Mốc khai thác đòi hỏi rà soát từ công trường đến vận hành
Sân bay Long Thành giai đoạn một là dự án cảng hàng không quốc tế đang được xây dựng với mục tiêu đưa vào vận hành trước khi kết thúc năm 2026, nên tiến độ thi công và mức độ sẵn sàng khai thác phải được kiểm tra đồng thời. Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn 11272/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc đẩy nhanh dự án. Yêu cầu này được đưa ra sau khi xem xét các báo cáo tình hình thực hiện của Bộ Xây dựng ngày 20/10 và 27/10/2026. Trọng tâm không chỉ là hoàn tất công trình: Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành, ACV và đơn vị liên quan phải rà soát phương án, điều kiện cần thiết để khai thác sân bay trước ngày 31/12/2026. Đó là cách tiếp cận đúng; một nhà ga hoàn thiện chưa đủ để bảo đảm chuyến bay có thể vận hành an toàn.
Điều kiện khai thác phải rõ người, rõ việc
Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo ACV xây dựng phương án tổ chức khai thác, bảo đảm an ninh, an toàn, tính khả thi và hiệu quả; đồng thời chủ trì phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và các bên liên quan đánh giá điều kiện mở cửa. Việc rà soát cần bao quát nghiệm thu công trình, kiểm tra điều kiện khai thác, cấp phép và chấp thuận chuyên ngành hàng không. Từng thủ tục phải có thời điểm bắt đầu, hạn hoàn thành, hồ sơ, trình tự và cơ quan chịu trách nhiệm, để giấy tờ không trở thành nút thắt vào phút cuối. ACV còn phải lập, phê duyệt kịch bản vận hành thử gói thầu 5.10, gồm hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay. Kết quả thử nghiệm, chương trình chuẩn bị và chuyển giao vận hành (ORAT), cùng rủi ro còn lại, phải được đánh giá cụ thể.
Vật liệu, thanh toán và nhà thầu là các nút thắt cần gỡ
Tiến độ Long Thành không thể bảo đảm bằng mệnh lệnh chung nếu những vướng mắc trên từng gói thầu còn nguyên. ACV phải rà soát khối lượng chưa làm, xác định hạn hoàn thành từng hạng mục xây dựng, lắp đặt và hoàn thiện, rồi tính đủ nhân lực, máy móc, nhiên liệu và vật liệu. Nguồn đá xây dựng, nhựa đường, thanh toán khối lượng cho nhà thầu và việc điều chỉnh vật tư, thiết bị so với thiết kế được duyệt đều cần được xử lý. Đồng Nai và TP.HCM được giao rà soát nguồn nhiên liệu, vật liệu để ưu tiên cho dự án, đồng thời đôn đốc công trình kết nối giao thông, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện phục vụ sân bay. Nhà thầu phải huy động đủ nguồn lực; nếu không đáp ứng cam kết, ACV cần xác định trách nhiệm và áp dụng biện pháp theo hợp đồng. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải được báo cáo để cấp có thẩm quyền giải quyết.
Mốc cuối năm cần được quản lý bằng kết quả hằng tuần
Chỉ đạo quy định các cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ tướng nếu chậm trễ làm ảnh hưởng tiến độ dự án. Vì vậy, báo cáo hằng tuần của ACV gửi Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính cần cho thấy kết quả thực tế so với kế hoạch, vướng mắc mới phát sinh và kiến nghị xử lý, thay vì chỉ liệt kê công việc. Với hành khách, ý nghĩa của việc chuẩn bị đồng bộ nằm ở khả năng sử dụng một sân bay an toàn, vận hành ổn định; với các hãng và đơn vị logistics, điều kiện khai thác cũng phụ thuộc vào hạ tầng và dịch vụ sẵn sàng. Mốc trước ngày 31/12/2026 là mục tiêu rõ ràng, nhưng không thể thay thế cho nghiệm thu và thử nghiệm đạt yêu cầu. Chính phủ đã chỉ ra các điểm nghẽn cần xử lý; thước đo tiếp theo là việc tháo gỡ có diễn ra đúng hạn trên từng gói thầu và từng thủ tục hay không.
