Một trục mới cho giao thông miền Tây: không còn phụ thuộc cửa ngõ TP.HCM
Cao tốc Bến Lức Long Thành là tuyến đường cao tốc dài khoảng 57,8–58 km, được thiết kế 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp, kết nối khu vực miền Tây với Đồng Nai và sân bay Long Thành, qua đó hình thành một trục giao thông mới giúp phương tiện không phải đi xuyên trung tâm TP.HCM, giảm áp lực kẹt xe và tăng cường liên kết vùng giữa Đồng bằng sông Cửu Long, TP.HCM và Đông Nam Bộ. Đây không chỉ là thêm một tuyến cao tốc, mà là sự thay đổi cách miền Tây di chuyển ra Đông Nam Bộ. Sau 12 năm thi công với nhiều lần trễ hẹn, dự án hiện đã hoàn thành khoảng 99,3% khối lượng. Nếu thông xe toàn tuyến trong tháng 9 như kế hoạch, người dân và doanh nghiệp ở miền Tây lần đầu có lựa chọn đi sân bay Long Thành kết nối mà không phải chen chúc qua các nút kẹt xe TP.HCM.
Từ công trình chậm tiến độ đến mắt xích chiến lược của hạ tầng giao thông Việt Nam
Nhìn lại chặng đường, cao tốc Bến Lức Long Thành khởi công từ năm 2014 với mục tiêu hoàn thành sau 5 năm, nhưng từng phải tạm dừng khi đạt 80% khối lượng do vướng chính sách đầu tư và nguồn vốn. Dù vậy, việc dự án trị giá khoảng 29.587 tỷ đồng tiến gần về đích cho thấy quyết tâm không bỏ lỡ một mắt xích chiến lược trong hạ tầng giao thông Việt Nam. Ngày 5/9, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà kiểm tra thực địa, khẳng định dự án đã đạt khoảng 99,3% khối lượng thi công – một câu nói sẽ còn được nhắc lại khi tuyến chính thức thông xe. Các hạng mục phức tạp bậc nhất như cầu dây văng Phước Khánh, cùng cầu Bình Khánh, là minh chứng rằng Việt Nam dần làm chủ những công trình kỹ thuật cao. Hoàn thành tuyến này đồng nghĩa mạng lưới cao tốc phía Tây (TP.HCM – Trung Lương) lần đầu gắn kết trực tiếp với mạng lưới cao tốc phía Đông, tạo hành lang giao thông liên vùng rõ nét hơn giữa miền Tây, TP.HCM và Đông Nam Bộ.
Giảm kẹt xe TP.HCM, tái phân luồng giao thông miền Tây
Tác động dễ thấy nhất của tuyến cao tốc này sẽ là giảm kẹt xe TP.HCM. Hiện nay, phần lớn lưu lượng từ giao thông miền Tây đi Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu hay các cảng biển phía Đông phải dồn qua các trục xuyên nội đô để rồi mắc kẹt tại những điểm nóng quen thuộc. Khi cao tốc Bến Lức Long Thành được đưa vào khai thác toàn tuyến, phương tiện từ miền Tây đi sân bay Long Thành kết nối có thể đi thẳng, không cần vòng vào trung tâm TP.HCM. Tuyến hình thành hướng giao thông mới rút ngắn thời gian di chuyển từ các tỉnh miền Tây đến TP Đồng Nai và giải tỏa đáng kể lưu lượng xe chạy vào khu vực nội đô, giảm áp lực kẹt xe TP.HCM. Nếu đi kèm quản lý thu phí hợp lý và hạn chế xe tải nặng vào nội thành, cao tốc này hoàn toàn có thể trở thành "van xả" lâu dài cho các cửa ngõ phía Tây và phía Đông thành phố.
Kết nối sân bay Long Thành: cơ hội kinh tế mới cho miền Tây
Ở góc độ kinh tế, ý nghĩa lớn nhất của tuyến là sân bay Long Thành kết nối trực tiếp với miền Tây. Công trình được đánh giá đóng vai trò chiến lược trong việc liên kết vùng Đông và Tây Nam Bộ, giúp kết nối miền Tây với sân bay Long Thành và giảm tải giao thông nội đô TP.HCM. Khi đưa vào vận hành, thông qua các nút giao Mỹ Yên, Quốc lộ 50, Nguyễn Văn Tạo, Phước An và Quốc lộ 51, tuyến sẽ kết nối với cao tốc TP.HCM – Trung Lương, đường Vành đai 3, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và các cụm cảng lớn. Điều này mở ra trục logistics mới để nông sản, thủy sản Đồng bằng sông Cửu Long đi thẳng ra các thị trường xa mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào cảng biển khu vực TP.HCM. Vấn đề không còn là "miền Tây ra biển như thế nào" mà là "miền Tây ra thế giới nhanh đến đâu" khi sân bay Long Thành đi vào khai thác và mạng lưới cao tốc xung quanh hoàn thiện.
Bước đầu của một mạng lưới, không phải đích đến cuối cùng
Dù tuyến chính gần hoàn tất, dự án vẫn còn các nút thắt kỹ thuật phải giải quyết. Hiện chỉ còn hai gói thầu đang tập trung thi công gồm cầu Phước Khánh và nút giao Quốc lộ 51 – những hạng mục quyết định việc thông xe toàn tuyến trong tháng 9. Song song, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành dài gần 22 km từ Vành đai 2 đến nút giao cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu mới đạt khoảng 69,4% sản lượng, đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành phần đường trong năm 2026 và hoàn thiện cầu Long Thành trong năm 2027. Nghĩa là, cao tốc Bến Lức Long Thành chỉ thực sự phát huy hết hiệu quả khi cả mạng lưới xung quanh, từ Vành đai 3 đến các tuyến kết nối cảng, được đồng bộ. Kết luận hợp lý lúc này không phải chờ mọi thứ hoàn hảo rồi mới thông xe, mà là coi việc vận hành tuyến như một phép thử quan trọng để tiếp tục tinh chỉnh quy hoạch hạ tầng giao thông khu vực trong thập kỷ tới.
