Kiosk đưa dịch vụ công đến gần người dân
Kiosk dịch vụ công là điểm giao dịch tự phục vụ, nơi người dân có thể tra cứu hướng dẫn và nộp hồ sơ trực tuyến bằng thiết bị số, ngay tại địa phương thay vì phải bắt đầu mọi thao tác ở quầy hành chính. Mô hình này đang được triển khai tại nhiều phường, xã ở Sơn La để mở thêm lối tiếp cận thủ tục hành chính trực tuyến và thúc đẩy cải cách hành chính từ cơ sở. Đây là hướng đi đáng làm, nhưng thiết bị chỉ tạo ra cơ hội; dịch vụ sẽ có ích khi người dân biết cách dùng và có thủ tục phù hợp để xử lý. Ngày 6/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Ngọc Hậu cùng đoàn công tác kiểm tra việc triển khai kiosk tại phường Chiềng Cơi và xã Chiềng Mung, đồng thời yêu cầu hoàn thiện hạ tầng, mở rộng dịch vụ và tăng cường hướng dẫn.
Từ căn cước đến hồ sơ điện tử: cách kiosk hoạt động
Ở phường Dương Nỗ, nhu cầu giao dịch hành chính ngày càng tăng khiến địa phương chọn công nghệ số để phục vụ nhanh, thuận tiện và công khai hơn; bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách vận hành ở cấp cơ sở. Phường có hơn 31.000 dân và 12 tổ dân phố, nên đưa dịch vụ đến gần nơi sinh sống là lựa chọn thiết thực. Kiosk thông minh được trang bị màn hình cảm ứng, đầu đọc thẻ căn cước gắn chip, camera nhận diện khuôn mặt, máy quét mã QR và máy in phiếu. Người dân có thể tra cứu quy trình, thành phần hồ sơ và nộp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; dữ liệu từ căn cước hoặc VNeID được điền vào biểu mẫu điện tử, giảm phần kê khai thủ công.
Lợi ích đáng chú ý không phải là chiếc máy thay cán bộ, mà là giúp người dân tự bắt đầu hồ sơ, chủ động tiếp cận dịch vụ và giảm thời gian chờ. Cách làm đó cũng có thể giảm áp lực cho công chức tại quầy. Với người cao tuổi hoặc chưa quen công nghệ, cán bộ và Tổ công nghệ số cộng đồng vẫn cần trực tiếp hướng dẫn; tự phục vụ không đồng nghĩa người dân phải tự xoay xở.
Số liệu Sơn La cho thấy tiềm năng, đồng thời chỉ ra việc cần làm
Tại phường Chiềng Cơi, hai kiosk đặt ở Tổ 1 và Nhà văn hóa bản Hùn được cấu hình 14 thủ tục ưu tiên thuộc ba lĩnh vực. Địa phương chuẩn bị hướng dẫn bằng hình ảnh, mã QR và Zalo để người dân nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng VNeID; hoạt động tập huấn đã tiếp cận 16/16 tổ, bản với hơn 250 lượt người tham gia. Tính đến ngày 5/11/2026, hai điểm ghi nhận 150 lượt truy cập, trải nghiệm và tiếp nhận 103 hồ sơ. Đây là dấu hiệu ban đầu cho thấy kiosk có thể trở thành kênh sử dụng thực tế, chứ không chỉ là thiết bị đặt tại nhà văn hóa.
Tại xã Chiềng Mung, hai kiosk mới được lắp thử ở Nhà văn hóa bản Thống Nhất 1 và Ban Chỉ huy Quân sự xã. Trong giai đoạn 2–5/11, điểm tại Ban Chỉ huy Quân sự ghi nhận 30 lượt người đến tìm hiểu, chuẩn bị giấy tờ; ba thủ tục được thực hiện thành công, còn kiosk ở bản Thống Nhất 1 chưa phát sinh hồ sơ vì mới được chuyển đến. Sự chênh lệch nhắc rằng có thiết bị chưa đủ: địa điểm, thời gian hỗ trợ và mức độ quen thuộc của người dân đều ảnh hưởng đến lượng hồ sơ.
Muốn nhân rộng, phải hoàn thiện cả dịch vụ lẫn hỗ trợ
Yêu cầu tiếp theo của Sơn La là hoàn tất lắp đặt, đưa các điểm còn lại vào vận hành, hoàn thiện quy trình và mở rộng danh mục thủ tục được cấu hình. Tỉnh cũng đề nghị duy trì hướng dẫn vào thứ Bảy, Chủ nhật theo từng tổ, bản; tuyên truyền qua loa truyền thanh, nhóm Zalo và tài liệu tại khu dân cư; đồng thời theo dõi số hồ sơ hằng tháng để điều chỉnh theo nhu cầu. Những việc này quan trọng không kém việc đầu tư máy: một kiosk ít thủ tục, thiếu người hỗ trợ hoặc hoạt động chập chờn khó trở thành lựa chọn đáng tin cậy.
Dương Nỗ dự kiến tiếp tục hoàn thiện dịch vụ, duy trì hệ thống ổn định và nghiên cứu nhân rộng kiosk tại nhà văn hóa tổ dân phố. Kết luận nên rõ ràng: kiosk có thể rút ngắn hành trình làm thủ tục và giảm tải cho quầy, nhưng không tự tạo ra cải cách. Muốn người dân thực sự tự làm được, chính quyền cần giữ thiết bị vận hành tốt, bổ sung dịch vụ thiết thực và duy trì hướng dẫn trực tiếp cho những người chưa thành thạo kỹ năng số.
