An toàn số cần trở thành kỹ năng sống ở trường
An toàn số học đường là việc trang bị cho học sinh, giáo viên và gia đình kiến thức cùng kỹ năng thực hành để nhận biết rủi ro trực tuyến, ứng phó phù hợp và tìm được người hỗ trợ khi cần. Đây không thể chỉ là một buổi tuyên truyền: khi trẻ em học tập, giao tiếp và giải trí trên mạng mỗi ngày, bảo vệ trẻ em đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên giữa nhà trường, gia đình và lực lượng công an.
Lừa đảo, bắt nạt, dụ dỗ, thao túng tâm lý và xâm phạm quyền riêng tư ngày càng khó nhận diện. Nguy cơ không nằm riêng ở việc trẻ gặp nội dung độc hại; các em còn có thể bị đe dọa hoặc không biết phải kể với ai. Chiến dịch “Không Một Mình” năm 2026, với chủ đề phòng, chống xâm hại trực tuyến đối với trẻ em và thanh thiếu niên, diễn ra từ ngày 10/10 đến 10/12, kết nối lực lượng công an với trường học và cộng đồng để mở rộng khả năng nhận biết, hỗ trợ tại cơ sở.
Điểm đáng giá của hướng làm này là không đẩy trách nhiệm lên riêng trẻ. Giáo viên có thể nhận ra thay đổi bất thường, phụ huynh tạo không gian trò chuyện, còn công an cơ sở hỗ trợ tiếp nhận và xử lý. Mạng lưới ấy chỉ hữu ích khi học sinh biết rằng tìm kiếm trợ giúp không đồng nghĩa với việc bị trách phạt hay bị lộ thông tin riêng tư.
Lâm Đồng đào tạo lực lượng nòng cốt trên toàn tỉnh
Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với ngành giáo dục, ngành khoa học và công nghệ cùng Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng tổ chức tập huấn Chuyên gia An toàn số học đường trong khuôn khổ chiến dịch. Chương trình trực tiếp tại hội trường Công an tỉnh, đồng thời kết nối tới 124 xã, phường, đặc khu; hơn 2.000 đại biểu gồm cán bộ, chiến sĩ công an, giáo viên và cán bộ văn hóa - xã hội cấp xã tham dự. Quy mô ấy cho thấy địa phương đang đầu tư vào người có thể đưa kiến thức đến gần học sinh, thay vì chỉ phát đi thông điệp chung.
Nội dung tập huấn gồm nhận diện nguy cơ, cách hỗ trợ trẻ khi bị đe dọa, bắt nạt hoặc dụ dỗ, phương pháp lắng nghe ban đầu và phối hợp với cơ quan chức năng. Các buổi trao đổi cũng đề cập thủ đoạn giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo. Tại xã Đạ Huoai, công an địa phương tập huấn cùng giáo viên chủ nhiệm, tư vấn học đường và Tổng phụ trách Đội của các trường, qua đó nối hoạt động cấp tỉnh với thực tế ở từng cơ sở.
Tập huấn có ý nghĩa khi người tham dự chuyển kiến thức thành cách ứng xử cụ thể: lắng nghe mà không quy lỗi, bảo vệ thông tin riêng tư của trẻ và biết lúc nào cần chuyển vụ việc cho cơ quan chức năng. Lâm Đồng đặt yêu cầu đội ngũ tham gia tiếp tục truyền đạt kiến thức tới học sinh, phụ huynh và cộng đồng; nếu thiếu bước tiếp nối này, con số người được tập huấn khó chuyển thành sự hỗ trợ thực chất.
Quảng Trị đưa tình huống thật vào hoạt động học đường
Sáng 29/10, tại Trường THCS Đồng Hải ở phường Đồng Hới, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Công an tỉnh Quảng Trị giới thiệu mô hình “5 phút cùng em” và “Đại sứ An toàn số học đường”, hưởng ứng chiến dịch “Không Một Mình 2026 – Kết nối không tổn thương”. Thay vì chỉ nghe khuyến cáo, học sinh được xem video, tham gia trao đổi tình huống, theo dõi tiểu phẩm “Một cuộc gọi, hai nỗi sợ” và chứng kiến việc ra mắt nhóm đại sứ.
Trong phần tương tác và hướng dẫn của cán bộ Phòng An ninh mạng, hơn 1.400 học sinh được tiếp cận tình huống thực tế trên không gian mạng, luyện nhận diện rủi ro và cách phản ứng trước lời mời kết bạn, tin nhắn hoặc cuộc gọi đáng ngờ. Những bài tập như vậy biến kỹ năng an toàn số thành phản xạ có thể sử dụng khi gặp sự cố, thay vì kiến thức chỉ nhớ trong lớp.
Nhà trường có 35 lớp và 1.421 học sinh tại ba cơ sở, cam kết duy trì “5 phút cùng em”, xây dựng đội ngũ đại sứ dưới sự hướng dẫn của giáo viên và thiết lập kênh tiếp nhận thông tin để hỗ trợ kịp thời. Mô hình có triển vọng vì vừa tạo cơ hội để trẻ lên tiếng, vừa chỉ rõ nơi tìm trợ giúp. Hiệu quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc những hoạt động ấy có được duy trì thường xuyên hay không.
Từ biết nguy cơ đến dám tìm trợ giúp
Điểm chung giữa Lâm Đồng và Quảng Trị là chuyển trọng tâm từ cảnh báo sang thực hành. Trẻ cần biết dừng lại trước yêu cầu chia sẻ thông tin cá nhân, nhận ra dấu hiệu lừa đảo và kể với người đáng tin khi bị quấy rối. Người lớn cũng cần luyện cách tiếp nhận lời kể bình tĩnh, không làm trẻ xấu hổ và không lan truyền hình ảnh hay thông tin khiến các em tổn thương thêm.
Phong trào “5 phút cùng em” là một gợi ý dễ áp dụng: cha mẹ, thầy cô hoặc người chăm sóc dành thời gian mỗi ngày hỏi trẻ về trải nghiệm trên mạng. Sự quan tâm đều đặn có thể giúp học sinh cảm thấy an tâm hơn khi chia sẻ dấu hiệu bất thường. Nhưng trò chuyện chỉ phát huy tác dụng nếu đi cùng kỹ năng thực hành, quy trình hỗ trợ rõ ràng và sự tôn trọng quyền riêng tư.
Các chiến dịch chỉ thực sự bảo vệ trẻ em trên mạng khi nhà trường duy trì hoạt động sau lễ phát động, người lớn biết cách phản ứng và học sinh có nơi tìm trợ giúp đáng tin. Tập huấn quy mô lớn tạo nền móng; tình huống thực tế giúp trẻ tập ứng phó. Bước tiếp theo phải là đưa hai việc ấy vào sinh hoạt thường ngày để mỗi em có thể lên mạng tự tin hơn mà không phải đối mặt rủi ro một mình.
