An toàn số cần thành kỹ năng sống, không chỉ là lời nhắc
An toàn số học đường là việc trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng và điểm tựa hỗ trợ để nhận diện rủi ro, ứng xử có trách nhiệm và tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm trực tuyến. Hai sáng kiến ở Quảng Trị và Đà Nẵng cùng theo đuổi mục tiêu ấy, nhưng chọn hai cách khơi dậy vai trò học sinh khác nhau.
Lý do cần hành động không khó nhận ra: Internet mở rộng cơ hội học tập và kết nối, đồng thời đưa học sinh đến gần lừa đảo, dụ dỗ, đe dọa, bắt nạt và xâm phạm thông tin cá nhân. Vì vậy, dạy kỹ năng an toàn mạng bằng tình huống cụ thể và tạo nơi để các em lên tiếng thiết thực hơn những lời cảnh báo chung chung. Điểm đáng chú ý là học sinh không chỉ được bảo vệ; các em còn được trao vai trò giúp bạn bè an toàn hơn.
Quảng Trị: tập tình huống, mở kênh trò chuyện
Sáng 29/10, tại Trường THCS Đồng Hải, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Công an tỉnh Quảng Trị giới thiệu mô hình “5 phút bên bạn” và “Đại sứ An toàn số học đường”, hưởng ứng chiến dịch “Không một mình 2026 – Kết nối không gây tổn thương”. Hơn 1.400 học sinh được hướng dẫn qua tình huống thực tế trên không gian mạng, từ cách nhận diện nguy cơ đến phản ứng trước lời mời kết bạn, tin nhắn hoặc cuộc gọi đáng ngờ.
Cách làm này kết hợp thực hành với hỗ trợ cảm xúc. “5 phút bên bạn” khuyến khích giáo viên, cha mẹ dành thời gian trò chuyện và lắng nghe để nhận ra khó khăn hoặc thay đổi tâm lý; nhóm đại sứ giúp học sinh chia sẻ cách dùng Internet an toàn, ứng xử văn minh và kết nối bạn với người lớn đáng tin cậy. Trường có 35 lớp, 1.421 học sinh tại ba cơ sở, cam kết duy trì hoạt động thường xuyên, xây dựng đội đại sứ dưới sự hướng dẫn của giáo viên và thiết lập kênh tiếp nhận thông tin.
Đà Nẵng: biến học sinh thành người truyền thông an toàn
Đà Nẵng chọn cách mở rộng vai trò chủ động: chương trình Đại sứ An toàn số học đường dành cho học sinh THCS và THPT, hưởng ứng chiến dịch “Không một mình” với thông điệp “Kết nối không gây tổn thương”. Học sinh đăng ký từ ngày 25/10 đến 25/11/2026; để tham gia, mỗi em cần tạo ít nhất một sản phẩm hoặc hoạt động truyền thông về an toàn trực tuyến.
Video ngắn, áp phích, đồ họa thông tin, bài viết, câu chuyện truyền cảm hứng hay hoạt động “5 phút bên mình” đều được chấp nhận, với nội dung hướng đến kết nối, lắng nghe và chia sẻ kiến thức. Sản phẩm có thể lan tỏa qua mạng xã hội phù hợp hoặc kênh truyền thông của trường. Học sinh tham gia còn có cơ hội được tập huấn, kết nối với chuyên gia và cộng đồng Digital Trust, đồng thời được giới thiệu vào quy trình chọn đại sứ chiến dịch. Việc phối hợp giữa công an, ngành giáo dục và các câu lạc bộ địa phương đặt hoạt động của học sinh trong một mạng lưới hỗ trợ rộng hơn.
Khác cách làm, cùng trao quyền cho học sinh trên mạng
Quảng Trị bắt đầu từ những cuộc trò chuyện gần gũi và bài tập xử lý tình huống; Đà Nẵng tạo động lực để học sinh tự sản xuất nội dung, truyền kỹ năng cho cộng đồng. Một bên nhấn mạnh khả năng nhận diện nguy cơ và tìm người hỗ trợ, bên kia khuyến khích các em chủ động diễn đạt, chia sẻ và dẫn dắt bạn bè. Hai hướng bổ sung cho nhau: biết làm gì khi gặp rủi ro và biết giúp người khác phòng tránh.
Giá trị của các mô hình không nằm ở danh xưng đại sứ hay một buổi phát động, mà ở việc kỹ năng được thực hành và duy trì trong sinh hoạt thường ngày. Khi học sinh biết nhận diện dấu hiệu đáng ngờ, có người lớn đáng tin để tìm đến và được khuyến khích hỗ trợ bạn bè, các em có thêm cơ sở để tự tin học tập, kết nối trong môi trường trực tuyến. Đó mới là thước đo của an toàn số học đường: không chỉ tránh nguy cơ, mà còn biết ứng phó và không để bạn bè phải đối mặt một mình.
