Từ nghề phổ thông đến “cỗ máy” tạo thu nhập cho người Việt
Thợ mộc Australia là nhóm lao động kỹ năng trong ngành xây dựng, chuyên thi công khung nhà, mái, sàn, vách, cửa và các hạng mục kết cấu, đòi hỏi sức khỏe, khả năng đọc bản vẽ, sử dụng dụng cụ chuyên dụng cùng sự thích nghi với môi trường công trường ngoài trời, nơi cơ hội việc làm nước ngoài rộng mở nhưng chỉ dành cho những người sẵn sàng đánh đổi bằng mồ hôi và thời gian rèn tay nghề. Ở Australia, nghề thợ mộc đã vượt khỏi hình ảnh “thợ tay chân” truyền thống. Với nhiều người Việt, đây đang là con đường di cư lao động thực tế hơn đại học hay văn phòng: ít ràng buộc bằng cấp, nhưng có trần thu nhập cao nếu biết tận dụng nhu cầu thiếu lao động kỹ năng. Nền kinh tế khát nhà ở mới khiến nghề thợ mộc trở thành chiếc chìa khóa để người Việt bước vào tầng lớp lao động được trả công xứng đáng, thay vì mắc kẹt trong các công việc phổ thông lương thấp.
Một ngày trên công trường: câu chuyện Phạm Bảo Kiếm và mặt trái của mức lương cao
Sáng sớm, Phạm Bảo Kiếm, 27 tuổi, có mặt tại một công trường ở khu Đông Nam Melbourne, bắt đầu thi công khung nhà từ 7 giờ với các công đoạn đánh dấu tường, dựng khung, gia cố, lắp ván ép và dây thép chống giằng. Trước khi sang Australia, anh gần như trắng tay về kinh nghiệm xây dựng, nhưng chỉ sau 2–3 tháng làm những việc cơ bản, làm quen dụng cụ, anh đã bắt nhịp được công việc và tiếp tục học những hạng mục khó hơn. Kinh nghiệm tích lũy trong hơn 2 năm giúp thu nhập thợ mộc của anh tăng gấp đôi so với thời điểm mới vào nghề, một minh chứng rõ ràng rằng lao động kỹ năng Australia thưởng cao cho người chịu học và chịu làm. Nhưng phía sau mức lương hấp dẫn là làn da cháy nắng, đôi tay chai sạn và cả những rủi ro tai nạn như lần Kiếm bị mảnh gỗ văng vào mắt phải đi bệnh viện trong đêm. Đây không phải nghề “ngồi mát ăn bát vàng”; ai mơ thu nhập cao phải chấp nhận làm việc ngoài trời, di chuyển liên tục giữa các công trường, tuân thủ nghiêm quy định an toàn với White Card và trang bị bảo hộ đầy đủ.
Ngành xây dựng thiếu người: thợ mộc thành “đường cao tốc” cho di cư lao động
Nghề thợ mộc Australia hiện thuộc nhóm nghề thiếu lao động kỹ năng trên phạm vi quốc gia, cùng với nhiều vị trí xây dựng khác. Một báo cáo của Ủy ban Năng suất cho thấy vấn đề lực lượng lao động đang trực tiếp bóp nghẹt nguồn cung nhà ở, trong khi nhu cầu xây nhà mới vẫn nóng. Theo Master Builders Australia, để đạt mục tiêu 1,2 triệu căn nhà mới theo Thỏa thuận Nhà ở Quốc gia vào giữa năm 2029, ngành xây dựng cần thêm khoảng 130.000 lao động, và đến tháng 9 đã chậm tiến độ gần 88.800 căn so với lộ trình. Hiệp hội này còn dự báo lực lượng lao động xây dựng có thể thiếu gần 1 triệu người vào năm 2035. Trong bối cảnh đó, cơ hội việc làm nước ngoài với nghề thợ mộc gần như “mở cổng” cho người Việt: ai có tay nghề, nhất là kinh nghiệm thực tế, sẽ dễ tìm việc hơn rất nhiều, thay vì cạnh tranh khốc liệt trong các ngành yêu cầu bằng cấp cao. Không phải ngẫu nhiên mà Chính phủ Australia triển khai nhiều chính sách thu hút lao động có tay nghề từ nước ngoài, trong đó có thợ mộc – đây là chính sách nhân lực và cũng là cơ hội di cư lao động hiếm hoi cho những người giỏi nghề hơn giỏi lý thuyết.
Thu nhập nhân đôi sau 2 năm: phần thưởng cho sức khỏe và kỹ năng
Theo chia sẻ của các lao động Việt đang làm thợ mộc Australia, thu nhập thợ mộc có thể tăng rất nhanh nếu tay nghề đi lên, điển hình là trường hợp Phạm Bảo Kiếm với mức thu nhập nhân đôi sau hơn 2 năm làm việc. Jobs and Skills Australia ghi nhận thu nhập trung vị của lao động toàn thời gian trong nhóm thợ mộc và thợ lắp ghép là khoảng 1.760.000 đồng mỗi tuần, tương đương khoảng 45.000 đồng mỗi giờ, cho thấy đây không phải nghề thu nhập thấp. Một số lao động Việt cho biết tiền công thực tế có thể dao động từ 25.000 đến 70.000 đồng mỗi giờ tùy kinh nghiệm, vị trí và khu vực làm việc. Con số này không phải mức chung cho toàn ngành, nhưng đủ cho thấy biên độ tăng thu nhập rộng đến mức, nếu chăm làm và biết nâng tay nghề, người thợ mộc hoàn toàn có thể vượt nhiều nghề văn phòng. Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan an toàn lao động, đây là nghề có rủi ro đáng kể: nâng, kéo, vận chuyển vật liệu nặng, tiếng ồn, trượt ngã, làm việc trên cao và trên đầu khiến sức khỏe, kỹ năng sử dụng dụng cụ và kỷ luật an toàn trở thành điều kiện sống còn. Thu nhập cao ở đây là phần thưởng cho người lao động chấp nhận áp lực thể lực, học hỏi không ngừng và làm đúng chuẩn nghề.
Khi kỹ năng truyền thống gặp tiêu chuẩn quốc tế: cơ hội và giới hạn cho người Việt
Nhiều người Việt xuất thân từ các xưởng mộc gia đình hoặc từng làm xây dựng trong nước đang nhìn nghề thợ mộc Australia như một bước nâng cấp kỹ năng truyền thống lên chuẩn quốc tế. Họ có thể bắt đầu từ những việc đơn giản, dùng kinh nghiệm cũ để thích nghi nhanh với dụng cụ, quy trình, rồi dần đảm nhận các hạng mục phức tạp hơn. Nhưng nếu coi đây là lối tắt dễ dàng để di cư lao động, thì đó là ảo tưởng nguy hiểm: sức khỏe tốt chỉ là điều kiện đầu vào, còn khả năng đọc bản vẽ, hiểu tiêu chuẩn xây dựng, giao tiếp tiếng Anh, làm việc theo đội nhóm và tuân thủ an toàn mới quyết định đường dài. Người muốn sang theo diện lao động kỹ năng Australia phải đáp ứng thêm các yêu cầu về tiếng Anh, kinh nghiệm, đánh giá tay nghề và điều kiện thị thực tùy chương trình. Nói cách khác, nghề thợ mộc ở Australia đang mở cửa rộng, nhưng cánh cửa đó không dành cho những ai chỉ mang giấc mơ “lương cao, làm cho có”. Nó dành cho những người thợ biết biến kỹ năng truyền thống thành giá trị quốc tế: làm việc chuẩn, an toàn, chuyên nghiệp và kiên trì nâng tay nghề theo thời gian.
