Kế hoạch vận hành cần đi trước ngày mở cửa
Kế hoạch phục vụ vận hành sân bay Long Thành là chương trình phối hợp giữa chính quyền Đồng Nai, ACV và các đơn vị chuyên trách nhằm chuẩn bị giao thông, an ninh, dịch vụ công và ứng phó sự cố trước khi sân bay đón hoạt động thương mại. Ngày 5/11, UBND thành phố Đồng Nai giao các sở, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch này cùng Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), sau khi ACV thông báo dự kiến đưa sân bay vào khai thác từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Đây là bước cần thiết, bởi sân bay không thể vận hành trơn tru chỉ nhờ hoàn thành nhà ga và đường băng: hành khách còn cần đường đến sân bay, phương tiện đón trả, lực lượng ứng cứu và quy trình giữa nhiều cơ quan. Điểm đáng chú ý là kế hoạch được giao cho đầu mối địa phương điều phối, thay vì để từng đơn vị chuẩn bị riêng lẻ.
Sở Xây dựng Đồng Nai giữ vai trò chủ trì, làm việc với Công an thành phố, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, các sở ngành, chính quyền địa phương và ACV để rà soát, thống nhất nội dung phục vụ khai thác. Cơ quan quản lý hàng không, đơn vị điều hành bay và các nhà cung cấp dịch vụ tại sân bay cũng được mời tham gia. Mỗi đơn vị phải đề xuất nhiệm vụ, phương án và điều kiện thực hiện theo chức năng của mình, gửi Sở Xây dựng tổng hợp; kế hoạch chung được trình UBND thành phố trước ngày 15/11/2026. Với ACV Đồng Nai và chính quyền địa phương, thước đo không chỉ là có văn bản phối hợp, mà là những đầu việc cụ thể, rõ người chịu trách nhiệm và sẵn sàng trước mốc khai thác.
Giao thông kết nối là bài kiểm tra đầu tiên
Sở Xây dựng sẽ cùng Cục Đường bộ Việt Nam, các đơn vị phát triển đường cao tốc, chủ đầu tư dự án giao thông, Công an thành phố, ACV và các bên liên quan rà soát tiến độ, năng lực đáp ứng của đường kết nối, đường tiếp cận và các nút giao. Những phần việc cần hoàn thiện gồm sửa chữa mặt đường, bổ sung biển báo, chiếu sáng, tín hiệu và điều kiện an toàn. Các bên còn phải thống nhất phân luồng theo lưu lượng và giờ bay, bố trí điểm đón trả khách, điểm dừng đỗ, khu vực chờ, đồng thời chuẩn bị cách xử lý ùn tắc, tai nạn và sự cố. Đây là phần quyết định trải nghiệm ban đầu của hành khách: nếu kết nối ngoài sân bay không theo kịp hoạt động bên trong, lịch bay đúng giờ cũng khó bảo đảm chuyến đi thuận tiện.
Với khách đi từ TP.HCM và các đô thị lân cận, xe buýt và xe trung chuyển được đề xuất là phương án ưu tiên trong giai đoạn đầu khai thác Long Thành. Đồng Nai cần phối hợp với ACV, đơn vị vận tải và TP.HCM để chốt tuyến, điểm đầu cuối, điểm dừng, tần suất, giờ chạy và loại xe phù hợp lịch bay. Phương án cũng phải tính đến người đi cùng hành lý, người cao tuổi và người khuyết tật. Taxi, xe hợp đồng và các loại hình khác cần có khu vực đón trả rõ ràng, thông tin dịch vụ và giá cước công khai để hạn chế chèo kéo hoặc đón khách sai nơi quy định. Hình ảnh khai trương của sân bay sẽ được quyết định không ít bởi việc hành khách có thể tìm đúng xe, đúng điểm đón và biết rõ dịch vụ mình sử dụng.
An ninh, y tế và môi trường không thể để sau
Kế hoạch phối hợp còn bao gồm bảo đảm an ninh, an toàn hàng không và ứng phó tình huống khẩn cấp; tổ chức cấp cứu, vận chuyển, tiếp nhận người bệnh, phòng chống dịch và kiểm dịch y tế. Các đơn vị phải chuẩn bị cơ sở làm việc, thiết bị, công nghệ thông tin, nhân lực và quy trình phối hợp cho thủ tục hải quan đối với hành khách, hành lý, hàng hóa. Công tác vệ sinh, thu gom và xử lý chất thải cũng nằm trong danh mục, cùng việc quản lý khu vực có nguy cơ thu hút chim, động vật gây ảnh hưởng an toàn bay. Những phần việc này ít hiện diện trong trải nghiệm thường ngày, nhưng một lỗ hổng trong phối hợp có thể tác động trực tiếp đến an toàn và khả năng duy trì khai thác.
Chính quyền còn cần tuyên truyền tới khu dân cư, hộ gia đình, cơ sở kinh doanh và trường học về các hành vi có thể gây nguy hiểm cho hoạt động bay, như sử dụng thiết bị bay không người lái, thả diều, bóng bay, đèn trời hoặc chiếu tia laser. Điều đó cho thấy công tác chuẩn bị không dừng ở hàng rào sân bay: người dân sống quanh khu vực cũng là một phần của môi trường an toàn hàng không. Giai đoạn 1 có công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trong khi phương án ban đầu dự kiến tối đa khoảng 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Quy mô này khiến việc phối hợp liên ngành phải được kiểm tra thực chất, không chỉ hoàn tất trên giấy.
Từ phân công đến khả năng sẵn sàng thực tế
Giai đoạn 1 đang trong thời kỳ thi công nước rút; các hạng mục trọng yếu gồm nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa số 1 và nhà để xe được tập trung hoàn thiện, đồng thời hệ thống và quy trình được vận hành thử trước khai thác thương mại. Bởi vậy, hạn trình kế hoạch trước ngày 15/11/2026 có ý nghĩa thực tế: các cơ quan cần đủ thời gian đối chiếu phương án địa phương với tiến độ hoàn thiện và thử nghiệm tại sân bay. Thành phố nên xem đây là một danh sách kiểm tra liên ngành, trong đó từng đầu việc phải có đơn vị phụ trách, phương án dự phòng và cách phối hợp khi phát sinh sự cố.
Đưa sân bay Long Thành vào khai thác không chỉ là cột mốc của một công trình lớn; đó còn là phép thử năng lực tổ chức dịch vụ và phối hợp giữa địa phương với ACV. Kế hoạch hiện đã bao quát những nhu cầu thiết yếu, từ đường sá, xe buýt và taxi đến an ninh, y tế, hải quan, môi trường và thông tin cộng đồng. Nhưng giá trị của nó sẽ được đánh giá bằng việc hành khách có thể đến sân bay an toàn, tìm được phương tiện phù hợp và nhận hỗ trợ khi có tình huống bất thường. Nếu Đồng Nai chuyển được phân công thành quy trình đã thống nhất và được kiểm tra trước ngày khai thác, khâu chuẩn bị mới thực sự sẵn sàng.
