Logistics số phải nối được những mắt xích đang tách rời
Logistics số là cách phối hợp vận tải, kho bãi, cảng, sân bay và cơ quan quản lý bằng dữ liệu cùng công nghệ số, để theo dõi và điều phối hàng hóa xuyên suốt hành trình. Với Đồng Nai, mục tiêu không nên dừng ở việc đưa thêm phần mềm vào từng đầu mối, mà phải khiến các hạ tầng vận hành như một mạng lưới chung.
Đó là câu hỏi được đặt ra tại hội thảo về hệ sinh thái đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không và cảng biển, tổ chức sáng 1/11 trong khuôn khổ DIGIFEST Đồng Nai 2026. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo thành phố, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, các sở, ngành và doanh nghiệp. Thảo luận tập trung vào quy hoạch, kết nối hạ tầng, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ và cơ chế phối hợp.
Lý do phải hành động lúc này rất rõ: sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và giao thông liên vùng đang cùng định hình không gian kinh tế mới, nhưng có hạ tầng chưa đồng nghĩa với có một chuỗi logistics hiệu quả. Nếu mỗi mắt xích quản lý theo cách riêng, chờ đợi và thiếu thông tin vẫn có thể làm đứt quãng hành trình hàng hóa. Vì thế, logistics số Đồng Nai cần được xem là bài toán tổ chức và kết nối toàn hệ thống, không phải một dự án công nghệ đứng riêng.
Long Thành và cảng biển tạo lợi thế, nhưng dữ liệu mới nối được chuỗi
Sân bay Long Thành, các khu bến Phước An và Gò Dầu – Phước Thái, khu công nghiệp cùng mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không tạo nền tảng để Đồng Nai phát triển vận tải đa phương thức và dịch vụ logistics chất lượng cao. Đây là lợi thế hiếm có, nhưng chỉ phát huy khi hàng hóa có thể chuyển giữa các phương thức mà không bị nghẽn ở khâu trung chuyển hay thiếu thông tin.
Định hướng đúng là tích hợp quy hoạch giao thông, logistics và dữ liệu ngay từ đầu; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin giữa doanh nghiệp vận tải, kho bãi, cảng, sân bay và cơ quan quản lý. AI, Internet vạn vật và điện toán đám mây có thể hỗ trợ theo dõi, dự báo, điều phối và tối ưu hoạt động. Nhưng công nghệ chỉ tạo giá trị khi kết nối được với hệ thống doanh nghiệp đang sử dụng, thay vì buộc họ gánh thêm một nền tảng rời rạc.
Với cảng biển Đồng Nai và đầu mối hàng không mới, thước đo thành công không phải số lượng công nghệ được triển khai, mà là dòng hàng đi nhanh và ổn định hơn. Doanh nghiệp cần nhìn được hành trình, chủ động phối hợp phương thức vận tải và kiểm soát thời gian, chi phí, chất lượng hàng hóa. Đó mới là nền móng của logistics thông minh, chứ không phải một bảng điều khiển đẹp nhưng không giải quyết được điểm nghẽn ngoài thực địa.
Bắt đầu bằng bài toán thật, đo bằng thời gian và chi phí
Các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc “Bài toán thật - Giải pháp thật - Hiệu quả thật”: nhu cầu phải xuất phát từ vận hành doanh nghiệp và yêu cầu quản lý; giải pháp cần phù hợp điều kiện triển khai, tích hợp được với hệ thống hiện có; kết quả phải đo bằng các chỉ tiêu cụ thể. Cách làm này đáng ưu tiên hơn việc triển khai đồng loạt công nghệ mới trước khi xác định ai cần dùng và nút thắt nào cần tháo gỡ.
Một hướng đi thực tế là chọn trước những luồng hàng hoặc cụm liên kết có nhu cầu rõ, rồi thử nghiệm khả năng chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các bên. Thời gian giao nhận, mức độ đúng hẹn, hao hụt, chất lượng hàng và chi phí logistics có thể làm căn cứ đánh giá. Nếu kết quả cải thiện và doanh nghiệp thực sự sử dụng giải pháp, thành phố mới có cơ sở mở rộng.
Cách tiếp cận theo từng bài toán cũng giúp hạn chế rủi ro đầu tư dàn trải. Mỗi ngành hàng có yêu cầu khác nhau về thời gian, chất lượng và phương thức vận chuyển; một mô hình áp dụng cho tất cả dễ bỏ sót nhu cầu thực. Thành phố cần để doanh nghiệp tham gia xác định ưu tiên, còn cơ quan quản lý tập trung tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, kết nối và phối hợp dữ liệu.
DIGIFEST mở đối thoại; việc tiếp theo là biến ý tưởng thành đề án
DIGIFEST Đồng Nai 2026 đã tạo diễn đàn để chính quyền, chuyên gia và doanh nghiệp cùng tìm lời giải cho logistics và kinh tế số. Chương trình khai mạc ngày 31/10 với triển lãm công nghệ, đổi mới sáng tạo gồm 200 gian hàng; hội thảo logistics diễn ra sáng 1/11. Giá trị của diễn đàn sẽ được quyết định không phải bởi số phiên thảo luận, mà bởi những vấn đề cụ thể được đưa vào kế hoạch và có đơn vị chịu trách nhiệm.
Sau hội thảo, các sở, ngành được đề nghị tổng hợp ý kiến, tham mưu xây dựng đề án, báo cáo tiến độ và rà soát quy hoạch để bảo đảm giao thông, logistics và dữ liệu đồng bộ. Thành phố cũng giao Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các cơ quan, chuyên gia xây dựng đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026–2030. Đây là bước cần thiết, nhưng kế hoạch phải gắn với chỉ tiêu và nhu cầu sử dụng thực tế.
Đồng Nai có cơ hội lớn để kết nối sân bay Long Thành, cảng biển và các khu công nghiệp thành một hệ sinh thái logistics có sức cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế địa lý không tự chuyển thành hiệu quả kinh doanh. Chỉ khi dữ liệu lưu thông giữa các bên, doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích đo đếm được và từng điểm nghẽn được xử lý, tham vọng logistics số mới thành năng lực vận hành thật.
