoạch logistics. Việc chia sẻ dữ liệu, liên thông hệ thống giữa cảng, sân bay, khu công nghiệp, giao thông và vùng sản xuất giúp các bên nhìn được trạng thái hàng hóa và phối hợp kế hoạch vận chuyển. Đây không phải lớp công nghệ phụ trợ; nó là điều kiện để hạ tầng vật lý hoạt động như một mạng lưới.
Khai thác sân bay Long Thành vì thế đòi hỏi hơn một tuyến đường kết nối. Thành phố cần rà soát quy hoạch để giao thông, logistics và dữ liệu đồng bộ ngay từ đầu, đồng thời nghiên cứu hạ tầng số đủ linh hoạt để phục vụ nhiều lĩnh vực, từ hoạt động sân bay đến các vùng nông nghiệp trọng điểm.
Đo hiệu quả bằng thời gian, chi phí và doanh nghiệp hưởng lợi
Bài toán thực tế phải được chuyển thành thước đo trước khi chọn công nghệ. Thời gian giao nhận, mức tiết giảm chi phí logistics và số doanh nghiệp thụ hưởng là những chỉ tiêu có thể cho biết giải pháp có tạo ra thay đổi hay không. Nếu thí điểm không cải thiện được các kết quả này, mở rộng quy mô chỉ làm tăng thêm hệ thống cần duy trì.
Doanh nghiệp cần ưu tiên những luồng hàng có nhu cầu rõ, xác định dữ liệu nào cần trao đổi, ai chịu trách nhiệm cập nhật và cách tích hợp với phần mềm đang dùng. Cách làm này cũng giúp tránh việc buộc nhiều đơn vị cùng chuyển đổi sang một nền tảng chưa phù hợp. Các giải pháp được đề xuất còn hướng tới hạn chế hao hụt, kiểm soát chi phí, giữ chất lượng hàng hóa và cải thiện giá trị thực nhận cho người sản xuất.
Nguyên tắc được nêu tại hội thảo — “Bài toán thật – Giải pháp thật – Hiệu quả thật” — nên được xem là tiêu chuẩn triển khai, không phải khẩu hiệu. Cần thử nghiệm ở phạm vi đủ cụ thể, công bố cách đo và chỉ nhân rộng khi doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích.
DIGIFEST mở đầu; triển khai mới là phép thử
DIGIFEST Đồng Nai 2026 đặt các vấn đề đô thị thông minh và logistics vào cùng một chương trình thảo luận, tập trung vào tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ theo hiệu quả và cơ chế phối hợp. Cách đặt vấn đề này đúng hướng: logistics số không thể tách khỏi tổ chức không gian phát triển và năng lực cạnh tranh của địa phương.
Bước tiếp theo là các sở, ngành tổng hợp ý kiến, tham mưu xây dựng đề án, báo cáo tiến độ và rà soát quy hoạch để bảo đảm giao thông, logistics, dữ liệu đồng bộ; thành phố cũng định hướng nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho mô hình và chính sách mới. Đây là phần khó hơn hội thảo, bởi nó đòi hỏi trách nhiệm phối hợp và lộ trình có thể kiểm chứng.
Kết luận, Đồng Nai không thiếu lợi thế hạ tầng để hình thành hệ sinh thái logistics, nhưng lợi thế chỉ thành năng lực cạnh tranh khi dữ liệu đi cùng hàng hóa và các đầu mối cùng vận hành. Doanh nghiệp cần được đặt ở điểm xuất phát: chọn một vướng mắc thật, đo kết quả rõ ràng, rồi mới mở rộng giải pháp.
