Kế hoạch ba năm mở thêm chiều sâu cho quan hệ chiến lược
Hợp tác quốc phòng Việt Nam–Canada là khuôn khổ phối hợp giữa hai nước về đào tạo, gìn giữ hòa bình, công nghiệp quốc phòng, an ninh mạng và các lĩnh vực an ninh có lợi ích chung. Khuôn khổ này bước vào giai đoạn mới sau khi hai bên ký kế hoạch hợp tác ba năm 2027-2029, một bước đi đáng chú ý nhằm chuyển quan hệ Đối tác Chiến lược thành hoạt động quốc phòng cụ thể.
Ngày 2/11, tại Ottawa, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và bà Natasha Kim, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Canada, đồng chủ trì Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam–Canada lần thứ tư. Kết thúc đối thoại, hai trưởng đoàn ký Kế hoạch hợp tác quốc phòng giai đoạn 2027-2029 cùng biên bản đối thoại. Bối cảnh quan trọng là quan hệ hai nước được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược vào tháng 9/2026, tạo thêm động lực cho hợp tác quốc phòng.
Ý nghĩa của kế hoạch không nằm ở việc mở rộng danh mục hợp tác bằng mọi giá, mà ở khả năng duy trì đối thoại có lịch trình và ưu tiên rõ. Đây là cách tiếp cận phù hợp để xây dựng lòng tin, đồng thời giúp hai bên chọn những lĩnh vực có nhu cầu và thế mạnh tương thích.
Đào tạo và gìn giữ hòa bình là nền tảng hợp tác
Trong các ưu tiên được nêu, đào tạo và gìn giữ hòa bình có lợi thế vì nối tiếp những hoạt động đã được hai nước triển khai, thay vì bắt đầu từ con số không. Hai bên đánh giá hợp tác trước đây đạt kết quả trong trao đổi đoàn, tham vấn, giáo dục, đào tạo, công nghiệp quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cứu hộ, cứu nạn, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Canada đã cấp học bổng cho cán bộ, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam trong Chương trình Hợp tác và Đào tạo quân sự (MTCP). Theo thông tin tại đối thoại, các suất học bổng góp phần nâng cao chuyên môn và năng lực hội nhập quốc tế. Đây là dạng hợp tác có giá trị lâu dài: năng lực được tích lũy qua con người, rồi có thể hỗ trợ phối hợp trong những nhiệm vụ đa phương.
Việc đặt gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc vào trọng tâm giai đoạn tới vì thế có cơ sở thực tiễn. Đào tạo và trao đổi kinh nghiệm có thể giúp hai bên hiểu rõ hơn quy trình, tiêu chuẩn và cách phối hợp. Tuy nhiên, hiệu quả của kế hoạch sẽ phụ thuộc vào việc biến các ưu tiên thành chương trình đều đặn, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố hợp tác.
An ninh mạng và công nghiệp quốc phòng mở rộng chương trình nghị sự
Việc đưa an ninh mạng và công nghiệp quốc phòng vào nhóm trọng tâm cho thấy chương trình hợp tác đang mở rộng sang những lĩnh vực gắn với thay đổi công nghệ và yêu cầu an ninh mới. Hai bên cũng nhất trí thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, cứu hộ, cứu nạn và hợp tác giữa các quân, binh chủng. Cách tiếp cận này có ý nghĩa nếu được triển khai theo hướng thực chất, phù hợp với nhu cầu và thế mạnh riêng của mỗi nước.
Đối thoại cũng ghi nhận hai nước duy trì phối hợp tại các cơ chế quốc phòng đa phương, nổi bật là Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+). Việt Nam nhấn mạnh giải quyết bất đồng trên biển bằng biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, và ủng hộ thực hiện DOC cũng như xây dựng COC thực chất. Canada đánh giá cao vai trò của ASEAN và đóng góp của Việt Nam, đồng thời mong muốn Việt Nam tiếp tục ủng hộ sự tham gia của Canada vào các vấn đề khu vực.
Sự kết hợp giữa hợp tác song phương và diễn đàn đa phương giúp kế hoạch có chiều rộng chiến lược. Nếu duy trì được trao đổi thường xuyên và xác định rõ hoạt động cụ thể, hợp tác quốc phòng có thể củng cố Đối tác Chiến lược mà không làm lu mờ trọng tâm hòa bình, ổn định khu vực.
Thử thách nằm ở khâu biến cam kết thành hoạt động liên tục
Kế hoạch 2027-2029 tạo một khung thời gian đủ rõ để theo dõi tiến độ, nhưng giá trị của nó sẽ được quyết định bởi những hoạt động cụ thể trong từng ưu tiên. Đào tạo cần gắn với nhu cầu chuyên môn; hợp tác gìn giữ hòa bình cần duy trì trao đổi kinh nghiệm; còn an ninh mạng và công nghiệp quốc phòng đòi hỏi xác định phạm vi phối hợp phù hợp. Các nguồn hiện có nêu định hướng, chưa mô tả chi tiết chương trình triển khai, vì vậy không nên đánh đồng việc ký kế hoạch với kết quả đã đạt được.
Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba, dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 10 đến 13/12/2026, là dịp tiếp theo để tăng cường tiếp xúc. Canada cho biết sẽ cử đoàn cấp cao cùng một số doanh nghiệp tham dự. Lời mời Bộ trưởng Quốc phòng Canada thăm chính thức Việt Nam cũng mở thêm cơ hội duy trì đối thoại cấp cao.
Nhìn chung, Việt Nam và Canada đã chọn hướng hợp tác có nền tảng và bổ sung những chủ đề mới cần thiết. Nếu thực hiện nhất quán trong ba năm, kế hoạch sẽ góp phần làm cho quan hệ Đối tác Chiến lược có nội dung quốc phòng rõ nét hơn, đồng thời củng cố phối hợp vì hòa bình và ổn định khu vực.
