Kiosk chỉ hữu ích khi người dân thật sự dùng được
Kiosk dịch vụ công là điểm truy cập số đặt tại cơ sở, cho phép người dân tra cứu hướng dẫn và thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến mà không phải bắt đầu từ một thiết bị cá nhân. Giá trị của mô hình không nằm ở chiếc màn hình, mà ở việc biến dịch vụ công thành lựa chọn gần nhà, dễ tiếp cận và có người hỗ trợ khi cần. Tại Sơn La, nhiều phường, xã đang triển khai kiosk; ngày 6/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Ngọc Hậu cùng đoàn công tác kiểm tra các điểm ở phường Chiềng Cơi và xã Chiềng Mung, trong khuôn khổ cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và phong trào “Bình dân học vụ số”. Đây là hướng đi đáng làm, nhưng lắp thiết bị mới chỉ là bước đầu: nếu dịch vụ chưa đủ, hệ thống chập chờn hoặc người dân không được hướng dẫn, kiosk khó tạo thay đổi bền vững.
Sơn La mở điểm truy cập, nhưng kết quả còn không đồng đều
Ở phường Chiềng Cơi, hai kiosk được đặt tại Tổ 1 và Nhà văn hóa bản Hùn; địa phương đã cấu hình 14 thủ tục ưu tiên thuộc ba lĩnh vực có nhu cầu thường xuyên. Tài liệu hướng dẫn bằng hình ảnh, mã QR, hỗ trợ qua Zalo và tập huấn cho các tổ chuyển đổi số cộng đồng giúp thu hẹp khoảng cách giữa thiết bị với người sử dụng. Tính đến ngày 5/11/2026, hai điểm ghi nhận 150 lượt truy cập, trải nghiệm và tiếp nhận 103 hồ sơ. Tại xã Chiềng Mung, điểm ở Ban Chỉ huy Quân sự xã ghi nhận 30 lượt công dân đến tìm hiểu, chuẩn bị giấy tờ trong các ngày 2–5/11; ba thủ tục được thực hiện thành công. Kiosk tại Nhà văn hóa bản Thống Nhất 1 mới được chuyển đến nên chưa phát sinh hồ sơ. Sự khác biệt nhắc rằng số điểm lắp đặt không thể thay cho vận hành sẵn sàng và hướng dẫn tại chỗ.
Dương Nỗ đặt trọng tâm vào trải nghiệm toàn trình
Phường Dương Nỗ có hơn 31.000 dân tại 12 tổ dân phố, trong bối cảnh nhu cầu giao dịch hành chính tăng. Kiosk thông minh toàn trình ở đây được trang bị màn hình cảm ứng, đầu đọc thẻ căn cước gắn chip, camera nhận diện khuôn mặt, thiết bị quét mã QR và máy in phiếu. Người dân có thể tra cứu quy trình, thành phần hồ sơ và nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến; dữ liệu từ căn cước hoặc tài khoản VNeID được trích xuất vào biểu mẫu, giảm thao tác kê khai thủ công. Mô hình này cho thấy thiết kế thuận tiện có thể giúp người dân chủ động tiếp cận dịch vụ và giảm thời gian chờ. Tuy nhiên, tính “toàn trình” chỉ phát huy khi các bước số được kết nối ổn định và người dùng hiểu cách thao tác. Với người cao tuổi hoặc chưa quen công nghệ, cán bộ và Tổ công nghệ số cộng đồng vẫn là phần thiết yếu của dịch vụ, không phải phương án phụ.
Hạ tầng và hướng dẫn mới quyết định hiệu quả cải cách
Lãnh đạo tỉnh Sơn La yêu cầu sớm hoàn thiện hạ tầng, đưa các điểm còn lại vào vận hành, hoàn thiện quy trình và mở rộng danh mục thủ tục được cấu hình trên kiosk. Các địa phương cũng cần duy trì hướng dẫn vào thứ Bảy, Chủ nhật theo từng nhóm tổ, bản; tuyên truyền qua loa truyền thanh, nhóm Zalo và bảng thông tin, đồng thời theo dõi hồ sơ phát sinh hằng tháng để điều chỉnh theo nhu cầu thực tế. Ở Dương Nỗ, kế hoạch tiếp theo là hoàn thiện dịch vụ, duy trì hệ thống ổn định và nghiên cứu nhân rộng tại nhà văn hóa các tổ dân phố. Cả hai cách làm đều hướng tới giảm áp lực cho cán bộ, công chức, nhưng lợi ích ấy không tự đến từ tự động hóa. Kết luận đáng lưu ý là kiosk chỉ thúc đẩy cải cách hành chính khi có đủ thủ tục thiết thực, kết nối tin cậy và trợ giúp dễ tìm; nếu thiếu các điều kiện đó, người dân vẫn phải quay lại quầy.
