Chỉ thị 31: Từ “quản lý giáo dục” sang “giảm áp lực, tăng liêm chính”
Chỉ thị 31/CT-TTg là văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu toàn ngành giáo dục giảm áp lực thi cử, cắt các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết, đồng thời tăng cường công nghệ chống gian lận để bảo đảm kỳ thi quốc gia công bằng và trung thực cho học sinh, giáo viên và phụ huynh. Đây không chỉ là một văn bản kỹ thuật, mà là thông điệp chính trị: hệ thống sẽ bớt nặng thi, bớt chạy theo thành tích, và chú trọng đánh giá đúng năng lực người học. Thủ tướng ban hành Chỉ thị 31/CT-TTg ngày 05/8/2026 về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026 - 2027, đồng thời yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”. Nói cách khác, kỷ cương vẫn phải nghiêm, nhưng áp lực vô lý lên học sinh cần được tháo gỡ.
Giảm áp lực thi cử: Cắt bớt kỳ thi thừa, trả lại thời gian học đúng nghĩa
Thông điệp dễ thấy nhất của chỉ thị giáo dục mới là giảm áp lực thi cử. Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, hướng dẫn địa phương rà soát, cắt giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết để giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh. Đây là sự thừa nhận rằng nhiều năm qua, học sinh phải “gánh” quá nhiều bài kiểm tra, kỳ thi, sân chơi danh hiệu, trong khi chất lượng học chưa tương xứng. Các địa phương cũng được yêu cầu rà soát kỹ công tác kiểm tra, đánh giá, thi cử, tuyển sinh đầu cấp, tiếp tục giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết để giảm áp lực cho người học. Nếu được thực hiện nghiêm túc, học sinh sẽ có thêm thời gian học sâu, rèn kỹ năng, thay vì chạy vòng quanh các kỳ thi mang tính hình thức.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2027: Công nghệ chống gian lận sẽ thay đổi cuộc chơi
Trọng tâm gây chú ý nhất là kỳ thi tốt nghiệp THPT 2027, nơi công nghệ chống gian lận sẽ trở thành nhân vật chính. Thủ tướng yêu cầu các địa phương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tổ chức kỳ thi này, đồng thời tăng cường phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận. Đáng chú ý, các địa phương phải tập trung khắc phục những hạn chế, bất cập, chú trọng phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận trong thi cử. Người đứng đầu chính quyền địa phương, cơ sở giáo dục và cơ quan chức năng phải chịu trách nhiệm bảo đảm kiểm tra, đánh giá, thi cử công bằng, trung thực, minh bạch, khách quan, hiệu quả và đúng quy định. Nói rõ hơn, nếu kỳ thi trước đây phụ thuộc nhiều vào “ý thức”, thì kỳ thi tốt nghiệp THPT 2027 buộc phải có hệ thống công nghệ và trách nhiệm cá nhân bảo vệ tính liêm chính.
Trường học và địa phương: Không chỉ giảm thi mà phải chữa dứt bệnh thành tích
Giảm số lượng kỳ thi là bước đầu, nhưng Chỉ thị 31 nhắm thẳng vào căn bệnh sâu hơn: bệnh thành tích. Thủ tướng yêu cầu xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất; có giải pháp cụ thể để khắc phục bệnh thành tích trong dạy, học và kiểm tra, đánh giá; không chạy theo tỷ lệ lên lớp, tỷ lệ tốt nghiệp, bảo đảm đánh giá thực chất năng lực người học. Để việc này không dừng ở khẩu hiệu, các địa phương phải tăng cường phòng, chống gian lận trong thi cử, nhất là kỳ thi tốt nghiệp THPT, và xử lý nghiêm các sai phạm. Đồng thời, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao hướng dẫn các địa phương tiếp tục rà soát, sắp xếp cơ sở giáo dục, tổ chức lại mạng lưới trường lớp và đội ngũ nhân sự. Nghĩa là, hiệu trưởng và lãnh đạo địa phương không thể vừa “ép tỷ lệ đẹp” vừa né trách nhiệm khi có gian lận.
Bức tranh dài hạn: Ít thi hơn, học nhiều hơn, nhưng không dễ cho người dạy – người học
Chỉ thị 31 không dừng ở thi cử; nó gắn giảm áp lực thi cử với lộ trình thay đổi nội dung dạy – học. Thủ tướng yêu cầu triển khai hiệu quả một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trong cả nước, bảo đảm cung ứng đầy đủ trước 15/8, tăng cường dạy và học ngoại ngữ, dạy ngôn ngữ nước láng giềng và từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Cùng với đó là đẩy nhanh dạy học 2 buổi/ngày, tăng cường giáo dục STEM/STEAM, kỹ năng số, giáo dục thể chất, nghệ thuật và hướng nghiệp. Vấn đề là: ít thi không đồng nghĩa học sẽ nhẹ, mà là chuyển từ “học thuộc để thi” sang “học để làm, để sống”. Thành công hay thất bại phụ thuộc vào cách các trường thực hiện kỷ cương mới và công nghệ chống gian lận, chứ không chỉ ở câu chữ của một chỉ thị.
