AI đang tái định hình hoạt động truyền thông
AI truyền thông là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào thu thập, phân tích thông tin, sản xuất nội dung và phân phối tin tức, đồng thời đặt ra yêu cầu giữ tính xác thực và vai trò con người ở trung tâm. Đây không còn là câu chuyện công nghệ bên lề: AI đã hiện diện trong tòa soạn và đang thay đổi cách công chúng tiếp cận nội dung. Lợi ích về hiệu quả và hình thức thể hiện chỉ có ý nghĩa khi đi cùng trách nhiệm kiểm chứng. Tại Bắc Kinh, sáng 7/11, Hội nghị thượng đỉnh Truyền thông thế giới lần thứ 7 khai mạc với chủ đề “Truyền thông trong kỷ nguyên AI: Từ sứ mệnh đến hành động”. Thông điệp đáng chú ý không phải là chạy theo công cụ mới bằng mọi giá, mà là xác định cách dùng AI sao cho công nghệ mở rộng năng lực báo chí thay vì làm suy yếu niềm tin.
AI có thể giúp báo chí tìm kiếm, phân tích dữ liệu và làm nội dung phong phú hơn, nhưng cũng khiến thông tin sai lệch có thể được tạo ra nhanh, ở quy mô lớn. Tại hội nghị, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cảnh báo về video giả, giọng nói tổng hợp và thuật toán ưu tiên sự chú ý, đồng thời nhấn mạnh vai trò truyền thông chính thống không suy giảm mà càng cần thiết trong kỷ nguyên AI. Với người dùng, điều này tác động trực tiếp đến khả năng phân biệt tin đáng tin cậy giữa dòng nội dung dày đặc trên mạng. Vì vậy, AI phát thanh truyền hình cần được nhìn như một phần của quy trình biên tập có trách nhiệm, không phải đường tắt thay thế thẩm định của con người.
Khóa tập huấn đưa hợp tác Việt Trung vào thực tiễn
Khóa tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát thanh, truyền hình và truyền thông mới được khai mạc tại Bắc Kinh, là hoạt động cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác sâu rộng giữa các ngành truyền thông nghe nhìn Việt Nam và Trung Quốc. Chương trình tập trung trao đổi về công nghệ phát thanh, truyền hình, truyền thông mới, sản xuất thông minh và ứng dụng AI trong sáng tạo, sản xuất, truyền tải nội dung. Đây là hướng tiếp cận thiết thực: thay vì để AI chỉ là khẩu hiệu tại các diễn đàn, hai bên có thể chia sẻ kinh nghiệm về những khâu đang đổi thay trong công việc hằng ngày của nhà báo và nhà sản xuất chương trình.
Theo Yang Yong, công nghệ AI, truyền hình độ phân giải cao và sản xuất chương trình bằng hình ảnh ảo đang được ứng dụng trong toàn bộ quy trình sản xuất và truyền tải nội dung. Truyền thông trực tuyến cũng ngày càng giúp người dân tiếp cận thông tin và hiểu biết về nhau. Bởi vậy, hợp tác Việt Trung có giá trị khi tạo ra trao đổi nghề nghiệp cụ thể, chứ không dừng ở tuyên bố thiện chí. Khóa học mở cơ hội cho học viên tiếp xúc với đồng nghiệp và công nghệ mới; hiệu quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc kiến thức ấy có được chuyển thành năng lực phù hợp với nhu cầu của các cơ quan truyền thông hay không.
Tiếng nói Việt Nam cần hiện diện tại diễn đàn toàn cầu
Chương trình tập huấn song phương diễn ra trong bối cảnh truyền thông quốc tế cùng tìm cách ứng phó với sức ép từ AI. Hội nghị thượng đỉnh Truyền thông thế giới được khởi xướng từ năm 2009; kỳ họp lần thứ 7 có gần 500 đại biểu từ 330 hãng truyền thông, tổ chức nghiên cứu, cơ quan chính phủ của 112 quốc gia, cùng các tổ chức quốc tế. Quy mô ấy cho thấy hợp tác không thể chỉ xoay quanh trao đổi công nghệ: các bên còn phải bàn về bản quyền, tính chân thực, đào tạo nhà báo và quản trị AI. Với các cơ quan báo chí Việt Nam, hiện diện tại diễn đàn như vậy giúp tiếng nói trong nước tham gia thảo luận về những nguyên tắc đang định hình tương lai ngành, thay vì chỉ tiếp nhận luật chơi do nơi khác đặt ra.
Đoàn đại biểu Báo Nhân Dân do Tổng Biên tập Lê Quốc Minh dẫn đầu tham dự hội nghị; tại đây, ông cho biết Báo Nhân Dân và Tân Hoa xã đã ký bản ghi nhớ hợp tác, với mong muốn sớm cụ thể hóa bằng trao đổi nội dung, phối hợp đưa tin, trao đổi phóng viên và chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số. Đây là bước tiếp nối đáng chú ý giữa đối thoại toàn cầu và kết nối song phương. Tuy vậy, hợp tác chỉ có sức thuyết phục khi đi kèm chuẩn mực nghề nghiệp rõ ràng: tôn trọng bản quyền, kiểm chứng thông tin và giữ con người làm trung tâm. Đó cũng là cách truyền thông chính thống có thể củng cố niềm tin công chúng khi công nghệ làm nội dung dễ tạo hơn nhưng khó xác thực hơn.
Kết luận lại, khóa tập huấn tại Bắc Kinh và sự hiện diện của Việt Nam tại diễn đàn truyền thông toàn cầu cho thấy hai hướng đi cần song hành: học hỏi ứng dụng AI và góp tiếng nói vào những quy tắc chung. Công nghệ có thể tăng tốc sản xuất, mở rộng cách tiếp cận thông tin, nhưng không tự bảo đảm chất lượng hay niềm tin. Giá trị của hợp tác nằm ở kết quả nghề nghiệp cụ thể và khả năng bảo vệ chuẩn mực báo chí. Nếu làm được điều đó, AI sẽ là công cụ phục vụ công chúng, còn hợp tác Việt Trung sẽ trở thành một phần hữu ích của nỗ lực kết nối truyền thông quốc tế.
